V SA/Wa 809/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Małgorzata Rysz Sędzia WSA - Beata Krajewska Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej B. [...] S. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi B. [...] S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: - umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie sędziów B. S. wniosła, za pośrednictwem organu skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W piśmie z 14 maja 2010 r. skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj.: Barbary Mleczko-Jabłońskiej, Doroty Mydłowskiej oraz Mirosławy Pindelskiej. Postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów. Postanowieniem z 20 lipca 2010r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie z 26 maja 2010r. Następnie w piśmie procesowym z 30 sierpnia 2010 r., uzupełnionym pismem z 15 września 2010 r. skarżąca zawarła ponowny wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Barbary Mleczko-Jabłońskiej, Doroty Mydłowskiej oraz Mirosławy Pindelskiej. Postanowieniem z 8 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. wniosek skarżącej wskazując w uzasadnieniu, że poprzedni wniosek skarżącej w identycznym zakresie został prawomocnie oddalony postanowieniem z 14 maja 2010 r. W wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 8 listopada 2010r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 lutego 2011r., sygn. akt II GZ 53/11 odrzucił zażalenie skarżącej. W dniu 15 listopada 2011 r. (data nadania) skarżąca zwróciła się do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kolejnym wnioskiem o wyłączenie ww. sędziów. Wniosek ten wpłynął do Prezesa WSA w Warszawie w dniu 18 listopada 2011 r., a następnie został przekazany do Wydziału V tutejszego Sądu wraz z pismem skarżącej skierowanym do Prezesa WSA w Warszawie informującym o nadaniu ww. wniosku o wyłączenie sędziów za pośrednictwem poczty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie wniosku B. S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Barbary Mleczko-Jabłońskiej, Doroty Mydłowskiej oraz Mirosławy Pindelskiej podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego ma gwarantować realizację konstytucyjnej zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiącej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W art. 18 p.p.s.a. zawarty został wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Art. 19 p.p.s.a. wskazuje natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zarówno w przypadku bezwzględnych, jak i względnych przyczyn wyłączenia sędziego zasadniczym celem przyjętych regulacji jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Instytucja wyłączenia sędziego służy zatem realizacji powołanej wyżej zasady konstytucyjnej w zakresie sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Na gruncie postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi ma więc gwarantować, że kontrola legalności zaskarżanych do tych sądów aktów organów administracji będzie dokonywana z poszanowaniem zasady konstytucyjnej - przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Cel instytucji wyłączenia sędziego przemawia za tym, że wniosek w tym przedmiocie, co do zasady, powinien być zgłoszony przed przystąpieniem do rozprawy lub innego posiedzenia merytorycznego w sprawie. Po przystąpieniu do rozprawy wniosek może być złożony jedynie w przypadku późniejszego powstania przyczyny wyłączenia lub też późniejszego powzięcia wiadomości o istniejącej już uprzednio przyczynie wyłączenia sędziego, o czym stanowi art. 20 § 2 ustawy p.p.s.a. Przyjmuje się, że wniosek o wyłączenie sędziego może być złożony do momentu zamknięcia rozprawy i ogłoszenia orzeczenia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 sygn. akt I OSK 1133/10, niepublikowane.). Okoliczności ustalone na podstawie akt niniejszej sprawy, a w szczególności na podstawie treści protokołu rozprawy z 17 listopada 2011 r. i daty wpływu wniosku do Sądu (18 listopada 2011r.) wskazują, że skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu w dniu 17 listopada 2011 r. wyroku oddalającego jej skargę. Twierdzenia skarżącej zawarte w uzasadnieniu wniosku nie wskazują natomiast, że przyczyna wyłączenia sędziów powstała lub stała się skarżącej znana dopiero po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku. Podsumowując wskazać zatem należy, że wniosek o wyłączenie sędziów złożony przez skarżącą po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu wyroku, nie spełnia wymogów określonych w art. 20 § 1 i § 2 p.p.s.a. W sytuacji, kiedy Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał już kontroli zaskarżonej doń decyzji administracyjnej, brak jest podstaw do żądania wyłączenia sędziów tego Sądu. Dokonanie na skutek takiego żądania oceny, czy zachodzą bezwzględne, bądź względne przesłanki wyłączenia w sprawie, jest więc bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 §1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.