V SA/Wa 80/07
WyrokWSA w Warszawie2007-03-12
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jolanta Bożek, Joanna Gierak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymana w mocy decyzją tego organu, jest zgodna z prawem, gdy wnioskodawca wskazuje na trudną sytuację finansową i rodzinną, a organy administracji publicznej opierają się na braku całkowitej nieściągalności oraz na interesie społecznym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu składek. Brak było przesłanek do uznania całkowitej nieściągalności tych należności, a sytuacja finansowa i rodzinna skarżącej, mimo trudności, nie uzasadniała umorzenia w świetle przepisów o uznaniu administracyjnym i konieczności ochrony interesu społecznego. Decyzja organu była zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie znalazły uzasadnienia.Stan faktyczny
Skarżąca B. S. wniosła o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP, wskazując na trudną sytuację finansową wynikającą z kryzysu gospodarczego i wysokich kosztów utrzymania rodziny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezes ZUS odmówiły umorzenia, uznając brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz wskazując na posiadanie przez skarżącą majątku (nieruchomość, samochód) i ochronę interesu społecznego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując zarzuty naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych, w tym dotyczące uznaniowości decyzji i błędów w ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Bożek, Asesor WSA Joanna Gierak, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r. B. S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Wskazała w nim, że przedmiotowe zaległości powstały w związku z prowadzoną przez nią i męża działalnością gospodarczą. Przychody z tej działalności ulegały zmniejszeniu od 2000 r. a przyczyną tego był kryzys gospodarczy wywołany przez rząd RP. Kryzys ten spowodował, że skarżąca i jej mąż nie mogli spłacić kredytów zaciągniętych w 1999 r. i 2000 r.
Przychody skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej za 4 pierwsze miesiące 2006 r. wyniosły kwotę [...] a koszty wynosiły aż [...].
B. S. wskazała jednocześnie, że koszty utrzymania rodziny (jej, męża i 2 dzieci) wynoszą od [...], z czego kwota 700-750 zł to czynsz i opłaty za energię, wodę i gaz; kwota 800 zł przeznaczona jest na wyżywienie, a kwota od 200 do 400 zł na inne wydatki. Koszty te pokrywane są ze środków uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Przy czym uzyskiwane środki z działalności gospodarczej wystarczają wyłącznie na pokrycie tych kosztów.
Powołując się na dokumenty dołączone do innego, wcześniejszego wniosku z[...].01.2006 r. o umorzenie zaległości z tego samego tytułu wskazywała, że prowadzi wraz z mężem działalność gospodarczą w dwóch firmach: 1) Kancelarii Doradztwa Podatkowego w M. zaewidencjonowanej na męża i 2) S. w M..
Wskazywała, że firmy nie posiadają znaczniejszego majątku poza drobnym wyposażeniem, małżonkowie zaś mają samochód [...] z roku produkcji 1992, zajęty w postępowaniu egzekucyjnym; działkę budowlaną w M. o powierzchni 1.120 m2, na której ustanowiono hipotekę, a ponadto prowadzone są co do tej nieruchomości czynności egzekucyjne.
Skarżąca wskazała również, że ma szereg długów w stosunku do innych wierzycieli.
Na potwierdzenie ponoszenia kosztów przedstawiła potwierdzenie polecenia przelewu kwoty 838,22 zł z tytułu opłaty czynszu i mediów z czerwca 2006 r.
W dniu [...] sierpnia 2006 r. przedstawiła organowi odpis decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w M. o uznaniu ją za bezrobotną bez prawa do zasiłku z dniem [...] lipca 2006r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy o systemie zabezpieczeń społecznych a dnia 13.10.1998 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późń. zm.) odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres od maja 2000 r. do maja 2005 r. oraz od stycznia do kwietnia 2006 r. w łącznej kwocie 13.219, 20 zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego za okres od lipca 2000 r. do maja 2005 r. oraz od stycznia do kwietnia 2006 r. w łącznej kwocie 1.940.09 zł ; Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2003 r. do maja 2005 r. oraz od stycznia do kwietnia 2006 r. w łącznej kwocie 308,11 zł.
Odmawiając umorzenia ww. należności Zakład stwierdził, że umorzenie ww. należności może nastąpić na podstawie art. 28 ust. 1, 2, 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w tym przepisie lub może nastąpić w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, które spowodowałyby utratę płynności finansowej.
Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uznania zaległości składkowych jako całkowicie nieściągalnych, a obecna sytuacja płatnika nie może stanowić podstawy do zaprzestania dochodzenia należności z tytułu składek, zwłaszcza, że objęte są one dziesięcioletnim okresem przedawnienia.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podkreśliła, że decyzja w sposób oczywisty i rażący narusza przepisy prawa, w tym w zakresie subsumcji normy materialnoprawne zawartej w art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 141 p. 1365). Wymieniony przepis rozporządzenia stanowi, że ZUS nie może odmówić umorzenia składek jeżeli wnoszący o to wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Okoliczności te w pełni występują w sprawie, zdaniem skarżącej, co pominięto w decyzji, przez co jest błąd w ustaleniach faktycznych oraz obraza przepisów postępowania art. 7, 8, 10, 11, 12, 35 § 1 i 3 oraz art. 107 § 3 kpa.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu.
Powyższa decyzja została wydana po uprzednim wezwaniu skarżącej do złożenia dowodów na okoliczność, z czego się utrzymuje, czy korzysta z pomocy MOPS, Centrum Pomocy Rodzinie itp. oraz do złożenia dokumentów świadczących o aktualnej sytuacji materialno-bytowej (k. 47-48 akt adm.).
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wskazała, że organ posiada już kompletną informację na temat jej sytuacji materialnej. Oświadczyła, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż te instytucje, w rzeczywistości nie zapewniają żadnych środków niezbędnych do podstawowej egzystencji.
W motywach rozstrzygnięcia Prezes Zakładu podkreślił, iż decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter uznaniowy, a trudna sytuacja finansowa i życiowa oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec zakładu nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. Wobec ustalenia, że skarżąca jest właścicielką samochodu i nieruchomości, brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności. Odnosząc się do wskazanych przez skarżącą innych zobowiązań wyjaśnił, że zobowiązania powstałe w innych instytucjach nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem ZUS, gdyż prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem organu rentowego. Natomiast niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej również nie są wystarczającą podstawą do umorzenia należności, jako że jest to ryzyko, które każdy płatnik powinien wkalkulować w prowadzoną przez siebie działalność.
Dalej organ wskazywał, że należności z tytułu składek ciążące na ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. pomimo braku ich całkowitej ściągalności. Przesłanki uzasadniające umorzenie należnych składek z tej przyczyny zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (wyżej już przywołanego) i dotyczą przypadków, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie tych należności opłacić.
Przy ocenie możliwości płatniczych dłużnika organ uwzględnia dłuższy horyzont czasowy. Wynika to m.in. z faktu, iż termin wymagalności tych składek wynosi 10 lat o czym stanowi art. 24 u.s.u.s. Oceniając status skarżącej jako bezrobotnej organ wskazał, że ta sytuacja nie wyklucza możliwości zatrudnienia, że posiadane przez skarżącą umiejętności nabyte przy prowadzeniu biura rachunkowego są dodatkowym atutem w poszukiwaniu zatrudnienia.
Skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności nadzwyczajnych, które spowodowałyby utratę płynności finansowej. Nie przedstawiła też ani nowych dowodów ani nowych okoliczności.
Prezes stwierdził, że sytuacja majątkowa, osobista, rodzinna skarżącej nie daje podstawy do umorzenia należności zważywszy również na ochronę interesu społecznego. Interes społeczny nakłada obowiązek na ZUS dochodzenia należności. Umorzenie składek ma charakter wyjątkowy, a sama decyzja podejmowana w oparciu o przywołane przepisy ma charakter uznaniowy.
W skardze z dnia [...]grudnia 2006 r. (data nadania pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ZUS z [...] listopada 2006 r. Podtrzymała zarzuty podniesione w postępowaniu administracyjnym tj. obrazę przepisów materialnych art. 28 ust. 3a w zw. ust. 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez uznanie prymatu interesu publicznego nad prywatnym, przekroczenie granic "uznaniowości decyzji" a wręcz jej dowolność, przez co naruszono również art. 2 Konstytucji RP.
Podniosła naruszenie przepisów proceduralnych - art. 6, 7, 8, 10, 11, 35, 77, 81 i 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie wyliczenia przez organ kosztów utrzymania skarżącej i jej rodziny, nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu, braku rzetelnej analizy dochodów skarżącej pod względem faktycznej możliwości zapłaty składek, braku wszechstronności rozważenia wniosku o umorzenie składek, okoliczności podanych przez skarżącą, a także dowodów zgromadzonych w sprawie, nie odniesienie się do niskich dochodów z działalności gospodarczej skarżącej z ostatnich kilku lat, wybiórczym potraktowaniu stanu faktycznego, a wręcz błędu w ustaleniach, że skarżąca ma majątek, z którego możliwa jest egzekucja.
Zarzuciła naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w myśl art. 10 kpa, bowiem prowadzono postępowanie po dniu, w którym wypowiedziała się w sprawie i nie było dalszego pouczenia w trybie art. 10 kpa.
Zarzuciła brak załatwienia sprawy w terminie, co narusza art. 36 kpa.
Uzasadnieniu decyzji zarzuciła brak wskazania faktów i dowodów, na których je oparto, niewyjaśnieni przesłanek jakimi kierował się organ wydając decyzję, przez co naruszył zasadę przekonywania strony oraz zasadę zaufania do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); powoływanej dalej jako p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organy orzekające wskazały, że skarżącą jest właścicielka nieruchomości budowanej o powierzchni 1120 m2 w M., a także samochodu osobowego marki [...] z 1992 r. Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenia organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza gdy jeszcze organ nie prowadził postępowania egzekucyjnego. Sama skarżąca nie wykazała, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności. Wskazana przez nią okoliczność, że prowadzone są w stosunku do tych składników inne postępowanie egzekucyjne nie przesądza o całkowitej nieściągalności. Brak jest postanowienia organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji. Skarżąca przyznaje fakt prowadzenia egzekucji, a dokładnie zajęcia tych przedmiotów w postępowaniu egzekucyjnym - zarówno we wniosku, odwołaniu jak i skardze. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 a u.su.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżąca w tym zakresie odwołało się do jednej przesłanki, tj. sytuacji gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.).
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia.
Oba organy wyraźnie odniosły się do twierdzeń skarżącej o niskich dochodach jej firm. Niską dochodowość działalności jako wynik kryzysu gospodarczego kraju skarżąca wskazywała na okoliczność niemożności spłaty zadłużenia oraz na okoliczność trudności w pokrywaniu kosztów utrzymania rodziny.
Organy nie uznały tej okoliczności za zasadną do umorzenia należności.
Organ pierwszej instancji wskazał, a organ drugiej instancji to podzielił, że niska dochodowość firmy jest ryzykiem każdego przedsiębiorcy wkalkulowanym w prowadzoną działalność.
Sama skarżąca nie wskazała żadnych zdarzeń nadzwyczajnych wpływających na jej wyniki finansowe z działalności.
Okoliczność, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca zaprzestała prowadzić tę działalność i została zarejestrowana jako bezrobotną organ również ocenił. Stwierdził, że nic nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia zwłaszcza, że skarżąca nie ma żadnych przeciwwskazań do podjęcia pracy. Wręcz odwrotnie, ma nabyte umiejętności z prowadzenia biura rachunkowego co zwiększa możliwość tegoż zatrudnienia. Organ wyraźnie podkreślił, że ocenia ten stan w pewnej perspektywie czasowej ograniczonej czasem przedawnienia należności.
W rozważaniu tym nie można organowi odmówić słuszności, a tym bardziej przyjąć, iż takim stwierdzeniem wykracza poza prawem dozwolone granice uznaniowości administracyjnej.
Twierdzenie skarżącej, że taka interpretacja faktu jest dowolnością, nie znajduje uzasadnienia.
Mają rację organy twierdząc, że granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym.
Ten interes społeczny to obowiązek ZUS-u działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Zatem umarzanie zaległości z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie.
Taka też jest konstrukcja przepisów art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z 31 lipca 2003 r.
Wymieniony przepis wyraźnie stanowi o "szczególności" okoliczności, które mogłyby wpływać na umorzenie zaległości oraz wyraźnie wskazuje, że te okoliczności musi wykazać strona wnosząca o umorzenie zaległych składek.
Stanowi to o ciężarze dowodu i stronie zobowiązanej do jego przeprowadzenia. Tego ciężaru dowodowego skarżąca nie może przerzucić na organ.
Tym samym zarzuty skarżącej, że organy nie przeprowadziły stosownych dowodów na te okoliczności są bezzasadne zważywszy na stanowisko skarżącej w toku postępowania administracyjnego.
Wskazać należy, że skarżąca wystąpiła w dniu [...] maja 2006 r. o umorzenie zaległych składek przy czym był to kolejny wniosek w tym przedmiocie.
Z treści wniosku, z akt administracyjnych wynika, że skarżąca składała wnioski o umorzenie składek zakończone decyzjami odmownymi. Taki ostatni tak załatwiony wniosek został złożony [...] stycznia 2006 r.
We wniosku z dnia [...] maja 2006 r. skarżąca powoływała się na dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową złożone przy wniosku z [...].01.2006 r. Nowych dokumentów poza potwierdzeniem realizacji polecenia przelewu kwoty 838,22 zł z tytułu czynszu i opłat na media z czerwca 2006 r. (k. 17 akt adm.) oraz poza odpisem decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w M. o uznaniu jej z dniem 13.07.2006 r. za bezrobotną bez prawa do zasiłku nie złożyła.
Jako dodatkową okoliczność wskazywała koszty utrzymania rodziny w wysokości 1700-1950 zł, a w informacji o aktualnym stanie finansowym złożonej [...].01.2006 r. przy poprzednim wniosku wskazywała kwotę tych kosztów 1400 zł.
Twierdziła, że obecne koszty utrzymania rodziny są pokrywane z dochodów z działalności gospodarczej jednocześnie wskazując stratę z działalności gospodarczej za 4 pierwsze miesiące tego roku (przychody w wysokości [...] koszty [...]).
Na wezwanie organu drugiej instancji nie przedstawiła dodatkowych okoliczności ani dowodów świadczących o sytuacji materialno-bytowej (k. 47-48 akt adm.). Skarżąca wyjaśniła jedynie, że nie korzysta ze środków pomocy społecznej (k. 50 akt adm.).
Podkreślić należy, iż decyzja organu rentowego nie ma powagi rzeczy osądzonej (v. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 marca 2003 r., nr II UK 393/02, M.P.Pr. - wkł. 2004/8/17). Aktualnie obowiązujący przepis art. 83a ust. 1 u.s.u.s zawiera regulację dotyczącą ponownego ustalenia prawa lub zobowiązania (na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu), jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż ponowne ustalenie prawa do świadczeń (lub zobowiązania) może nastąpić nie tylko w przypadku przedłożenia nowych dowodów, lecz także w przypadku ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń. Przy czym nie jest wymagane ujawnienie nowych okoliczności, lecz takich okoliczności, które istniały przed wydaniem decyzji, a nie zostały przez organ rentowy uwzględnione.
Zatem art. 83a ust. 1 przewiduje możliwość wystąpienia przez stronę z kolejnym wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, niezależnie od tego, że kwestia umorzenia odnośnych należności była uprzednio przedmiotem postępowania administracyjnego, w następstwie którego organ rentowy wydał decyzję ostateczną. W takim przypadku treść żądania strony podlega ponownej ocenie ZUS przy uwzględnieniu i wnikliwym rozpatrzeniu, powołanych we wniosku, ewentualnych nowych dowodów i okoliczności, o których mowa w cyt. przepisie.
Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do nowej okoliczności pozostawania skarżącej bez pracy. Wyjaśnił, że sytuację tę uznaje za przejściową. Stwierdził, że nie ma szczególnych okoliczności przemawiających za tym, że taki stan będzie się utrzymywał. Podkreślił dodatkowe atuty skarżącej w poszukiwaniu pracy. Wziął pod uwagę czasową możliwość dochodzenia roszczeń ZUS i uznał, że zarządzając funduszami ubezpieczonych i mając na uwadze ich tzw. społeczny interes nie może umorzyć skarżącej zaległych składek.
Zatem uzasadnienie decyzji w sposób wystarczający odnosi się do nowych, wskazanych przez skarżącą okoliczności.
Wyciągnięte przez organ wnioski są logiczne i nie wykraczają poza ramy prawem przewidziane, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 kpa, jak i prawa materialnego.
Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, że wadliwie oceniona została przez organ sytuacja skarżącej.
Sąd nie podzielił też twierdzenia skarżącej aby wykładnia funkcjonalna przepisu art. 28 ust. 3a u.su.s. w zw. z art. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazywała, że celem tej regulacji jest udzielenie pomocy podmiotom gospodarczym, znajdującym się w przejściowo trudnej sytuacji finansowej, by mogły one przezwyciężyć te trudności i w dalszym ciągu prowadzić tę działalność gospodarczą.
Jest to nadinterpretacja przepisu, który w sposób jednoznaczny wskazuje na możliwość umorzenia zaległych składek jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, obiektywnie uzasadnionych.
Skarżąca nie wykazała zaistnienia takich sytuacji.
Ustalenia organu są prawidłowe. Zaskarżona decyzja nie narusza ani przywołanych przepisów prawa materialnego ani art. 2 Konstytucji czy też wskazanych w skardze przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy.
Skarżąca nie była pozbawiona prawa do czynnego udziału w sprawie. Oba organy pouczały ją o treści art. 10 kpa (k. 32 i 51 akt adm.).
Powiadomienie organu odwoławczego nastąpiło w dniu [...] października 2006 r. i po tej dacie nie prowadzono dowodów w sprawie.
Zatem zarzut skarżącej, że powinna być ponownie pouczona o treści tegoż artykułu i wezwana do zapoznania się z treścią zebranego materiału dowodowego pozbawiony jest zasadności.
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, zasady zaufania obywateli do organów państwa, czy też zasady przekonywania. Wydając rozstrzygniecie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło