V SA/Wa 82/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy cofnięcia kwoty indywidualnej oraz odmowa przyznania rekompensaty; 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 1464 zł (tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 264 zł (dwieście sześćdziesiąt cztery) Przedmiotem skargi z dnia 1 grudnia 2009 r. wniesionej przez M. M. – dalej jako "Skarżący" jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] października 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o odmowie cofnięcia kwoty indywidualnej i przyznania rekompensaty. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 12 września 2008 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie rekompensaty wraz z załącznikiem, w którym oświadczył m.in., iż: - zrzeka się prawa do całości indywidualnej ilości referencyjnej, począwszy od dnia 1 kwietnia roku kwotowego następującego po roku kwotowym, w którym złożono wniosek, - zobowiązuje się do zaprzestania produkcji rolnej i wprowadzania do obrotu mleka lub przetworów mlecznych, począwszy od dnia 1 kwietnia roku kwotowego następującego po roku kwotowym, w którym złożono wniosek. Decyzją z [...] listopada 2008 r. Dyrektor OT ARR w W. odmówił Skarżącemu cofnięcia kwoty indywidualnej i odmówił przyznania rekompensaty. W uzasadnieniu wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że Skarżący nie jest właścicielem kwoty indywidualnej, gdyż została wydana w stosunku do niego decyzja Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw w wysokości 8.554 zł. W odwołaniu od ww. decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Skarżący podniósł, że decyzja Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw nigdy nie została mu doręczona. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezes ARR uchylił decyzję Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] listopada 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji polecając mu przeprowadzenie postępowania celem ustalenia, czy decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. została skutecznie doręczona rolnikowi. W odpowiedzi na zapytanie organu I instancji Poczta Polska Oddział Rejonowy W. w piśmie z dnia 1 kwietnia 2009 r. stwierdziła, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. zaginęła. W toku dalszego postępowania Poczta Polska nadesłała do organu zwrotne potwierdzenie odbioru, jednakże nie dotyczyło ono przesyłki zawierającej ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. W związku z powyższym – mając na uwadze, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. jako niedoręczona nie weszła do obrotu prawnego, Dyrektor OT ARR w W. w dniu [...] kwietnia 2009 r. wydał ponownie decyzję o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw. Działając na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 11, poz. 65) organ stwierdził, że Skarżący w roku kwotowym 2007/2008 nie wprowadzał do obrotu mleka lub przetworów mlecznych. Od powyższej decyzji producent rolny nie wniósł odwołania. Następnie w dniu [...] maja 2009 r. Dyrektor OT ARR w W. wydał decyzję, którą odmówił Skarżącemu cofnięcia kwoty indywidualnej i przyznania rekompensaty z uwagi na nieposiadanie przez wnioskodawcę kwoty indywidualnej, którą można byłoby cofnąć. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący stwierdził, że we wniosku o przyznanie rekompensaty z 12 września 2008 r. zrzekł się prawa do kwoty indywidualnej, a oświadczenie to wywołało skutek natychmiastowy. Wobec tego organ nie mógł cofnąć prawa, którego wnioskodawca wcześniej się zrzekł. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Prezes ARR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2009 r. o odmowie cofnięcia kwoty indywidualnej i odmowie przyznania rekompensaty. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 11, poz. 65), dostawcy hurtowemu lub dostawcy bezpośredniemu, który zobowiąże się do zaprzestania produkcji i wprowadzania do obrotu mleka lub przetworów mlecznych oraz zrzeknie się prawa do indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej jego własność, przyznaje się z budżetu państwa, na jego wniosek, rekompensatę. Prezes ARR podniósł, że w roku kwotowym 2007/2008 Skarżący nie dostarczał mleka do podmiotu skupującego i dlatego Dyrektor OT ARR w W. wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw. W chwili wydania decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Skarżący nie spełniał więc przesłanki warunkującej przyznanie rekompensaty bowiem nie posiadał kwoty indywidualnej, z której mógłby zrezygnować celem otrzymania rekompensaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARR z dnia 15 października 2009 r., a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2009 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał przebieg postępowania przed organami administracji. Wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Dyrektor OT ARR w W. przyznał mu indywidualną kwotę mleczną w wysokości 6.183 kg. Kwota ta została następnie zwiększona o 2.371 kg na mocy decyzji ww. organu z dnia [...] grudnia 2006 r. Łącznie skarżący posiadał 8.554 kg. Skarżący wskazał, że w dniu [...] września 2008 r. złożył do Dyrektora OT ARR w W. wniosek o przyznanie rekompensaty w związku z zaniechaniem produkcji mleka i zrzeczeniem się kwoty indywidualnej. Podkreślił, że decyzja Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw nie została mu doręczona. Powołał się też na uzasadnienie decyzji Prezesa ARR z dnia [...] marca 2009 r., w którym nakazano organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego kwestię doręczenia ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Następnie Skarżący podniósł, że nie odwoływał się od decyzji Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw, ponieważ nie zakończyło się postępowanie wyjaśniające w sprawie skutecznego doręczenia mu decyzji Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. W ocenie Skarżącego niedopuszczalne było natomiast jednoczesne funkcjonowanie w obiegu prawnym dwóch decyzji Dyrektora OT ARR w W. w tej samej sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej - jednej z dnia [...] sierpnia 2008 r., a drugiej z dnia [...] kwietnia 2009 r. Ponadto stwierdził, iż nawet w przypadku wycofania przez Dyrektora OT ARR w W. z obiegu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie mogła odnieść skutku prawnego, z uwagi na skuteczność złożonego przez skarżącego oświadczenia woli o zrzeczeniu się indywidualnej kwoty dostaw z dnia 12 września 2008 r. W ocenie skarżącego organ nie mógł cofnąć kwoty indywidualnej dostaw, której skarżący wcześniej skutecznie się zrzekł. Skarżący podniósł również, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie zawierała pouczenia, iż nie złożenie odwołania spowoduje wydanie decyzji o odmowie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw i przyznania rekompensaty. W ocenie Skarżącego doszło w ten sposób do naruszenia art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Odnosząc się do zwrotnego potwierdzenia odbioru mającego rzekomo potwierdzać doręczenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Skarżący podkreślił, że ani on ani żaden z jego domowników nie potwierdzał odbioru tej decyzji. Podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest więc sfałszowany. Na koniec Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony i interesu społecznego. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie po upływie terminu lub o oddalenie skargi w przypadku przywrócenia terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi Prezes ARR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej; "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. W powyższym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co oznacza, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do cofnięcia Skarżącemu indywidualnej ilości referencyjnej i przyznania rekompensaty, ponieważ Sąd bada wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać w sposób merytoryczny, przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. W świetle powyższego za pozbawiony podstaw prawnych należy uznać postulat zawarty w skardze o uchylenie decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego i przyznanie rekompensaty. Zasady przyznawania rekompensat za zaprzestanie produkcji i wprowadzania do obrotu mleka lub przetworów mlecznych oraz zrzeczenie się prawa do indywidualnej ilości referencyjnej zostały uregulowane w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 11, poz. 65). Zgodnie z art. 23a ust. 1 ww. ustawy dostawcy hurtowemu lub dostawcy bezpośredniemu, który zobowiąże się do zaprzestania produkcji i wprowadzania do obrotu mleka lub przetworów mlecznych oraz zrzeknie się prawa do indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej jego własność, przyznaje się z budżetu państwa, na jego wniosek, rekompensatę. W myśl natomiast art. 23 c ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka decyzję w sprawie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej, stanowiącej własność dostawcy w dniu wydania decyzji i przyznania rekompensaty, o której mowa w art. 23a ust. 1, wydaje, na wniosek dostawcy hurtowego lub dostawcy bezpośredniego, właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji w terminie do dnia 30 listopada roku kwotowego, w którym został złożony wniosek. Zgodnie z art. 23c ust. 6 ustawy o organizacji rynku mleka wniosek o przyznanie rekompensaty składa się od dnia 1 września do dnia 15 września danego roku kwotowego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Ponadto w myśl art. 32 ust. 2 ustawy o organizacji rynku mleka w przypadku gdy producent nie wprowadził do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej temu producentowi na dzień 1 kwietnia danego roku kwotowego, właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji cofa, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną. Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje to, że Skarżący w roku kwotowym 2007/2008 nie dostarczał mleka do podmiotu skupującego. Zaistnienie tej okoliczności – z uwagi na treść ww. art. 32 ust. 2 ustawy o organizacji rynku mleka – uczyniło koniecznym wydanie decyzji o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw przyznanej wcześniej Skarżącemu. Decyzja taka została wydana w dniu [...] sierpnia 2008 r. przez Dyrektora OT ARR w W. Z akt sprawy wynika jednak, że nie weszła ona do obrotu prawnego ze względu na nie doręczenie jej stronie. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi bowiem jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. W tej sytuacji Dyrektor OT ARR w W. w dniu [...] kwietnia 2009 r. wydał ponownie decyzję o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw. Decyzja ta została prawidłowo doręczona Skarżącemu, który nie złożył od niej odwołania, a zatem decyzja ta stała się ostateczna i w jej świetle kwota indywidualna dostaw została skutecznie cofnięta. W związku z powyższym za niezasadne należało uznać stanowisko Skarżącego, iż po wydaniu przez Dyrektora OT ARR w W. w dniu [...] kwietnia 2009 r. drugiej decyzji o cofnięciu kwoty indywidualnej dostaw w obrocie prawnym pozostawały dwie decyzje dotyczące tej samej sprawy. Jak bowiem wskazano powyżej decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. w ogóle nie weszła do obrotu prawnego. W swojej skardze Skarżący podniósł również, że w przypadku uznania nieskuteczności decyzji Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. należało przyjąć, iż decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie posiada skutku prawnego ze względu na wiążące organ oświadczenie Skarżącego z dnia 12 września 2008 r. W ocenie Sądu powyższe stanowisko Skarżącego jest błędne. Podkreślić należy, że złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się kwoty indywidualnej dostaw nie wywołuje automatycznie skutku w postaci cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw i przyznania rekompensaty. Skuteczność zrzeczenia się prawa do kwoty indywidualnej dostaw jest badana przez właściwy organ na etapie wydania decyzji w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw i przyznania bądź nie przyznania rekompensaty. Konieczne jest bowiem posiadanie przez wnioskodawcę w dacie wydania tej decyzji kwoty indywidualnej, z której rezygnuje on w celu otrzymania rekompensaty. Poza złożeniem ww. oświadczenia jest to drugi warunek – wynikający z art. 23a ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka – potrzebny do otrzymania rekompensaty. W niniejszej sprawie Skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek z art. 23a ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka, koniecznych do otrzymania rekompensaty. Chociaż złożył oświadczenie o zrzeczeniu się kwoty indywidualnej dostaw, to jednak w dniu wydania zaskarżonej decyzji Prezesa ARR i decyzji ją poprzedzającej nie posiadał już tej kwoty, gdyż została ona cofnięta ostateczną decyzją Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Skarżący nie mógł więc skutecznie zrzec się kwoty indywidualnej dostaw, co było warunkiem koniecznym do otrzymania rekompensaty. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ administracyjny słusznie odmówił Skarżącemu cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej i przyznania rekompensaty. Za bezzasadny należało również uznać zarzut dotyczący posługiwała się przez organ sfałszowanym zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez Skarżącego decyzji Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. W zaskarżonej decyzji Prezes ARR zaznaczył bowiem, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż przesyłka zawierająca ww. decyzję zaginęła i nie została doręczona Skarżącemu. W związku z tym decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i dlatego Dyrektor OT ARR w W. wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. Niezasadny jest również zarzut nie pouczenia Skarżącego, iż nie złożenie przez niego odwołania od decyzji Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw i przyznania rekompensaty. W ocenie Sądu okoliczność ta nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić bowiem należy, że przepisy przewidujące możliwość cofnięcia kwoty indywidualnej i zrzekania się tej kwoty w zamian za rekompensatę finansową są prawem powszechnie obowiązującym, zatem organ administracji publicznej nie poucza o nich z urzędu. Strona zaś ubiegająca się o przyznanie rekompensaty winna zachować należytą staranność przy prowadzeniu swoich spraw. Za chybione należało uznać podniesione w skardze zarzuty o charakterze procesowym, ponieważ organ podjął kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ponadto zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. Nr 42, poz. 386 z późn. zm.) "Jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75, § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81". W związku powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.