V SA/Wa 799/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. [...] z [...] grudnia 2009r. umarzającą postępowanie z wniosku T. M. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 6 maja 2005r. T. M. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Przed rozpoznaniem tegoż wniosku w dniu 9 grudnia 2005r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w N. [...] wniosek córki skarżącego – B. M. o przyznaniu jej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wobec przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego przez T. M. i jego żony B. M. na jej rzecz. Do wniosku został dołączony akt notarialny z umową darowizny z [...] grudnia 2005r., z którego wynikało przekazanie nieruchomości rolnych w dacie zawarcia umowy. Do wniosku B. M. dołączone zostało oświadczenie T. M. – zbywcy gospodarstwa rolnego – o przekazaniu gospodarstwa rolnego, w tym nieruchomości rolnych znajdujących się na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych zobowiązaniem prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5 lat. Ponadto dołączone zostało oświadczenie B. M. o przejęciu i kontynuacji zobowiązań podjętych przez ojca w ramach płatności ONW. W dniu [...] kwietnia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. T. M. Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2007r., doręczonym 4 czerwca 2007r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. Decyzją z dnia [...] lutego 2008r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2006r. przyznającej płatności bezpośrednio do gruntów rolnych na 2005r. na rzecz skarżącego, Dyrektor uznał, że decyzja Kierownika została wydana z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 kpa. T. M. nie był od [...] grudnia 2005r. uprawnionym do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów z uwagi na przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. 6/2004 poz. 40 ze zm.), gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego m. in. umową darowizny, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełni on warunki jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. W sprawie taki wniosek wpłynął od B. M., co oznaczało brak uprawnień do otrzymania płatności przez T. M. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2008r. wydaną w wyniku złożonego odwołania przez T. M. Wyrokiem z dnia 11 maja 2009r. wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2817/08 została oddalona skarga T. M. złożona na tę decyzję Prezesa ARiMR, co spowodowało prawomocność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] lutego 2008r. stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. Wyrok WSA stał się prawomocny z dniem 9 lipca 2009r. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Organ uznał, iż w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z art. 105 kpa wobec przekazania przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2005r. gospodarstwa rolnego i złożenia w dniu [...] grudnia 2005r. wniosku o te dopłaty przez przejmującą to gospodarstwo – B. M. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] stycznia 2010r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania T. M. Decyzja Dyrektora Oddziału z [...] stycznia 2010r. została zaskarżona przez T. M. skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzuca organowi formalistyczne podejście do sprawy i pominięcie celu realizowania płatności, gdzie nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji jest czynnikiem rozstrzygającym w sprawie. Podnosi, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej mu płatność, w tym w postępowaniu sądowym, sprawa była rozstrzygnięta jedynie w oparciu o przepisy prawa krajowego, tj. art. 4 ustawy z 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Nie było natomiast rozstrzygania w oparciu o art. 74 ust 5 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2005 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 141.18 z 2004r.). W świetle powyższych przepisów wobec przekazania gospodarstwa rolnego po spełnieniu wszystkich warunków pomocy dofinansowanie należy się przekazującemu, a nie przejmującemu. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008r. wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 585/08. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. został złożony w dniu 6 maja 2005r., tj. pod rządami ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. W sprawie należy stosować przepisy tej ustawy jako prawa materialnego obowiązującego na datę złożenia wniosku oraz przepisy wspólnotowe. Zgodnie z art. 2 ust 1 wymienionej ustawy osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Zgodnie zaś z art. 4 ust 1, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Zatem ustawa krajowa przewidywała zasady przyznawania płatności uwzględniające zmiany podmiotowe po stronie posiadacza gospodarstwa rolnego. Co do zasady płatności bezpośrednie do gruntów rolnych uzależnione były od posiadania gruntów rolnych i rolniczego gospodarowania na gruncie (utrzymywania w dobrej kulturze rolnej). Zgodnie z orzecznictwem posiadanie to, warunkujące uzyskanie płatności, powinno mieć charakter trwały. Ustawa z 18 grudnia 2003r. nie regulowała materii "czasowej" posiadania. Nie mniej jednak kierując się tym, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 270.1 z 2003r.), a zatem z dołu, należało przyjmować, że stan posiadania połączonego z utrzymaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Taka też była powszechna wykładnia przepisów. Oznaczało to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie miały wpływu zmiany posiadania dokonane w następnym roku kalendarzowym. Decyzja wydawana przez organ w następnym roku kalendarzowym musiała uwzględniać stan faktyczny posiadania na koniec roku kalendarzowego objętego płatnością. Natomiast jeżeli decyzja była wydawana w danym roku kalendarzowym objętym płatnością, to niewątpliwie posiadanie gruntów rolnych musiało istnieć na datę wydawania decyzji. Wynikało to z ogólnej zasady orzekania wg stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w chwili rozstrzygania. Przeniesienie posiadania w roku kalendarzowym objętym płatnościami, w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji musiało być podstawą do odmowy przyznania płatności na rzecz przekazującego (jeżeli przejmujący nie wystąpił ze stosownym wnioskiem wg art. 4 ust 1 ustawy z 18.12.2003r.). Wymieniony przez skarżącego art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 szczegółowo regulował kwestię przekazania. Według tego przepisu przekazaniem gospodarstwa jest jego sprzedaż, dzierżawa lub jakikolwiek inny rodzaj transakcji w odniesieniu do jednostek produkcyjnych. Pomoc jest przyznawana przejmującemu gospodarstwo jeżeli: a) przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy; b) przejmujący przedstawi wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze; c) zostały spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. W rezultacie przekazania gospodarstwa wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc, przechodzą na przejmującego. Prawo krajowe respektuje w/w zasady czego wyrazem jest treść art. 4 ust 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. Przepis art. 74 ust 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 upoważniał państwa członkowskie do zdecydowania, tam gdzie to ma zastosowanie, o przyznaniu pomocy przekazującemu. Ustawa krajowa z 18 grudnia 2003r. przyjęła jedynie przejęcie uprawnień przez przejmującego gospodarstwo rolne. Zatem twierdzenie skarżącego, że istnieją podstawy prawne do przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r., w opisanym stanie faktycznym, w oparciu o art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004r. nie znajdują uzasadnienia. Ponadto w przedmiotowej sprawie organ związany jest treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2009r. sygn. akt V SA/Wa 2817/08 w myśl art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Wyrokiem tym oddalono skargę na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005r. w oparciu o wniosek będący podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie. W wyroku tym Sąd rozważył ustalenia faktyczne i prawne dokonane w zaskarżonej decyzji. Uznał, że zgodnie z art. 2 i 4 ustawy z 18 grudnia 2003r. oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 oraz rozporządzeniem Rady (WE) nr 1782/2003 nastąpiło w sprawie przejście uprawnień na przejmującego. Z tych względów Sąd uznał w powyższym wyroku, iż przyznanie płatności decyzją z [...].04.2006r. na rzecz przekazującego stanowiło rażące naruszenie prawa. Podnieść należy, że aczkolwiek w uzasadnieniu powyższego wyroku nie było przywołanego art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, to jednak rozważania Sądu na tle powyższego rozporządzenia były. Zatem zasadnie organ uznał w sprawie, że w rezultacie przekazania przez skarżącego gospodarstwa rolnego córce i zgłoszenia przez nią tej okoliczności zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. wszystkie prawa i obowiązki skarżącego wynikające ze stosunku prawnego między nim a organem, powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc, przeszły na przejmującą gospodarstwo rolne. W tych warunkach istnieje bezprzedmiotowość postępowania w odniesieniu do wniosku skarżącego, co dało podstawę do umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. na rzecz T. M. – w myśl art. 105 § 1 kpa. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W sprawie nie doszło do naruszenia ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W odniesieniu do przywołanego przez skarżącego wyroku NSA z 18 grudnia 2009r., sygn. akt II GSK 585/08 należy podnieść, iż został on wydany w innej sprawie, przy innym stanie faktycznym (drugi wniosek o płatności wpłynął przed przeniesieniem posiadania całego gospodarstwa rolnego). Ponadto wykładnia, że przepisy art. 2 ust 1 w związku z art. 4 ust 1 ustawy z 18 grudnia 2008r. nie dają podstawy do pozbawienia płatności wnioskodawcy, który przeniósł własność posiadanie) gospodarstwa nie była wykładnią powszechnie podzielaną. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę zgodnie z art. 151 p.p.s.a.