V SA/Wa 82/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Irena Kudiura po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. Ł. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2008r. w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... września 2007 r. Nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a: - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych z wyjątkiem wpisu sądowego od skargi. Z. Ł., wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... września 2007 r. na urzędowym formularzu PPF z ....12.2007r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie – w dniu ... listopada 2007 – skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (k. ... akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką, posiadają dom o pow. ... m2, natomiast nie posiadają zasobów pieniężnych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów w wysokości ... zł ... gr z tytułu świadczenia rentowego, zaś jego matka w wysokości ... zł ... gr z tytułu świadczenia emerytalnego. Postanowieniem z ... stycznia 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż na odmowę zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych miało wpływ uiszczenie przez skarżącego żądanego wpisu sądowego od skargi oraz okoliczność, że na obecnym etapie postępowania nie ciążą na skarżącym inne koszty sądowe wobec czego nie można dokonać porównania ewentualnej ich wysokości z możliwościami majątkowymi wnioskodawcy, zważywszy na to, iż zarówno on sam, jaki i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matka posiadają stałe źródła dochodów. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł m.in. o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz przedstawił swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 powołanej ustawy procesowej, strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie wykazane przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu charakteru sprawy oraz możliwości finansowych strony. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Sądu, zasługuje on na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, z wyjątkiem zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Za takim stanowiskiem przemawia całokształt znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, opisującego sytuację majątkową skarżącego, w oparciu o który należy uznać go za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Przede wszystkim, skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych, których wysokość pozwalałaby na przyjęcie twierdzenia, iż jest w stanie samodzielnie ponosić koszty związane z udziałem w toczącym się postępowaniu. Zdaniem Sądu bieżące dochody skarżącego oraz stan jego zdrowia i jego matki, a co za tym idzie koszty związane z zakupem leków, opału, żywności oraz czynsz za mieszkanie wskazuje na to, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matce ponieść samodzielnie dalszych, ewentualnych kosztów postępowania sądowego. Fakt natomiast, że skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł świadczy zdaniem Sądu o tym, że posiadał on środki finansowe, które pozwalały mu na uiszczenie żądanego wpisu. Niezależnie od przyznanego jednocześnie skarżącemu zakresu prawa pomocy w związku z rozpoznaniem sprzeciwu, Sąd wyjaśnia, iż skarżący na obecnym etapie postępowania sądowego nie ma obowiązku uiszczania żadnych opłat sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1, art. 245 § 3 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.