V SA/Wa 820/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; w zakresie: wniosku I.M. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania; postanawia: odmówić I.M. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. A.D. przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Następnie, decyzją z [...] października 2008 r. ustalono kwotę nienależnie pobranych przez A.D. płatności z ww. tytułu, zaś rozstrzygnięciem z [...] lutego 2010 r. Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2008 r. Pismem z dnia 4 marca 2010 r. (data nadania) skarżący – A.D. – wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W dniu 10 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wpłynęło pismo nadane przez I.M.. W piśmie tym ww. poinformował, iż posiada pełnomocnictwo skarżącego "do załatwiania w jego imieniu wszelkich spraw związanych ze złożonymi przez niego wnioskami do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa". Jednocześnie I.M. zwrócił się o "umożliwienie uczestnictwa w postępowaniu na zasadzie strony", gdyż decyzje organu naruszają jego prawa majątkowe. Na rozprawie, która odbyła się 4 listopada 2010 r. I.M. oświadczył, iż chciałby uczestniczyć w sprawie w charakterze strony. Podkreślił, iż nie podtrzymuje złożonego uprzednio wniosku o dopuszczenie go do udziału w sprawie jako pełnomocnika skarżącego, wnosi jedynie o umożliwienie mu udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Wyjaśnił, iż jest właścicielem działki, którą skarżący dzierżawił, i która objęta była przyznanymi A.D. dopłatami. Przyznał, że skarżący przekazywał mu część otrzymywanych dopłat. Wnioskodawca podniósł, iż obawia się, że A.D., w związku z decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. zażąda zwrotu przekazanych mu środków. Podniósł, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto choroba [...] skarżącego uzasadnia wg niego odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, nazywanej dalej p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Natomiast zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2). W przypadku osób wskazanych w § 1, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika zwrócił się I.M.. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów Sąd przede wszystkim badał, czy w złożonym wniosku przedstawiono dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy interesu prawnego podmiotu składającego wniosek. Na występującym z wnioskiem podmiocie spoczywa obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98). Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma więc przymiotu strony postępowania administracyjnego. Wobec powyższego wnioskodawca powinien wykazać, że wynik postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, tj. wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez A.D. płatności, dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy (I.M.), a więc, że wydane rozstrzygnięcie organu skutkuje dla niego, na podstawie obowiązującego prawa (normy prawnej), powinnością określonego zachowania lub, że na jego podstawie powinien lub mógł uzyskać konkretne korzyści. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wywodzi swój interes prawny z faktu, iż skarżący – A.D. – przekazał mu część środków jakie otrzymał z tytułu przyznanych przez organ płatności. Obecnie skarżący zobowiązany został do zwrotu nienależnie pobranej kwoty, a ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej może zażądać zwrotu przekazanych wnioskodawcy środków. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd stwierdził, iż I.M. nie wykazał prawem chronionego, zindywidualizowanego i skonkretyzowanego interesu prawnego, w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. Do uznania za uczestnika postępowania nie wystarczy powołanie się na fakt, iż w przypadku konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności skarżący może zażądać od I.M. kwoty jaką mu przekazał. Powyższe świadczy jedynie o interesie faktycznym (materialnym) wnioskodawcy. Interes ten nie wynika jednakże z żadnego konkretnego przepisu prawa i dlatego nie tworzy legitymacji procesowej w niniejszej sprawie. Obawa związana z ewentualną koniecznością zwrotu kwoty jaką I.M. otrzymał od skarżącego i której skarżący może się od niego domagać uzasadnia zainteresowanie faktyczne wnioskodawcy rozstrzygnięciem sprawy ale nie stanowi o interesie prawnym zainteresowanego, tj. interesie znajdującym oparcie w przepisach prawa materialnego, czy procesowego. Podkreślenia wymaga również, że płatność rolnośrodowiskowa jest formą pomocy udzielanej rolnikowi, który dobrowolnie przyjął na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowe. Przyznawana jest więc określonej osobie na ściśle określony cel, tj. realizację programu rolnośrodowiskowego. Pomoc ta winna być zatem wykorzystana na rozwój działalności prowadzonego przez rolnika gospodarstwa, czy też przedsięwzięcia realizowane w ramach programu rolnośrodowiskowego. W żadnym zaś razie środki te nie powinny być przekazywane na rzecz osób trzecich. Skoro pomoc w formie płatności rolnośrodowiskowej przyznawana jest na realizację określonego programu, to wykorzystanie jej w innym celu (przekazanie właścicielowi) nie mogło uzasadniać interesu prawnego w udziale w postępowaniu. Mając zatem na uwadze, że I.M. udział w postępowaniu uzasadnia obawą jaka jest związana z koniecznością zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności – wobec treści art. 33 § 2 p.p.s.a. – Sąd odmówił uznania ww. za uczestnika na prawach strony.