V SA/Wa 818/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia ... marca 2018 r. nr .... w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. B. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona"), reprezentowana w postępowaniu sądowym przez adwokata, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, [...]. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów przedstawiła [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, mieszka w spółdzielczym lokalu lokatorskim. Jej pełnomocnik wskazała, że Skarżąca nie posiada lokat, oszczędności, majątku ruchomego, nie korzysta z pomocy społecznej, ani pomocy rodziny, nie zbyła w przeciągu dwóch ostatnich lat nieruchomości i ruchomości oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na ocenę sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania, udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Po przeanalizowaniu nadesłanych dokumentów oraz złożonych wyjaśnień uznać należy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka uprawniająca do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiła. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż oświadczenia wnioskodawcy – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych możliwości majątkowych Strony. Skarżąca nie przedstawiła wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu z 19 czerwca 2018 r. Przypomnieć należy, że wezwaniem objęto wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych z okresu od 1 marca 2018 r. do dnia otrzymania wezwania, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z historią rachunku z ostatnich 3 miesięcy przed zamknięciem. Skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego za okres od 28 maja 2018 r. do 28 czerwca 2018 r. Strona została również wezwana do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość kosztów składających się na bieżące utrzymanie (np. opłaty za mieszkanie, media, wyżywienie) oraz dokumentów potwierdzających ich zapłatę, a przedstawiła jedynie zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej o wysokości opłat eksploatacyjnych od 1 kwietnia 2018 r. Nie przedstawiła również umowy/umów o pracę. Pełnomocnik Skarżącej oświadczyła, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Przedstawione zeznania podatkowe PIT-36 wskazują, że Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przynajmniej w latach 2016-2017. Skarżąca uzyskiwała z niej dochód oraz wykazała nadpłatę w podatku podlegającą zwrotowi. Zauważyć należy, że [...]. Przedstawione informacje nie są wystarczające , aby uznać, że Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Istotne jest, że Skarżąca nie wykonała w pełnym zakresie wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ppsa. Mając na uwadze wszystkie powołane okoliczności na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.