V SA/Wa 812/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego M. W. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z [...] stycznia 2012r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 220 m2. Wyjaśnił, że wraz z żoną utrzymują się z wynagrodzenia za pracę żony w wysokości ok. 1400 złotych oraz jego prac dorywczych w wysokości ok. 1000 złotych. Podał, że miesięcznie ponoszą następujące wydatki: dojazdy żony do pracy 350 złotych, utrzymanie domu (energia elektryczna, gaz, telefon) – 150 złotych. Oświadczył także, że dorosła córka nie pracuje. Do wniosku załączył dowód opłaty energii elektrycznej. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 2 maja 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem procesowym z 28 maja 2012 r. (data nadania) wnioskodawca wskazał, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. 1400 złotych (energia elektryczna, gaz, ścieki, dojazdy żony, wyżywienie, środki czystości – kwota nie uwzględnia kosztów ogrzewania ok. 3400 złotych). Wyjaśnił, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 120 m2 oraz samochód dostawczy F. z 1993r. Oświadczył, że córka jest osobą bezrobotną, nigdzie nie pracuje oraz leczy się. Członkowie rodziny nie posiadają oszczędności, lokat itp. oraz nie uzyskują żadnej pomocy finansowej z UM w L. Stwierdził również, że jego żona posiada rachunek bankowy. Do pisma załączył oświadczenie córki, dowód uiszczenia I raty podatków lokalnych, PIT-37 za 2011 rok oraz PIT – 37 za 2010 rok (którego jakoby nie posiadał). Do pisma nie zostały natomiast załączone inne wskazane dokumenty, tj. wyciągi z rachunku bankowego oraz rachunki potwierdzające ponoszone wydatki. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z 2 maja 2012 r., którym został wezwany m.in. do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego oraz dowodów potwierdzających wydatki i uzyskiwane dochody wraz z informacji w jaki sposób są one przekazywane (gotówka, przelew na rachunek, itp.). W piśmie z 28 maja 2012 r. (data nadania) oświadczył jedynie, iż żona posiada rachunek, który zgodnie z treścią pisma winien zostać załączony. Jednakże nigdy on nie znalazł się wśród załączonych dokumentów. Podkreślić należy, iż skarżący mimo, że posiada rachunek bankowy to nie nadesłał wyciągów z tego rachunku za okres trzech miesięcy. Należy podkreślić, że dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie. Podobnie nie nadesłał dowodów potwierdzających ponoszone wydatki i uzyskiwane dochody. Wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów, których uzyskanie nie wiązał się z nadmierną uciążliwością i to zarówno czasową, jak i finansową. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku oświadczeń i dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczym. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Reasumując skarżący mimo wezwania nie nadesłał żądanych dokumentów. W związku z tym nie można ustalić czy i w jakiej wysokości posiada oszczędności oraz na jaki cel ponosi wydatki. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.