V SA/Wa 815/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi L.T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego z wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A.C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) a nadto 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez L.T. (powoływanej dalej jako: "Skarżąca") jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku Strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej miesięcy października i listopada 2009 r. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. działając jako organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...] obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/2007 do 10/2008 dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanej L.T. Pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. Skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. o numerze [...] odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie od października do listopada 2009 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołano się na negatywne stanowisko wierzyciela w tym zakresie, wyrażone w postanowieniu z dnia [...] lipca 2009 r. Pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r. L.T. złożyła zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. oraz zwróciła się o wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie październik – grudzień 2009 r. Odpowiadając następnie na wezwanie do sprecyzowania stanowiska w piśmie z dnia 8 września 2009 r. Skarżąca wskazała, iż domaga się wstrzymania postępowania egzekucyjnego na okres od października 2009 r. do lutego 2010 r. Uzasadniając nowy wniosek powołała się na bardzo trudną sytuację materialną i konieczność zaciągnięcia kredytu, celem odzyskania płynności finansowej. Pismem z dnia 11 września 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska w części dotyczącej okresu od grudnia do lutego 2010 r., z uwagi na fakt, że w zakresie miesięcy października i listopada 2009 r. toczyło się już postępowanie wszczęte wcześniejszym wnioskiem Skarżącej z dnia 24 czerwca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w K. postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. nie wyraził zgody na wstrzymanie we wskazanym wyżej okresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej miesięcy października i listopada 2009 r. oraz postanowieniem z tego samego dnia o nr [...] odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie od grudnia 2009 r. do lutego 2010 r. Pismem z dnia 23 października 2009 r. L.T. wniosła zażalenie na ww. postanowienia z dnia [...] października 2009 r. W uzasadnieniu ponownie zwróciła się o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w okresie październik 2009 r. – luty 2010 r. z uwagi na trudną sytuację finansową. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. o nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny przytoczył mające zastosowanie przepisy prawa oraz wyjaśnił zasadnicze powody wydanego rozstrzygnięcia. Zdaniem Ministra Finansów zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji należało utrzymać w mocy, bowiem Skarżąca we wniosku z dnia 12 sierpnia 2009 r. podniosła te same okoliczności, które oceniane już były przy rozpatrywaniu sprawy wszczętej poprzednim wnioskiem zobowiązanej z dnia 24 czerwca 2010 r. Wskazano, iż ponowne rozstrzygnięcie tożsamej sprawy wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie październik i listopad 2009 r. prowadziłoby do wydania dwóch postanowień w tej samej sprawie. Pismem z dnia 1 marca 2010 r. złożonym za pośrednictwem Ministra Finansów L.T. wniosła skargę na rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]. Skarżąca podniosła, iż zaskarżone postanowienie skazuje ją na głód, nędzę oraz uniemożliwia wyrejestrowanie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne organów administracyjnych orzekających w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia przede wszystkim wskazać należy, iż stan faktyczny ustalony w sprawie jest pomiędzy stronami niesporny i nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu. Skarżąca dwukrotnie zwracała się o wstrzymanie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w tym samym zakresie na okres październik – listopad 2009 r. Po raz pierwszy przy piśmie z dnia 24 czerwca 2009 r. a po raz drugi przy piśmie z dnia 12 sierpnia 2009 r. Ponadto podkreślić należy, iż przedmiot oceny stanowiły postanowienia wydane przez organy administracyjne w trybie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) – powoływanej dalej jako "kpa", w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 § 2 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Wyjaśnić należy, iż przepis art. 105 kpa wskazuje na konieczność umorzenia postępowania jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu zważywszy na niesporne okoliczności faktyczne kwestia zasadnicza sporu sprowadza się zatem do tego, czy można umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie z drugiego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy rozpoznawany jest nadal pierwszy (tożsamy) wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygając powyższą kwestię wskazać należy, iż bezprzedmiotowość o której mowa w powoływanym przepisie art. 105 kpa oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, który skutkuje niemożnością wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Postanowienie o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 - niepubl.) W literaturze przedmiotu wyrażano pogląd, że istota bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego polega na tym, że: "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 624). Skoro przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie konkretnych praw lub obowiązków danego podmiotu. Sąd w składzie, rozpoznającym niniejszą skargę, w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu, że prowadzenie postępowania z pierwszego wniosku Skarżącej (z 24 czerwca 2009 r.) w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w październiku i listopadzie 2009 r. powoduje bezprzedmiotowość postępowania wszczętego w tym zakresie kolejnym wnioskiem (z dnia 12 sierpnia 2009 r.), wobec czego kolejne postępowanie należało w powtórzonym zakresie umorzyć. Słusznie organ administracyjny wskazał, iż ponowne rozstrzygnięcie tożsamej sprawy wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie października i listopada 2009 r. prowadziłoby do wydania dwóch postanowień w tej samej sprawie, co w świetle treści przepisu art. 156 § 1 pkt 3) kpa jest niedopuszczalne i skutkuje nieważnością takiego rozstrzygnięcia. Zasadnie, zatem Dyrektor Izby Skarbowej w W. umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku strony w części dotyczącej października i listopada 2009 r. Trafne jest także w tej mierze również rozstrzygnięcie organu II instancji. Mając powyższe na względzie Sąd - stosownie do treści art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).