V SA/Wa 821/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-10
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Mirosława Pindelska, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych może stanowić samodzielną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, nawet jeśli przepis art. 14 ust. 1 tej ustawy, uznany przez TSUE za przepis techniczny, nie został notyfikowany?Ratio decidendi
Artykuł 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym i może stanowić samodzielną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej. Brak notyfikacji art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie wpływa na możliwość stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Stanowisko to jest zgodne z uchwałą NSA II GPS 1/16, która ma moc wiążącą dla sądów administracyjnych.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywano skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu spółce kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Kontrola wykazała, że automat był włączony i gotowy do eksploatacji, a spółka była jego właścicielem i dysponentem. Spółka nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w tym zakresie. Głównym zarzutem skargi było twierdzenie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie może być stosowany samodzielnie, ponieważ opiera się na przepisie technicznym (art. 14 ust. 1), który nie został notyfikowany zgodnie z dyrektywą 98/34/WE.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry; oddala skargę.
Przedmiotem skargi złożonej przez G. sp. z o.o. w W. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej jako: "Dyrektor IC" lub "organ II instancji") z [...] stycznia 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. (dalej jako: "Naczelnik UC" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] wymierzająca stronie karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
[...] czerwca 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu na Stacji Paliw [...] w miejscowości W., [...] i stwierdzili w nim włączony do sieci i gotowy do eksploatacji automat do gier o nazwie M. (bez numeru). Na podstawie ujawnionej umowy najmu, zawartej pomiędzy spółką P. sp. z o.o. z siedzibą we W. i spółką G. sp. z o.o. z siedzibą w W. ustalono, że właścicielem, dysponentem i odpowiedzialnym za instalację i eksploatację urządzenia do gry była skarżąca, która w przedmiotowej sprawie została uznana za podmiot urządzający gry poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471, dalej jako: "u.g.h."). Ponadto funkcjonariusze przeprowadzili oględziny zewnętrzne urządzeń, eksperyment procesowy w postaci gier kontrolnych, przesłuchali w charakterze świadka D. M., które to czynności zostały opisane w stosownych protokołach.
Naczelnik UC postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a następnie decyzją z [...] sierpnia 2015 r. wymierzył stronie karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automacie do gier poza kasynem gry w kwocie 12.000 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania opisaną w komparycji decyzją Dyrektor IC utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że oględziny zewnętrzne wskazywały, że na spornym automacie były urządzane gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Podkreślił, że strona nie prowadziła działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tzn. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach ani innego zezwolenia albo koncesji, o których mowa w ustawie.
Organ II instancji wyjaśnił, co w świetle art. 2 ust 3 i 5 u.g.h. jest grą na automatach i co - zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h. - stanowi wygraną rzeczową. Wskazał, że na gruncie ustawy o grach hazardowych ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana wyłącznie pojedyncza gra. W jego ocenie nie można bowiem stwierdzić cech gry w przypadku badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu niż ten, w którym występuje sama gra.
Podał, że wspólnymi elementami pojedynczej gry na automatach, które można wywieść z art. 2 ust. 3-5 u.g.h., jest poddanie ryzyku stawki za udział w jednej grze zawierającej co najmniej element losowości i uzyskanie rozstrzygnięcia jej wyniku (wygranej lub przegranej w sensie samego rozstrzygnięcia wyniku, niekoniecznie już wygranej pieniężnej w sensie fizycznym lub wygranej rzeczowej w sensie ustawowym). Odnosząc powyższe do sprawy stwierdził, że sporny automat jest urządzeniem elektronicznym (komputerowym). Z oględzin zewnętrznych i analizy akt sprawy wynika, że posiadał m.in. monitory LCD, przyciski do prowadzenia gier (panel sterowania), system sterowania i był zasilany energią elektryczną. Spełniony został zatem jeden z warunków definicji gier na automatach, tj. gra rozgrywana jest na urządzeniu elektronicznym, w tym komputerowym.
W ocenie organu bezsporne jest, że gry organizowane były w celach komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że automaty udostępnione były publicznie w lokalu w miejscowości W. Warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy. Automat posiadał wrzutnik monet i akceptor banknotów. Świadczy to o komercyjnym charakterze gier prowadzonych na tych urządzeniach. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 u.g.h., tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.
Organ podał także, że następnym warunkiem przyporządkowania gry na automatach do definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h. jest ustalenie "elementu losowości", ewentualnie "charakteru losowego" w grze. Organ odwoławczy powołał się na literalną wykładnię tych pojęć i wskazał za słownikiem języka polskiego, że zwroty "element" i "charakter" tłumaczone są odpowiednio jako: "część składowa jakiejś całości; składnik nadający czemuś odrębnej cechę, właściwość; czynnik" oraz wespół cech właściwych danemu przedmiotowi lub zjawisku; wygląd, postać, forma". Natomiast zwrot "losowy" to "wybrany przez przypadek lub losowanie; zależny od losu, przeznaczenia; dotyczący losu". Podkreślił, że z przeprowadzonego eksperymentu procesowego z [...] czerwca 2015 r. wynika, że gra na przedmiotowym automacie posiada charakter losowy. Przeprowadzający eksperyment funkcjonariusz celny nie mógł przewidzieć rezultatu poszczególnych gier. Zatrzymanie zmieniających się symboli odbywało się automatycznie, a grający nie miał możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu (konfiguracji), a w związku z tym zdecydować o wysokości wygranej.
Organ II instancji opisał sposób, w jaki przeprowadzono gry na automacie i stwierdził, że gry mają charakter losowy, bowiem zatrzymanie obracania się bębnów następuje samoczynnie i zależy wyłącznie od programu gry zainstalowanego na automacie, co powoduje, że zatrzymanie bębnów w odpowiedniej konfiguracji jest wynikiem wyłącznie przypadku (gracz nie ma realnego wpływu na wynik gry). Czynnikiem o przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek). Spełnione zostały zatem kolejne warunki definicji gier na automatach wynikające z art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., tj. gra ma charakter losowy, a tym samym zawiera element losowości.
Zdaniem Dyrektora IC ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 u.g.h. jest ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
Organ odwoławczy zauważył, że z oględzin zewnętrznych i eksperymentu przeprowadzonego przez kontrolujących wynika, że sporny automat jest przystosowany konstrukcyjnie do bezpośredniego wypłacania wygranych pieniężnych (hopper) i realizuje te wygrane w postaci monet o nominale 5 zł.
Dyrektor IC stanął na stanowisku, że gry na automacie toczyły się o wygrane pieniężne i wypełniały definicje gier na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h. Wyjaśnił również, że w świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Z kolei art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej, której wysokość określona została w art. 89 ust. 2 pkt 2 tej ustawy na 12.000 zł od każdego automatu.
Organ II instancji ustalił, że skarżąca nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry. Wskazał, że zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) wiąże się z samym faktem organizowania gry poza miejscem do tego wyznaczonym niezgodnie z przepisami prawa. Wyjaśnił, że urządzać gry znaczy tyle, co zorganizować tego typu działalność, stworzyć warunki do prowadzenia gier, tj. czynności bezpośrednio podejmowanych przy grach hazardowych. Urządzenie gry jest zrealizowaniem przygotowań umożliwiających następnie jej prowadzenie, jest warunkiem koniecznym prowadzenia gry. Będą to zatem wszelkie działania polegające np. na zapewnieniu warunków lokalowych i personelu, jak również dostarczeniu odpowiednich urządzeń do prowadzenia gier oraz zapewnieniu możliwości ich działania, np. poprzez udostępnienie dostępu do sieci elektrycznej (szeroko pojęta organizacja tych gier). W związku z tym uznał skarżącą – właściciela automatów, która zainstalowała i eksploatowała sporne urządzenie - za podmiot urządzający gry.
Odpowiadając na zarzuty dotyczące kwestii nienotyfikowania przepisów u.g.h. organ zauważył, że zgodnie z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1296/15 (dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), art. 6 ust. 1 u.g.h. nie kwalifikuje się do żadnej z trzech kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Dodał, że jako przepis niemający charakteru technicznego, art. 6 ust. 1 u.g.h. nie wymagał notyfikacji, a w konsekwencji nie było podstaw do odmowy jego zastosowania w sprawie.
Odnosząc się do skutków prawnych wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako "Trybunał" lub "TSUE") wyroku w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 organ II instancji zaznaczył, że niezależnie od stanowiska TSUE, który ocenił przepis art. 14 u.g.h. jako przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, istota stanowiska Trybunału wiązała się z potrzebą dokonania oceny charakteru przepisów ustanawiających wyjątki od zasady wyrażonej w art. 129 ust. 1 u.g.h., a mianowicie art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 tej ustawy, nie zaś przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie. Brak było zatem podstaw do powoływania się przez stronę, w związku z brakiem notyfikacji art. 14 u.g.h., na niestosowalność art. 89 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.
Dyrektor IC dodał również, że przedstawione podejście do spornej w sprawie kwestii znajduje swoje potwierdzenie również i orzecznictwie TSUE, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie.
Organ II instancji wwyjaśnił ponadto, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, uznał, iż art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a zatem z perspektywy prawa krajowego nie ma obecnie wątpliwości co do ich obowiązywania.
W ocenie Dyrektora IC w rozpoznawanej sprawie organ I instancji działał z poszanowaniem i na podstawie przepisów prawa, ponadto w wydanej decyzji zawarł niezbędne informacje o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Karę pieniężną wymierzył na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do których stosowania był zobowiązany. Zdaniem organu II instancji nie może być zatem mowy o prowadzeniu postępowania w sposób budzący wątpliwości strony, tylko dlatego, że spółka odmiennie interpretuje przepisy.
Pismem z [...] marca 2016 r. skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1. Zastosowanie przepisu sankcjonującego art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w warunkach, gdy przepis sankcjonowany art. 14 ust. 1 u.g.h. został uznany za przepis techniczny w wyroku Trybunału z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11 i nie notyfikowany Komisji Europejskiej w trybie Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L z 1998 r. Nr 204 poz. 37 ze zm., dalej jako: "dyrektywa 98/34/WE") i w związku z tym nie może być on stosowany.
2. Uznanie, że przepis art. 89 § 1 pkt 2 u.g.h. jest przepisem mogącym stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia, podczas gdy rozstrzygnięcie takie winno - ze względu choćby na tożsamość znamion ustawowych - uwzględniać przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h., a to z powodu ich normatywnego powiązania.
3. Naruszenie art. 9 i art. 91 Konstytucji RP poprzez wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa unijnego - m.in. art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 13 grudnia 2007 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE z 7 czerwca 2016 r. Nr C 202 s. 47 i nast., dalej jako: "TfUE"), art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 1992 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE z 7 czerwca 2016 r. Nr C 202 s.13 i nast., dalej jako "TUE") (zasada lojalności), art. 8 Dyrektywy 98/34/WE oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, przywołanego w uzasadnieniu odwołania.
4. Naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz.201, dalej jako: "O.p.") poprzez brak odniesienia się przez organ do twierdzeń i zarzutów strony zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji:
– co do związania orzecznictwa sądów krajowych orzecznictwem unijnym w zakresie możliwości stosowania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., w warunkach uznania tego przepisu w wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. za przepis techniczny, nienotyfikowany Komisji Europejskiej,
– do kwestii skutków prawnych, jakie powoduje fakt, iż przepisy art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. zawierają normy sprzężone,
– w zakresie charakteru prawnego Dyrektywy 98/34/WE, w kontekście przepisu art. 288 zd. trzecie TfUE, Rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych oraz orzecznictwa unijnego.
5. Naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - a to poprzez nieuwzględnienie w procesie orzekania wykładniczego, rozstrzygającego i prawotwórczego charakteru orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości w kontekście art. 267 TfUE oraz zasady acte eclaire.
Strona zarzuciła ponadto, że organy obu instancji nie dokonały jednoznacznej i wyczerpującej wykładni, kluczowych w niniejszej sprawie, pojęć "obowiązywanie" i "stosowanie" przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. w kontekście:
– prawa unijnego i jego zasad,
– przepisów art. 1 pkt 11, art. 8 i art. 9 Dyrektywy 98/34/WE
– oraz orzecznictwa unijnego w zakresie skutków braku notyfikacji przepisu uznanego za przepis techniczny (art. 14 ust. 1 u.g.h.).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania jest decyzja wymierzająca skarżącej karę pieniężną za urządzanie gier na automacie umieszczonym w lokalu niebędącym kasynem gry. Organy obu instancji, opierając się na ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych oraz na pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, zgodnie uznały, iż skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry. Dyrektor IC odwołując się do informacji znanych mu z urzędu wskazał, że skarżąca nie posiada i nie posiadała wcześniej koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub na automatach o niskich wygranych w rozumieniu art. 129 ust. 1 u.g.h.
Wskazać w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie stan faktyczny nie stanowił przedmiotu sporu i został przez organy ustalony w sposób wyczerpujący i prawidłowy, w związku z czym Sąd ustalenia te przyjmuje za własne.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie kwestionuje ustaleń organów obu instancji w zakresie, iż zatrzymany automat nie posiadał poświadczenia rejestracji, urządzano z jego wykorzystaniem gry hazardowe bez zezwolenia a odbywało się to w lokalu niebędącym kasynem gry. Spółka nie zakwestionowała również wyników przeprowadzonych eksperymentów, które wykazały losowy charakter gier. W zakresie tych ustaleń Sąd również podzielił stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do oceny zasadności wymierzenia stronie kary pieniężnej za urządzenie gier na automacie poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. - jako samodzielnej podstawie orzekania. Skarżąca twierdzi bowiem, że dla skutecznego zastosowania ww. przepisu, który jest przepisem sankcjonującym, konieczne jest zaistnienie stanu niezgodnego z prawem opisanego w normie sankcjonowanej, w tym wypadku w art. 14 ust. 1 u.g.h., który to przepis TSUE w wyroku z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 uznał za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE.
Odnosząc się do powyższego należy odwołać się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16, dalej jako: "uchwała II GPS 1/16" (dostępna w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto stwierdził, iż urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż powyższa uchwała jest tzw. uchwałą abstrakcyjną, podjętą w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), w celu rozstrzygnięcia ujawnionej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżności. W omawianej uchwale rozbieżność ta dotyczyła podejścia do wykładni oraz stosowania przepisów u.g.h., ich wzajemnej relacji, w tym oceny charakteru art. 89 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy z punktu widzenia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że uchwały abstrakcyjne (jak i uchwały konkretne) mają moc ogólnie wiążącą, a istota mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Stanowi o tym przepis art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Oznacza to, że dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne winny je respektować.
Skoro zatem z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę związany jest stanowiskiem wyrażonym w uchwale II GPS 1/16, a co więcej stanowisko to w pełni podziela, to zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako samodzielnej podstawy orzekania nie mogły zostać uwzględnione.
Podzielając w pełni przedstawione we ww. uchwale stanowisko NSA uznać należało, że w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje ujawnionego oraz wykazanego przez Naczelnika UC oraz Dyrektora IC faktu urządzania gier hazardowych na przedmiotowym automacie, czego konsekwencją było wydanie przez te organy decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, spółka nie może skutecznie powołać się na argument o technicznym charakterze przepisu art. 14 u.g.h. i tym samym na brak skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument o braku podstaw do zastosowania we wskazanych okolicznościach art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako przepisu niestosowalnego, bo sankcjonującego naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach, które określone zostały w przepisie technicznym.
Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia art. 9 i art. 91 Konstytucji RP poprzez wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa unijnego oraz orzecznictwa TSUE, a także naruszenia art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez nieuwzględnienie w procesie orzekania wykładniczego, rozstrzygającego i prawotwórczego charakteru orzecznictwa Trybunału w kontekście art. 267 TfUE oraz zasady acte eclaire.
Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył żadnego przepisu prawa unijnego, w tym powołanych przez stronę art. 267 TfUE (właściwość TSUE do orzekania w trybie prejudycjalnym), art. 4 ust. 3 TUE (zasada lojalności) oraz art. 8 dyrektywy 98/34/WE (przekazywanie Komisji projektów przepisów technicznych). Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy prawa, które nie zostały w żadnym stopniu pozbawione skuteczności w polskim porządku prawnym i są zgodne również z porządkiem prawnym Unii Europejskiej. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., o czym była już mowa wyżej, mógł zatem stanowić podstawę prawną wydania decyzji wymierzającej spółce karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W konsekwencji nie sposób Dyrektorowi IC zarzucić naruszenia art. 7, art. 9 i art. 91 Konstytucji RP.
Nietrafne jest również stanowisko skarżącej o wiążącym w przedmiotowej sprawie charakterze wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. (pkt 24, 25 tegoż wyroku) w sprawie C-213/11, C-214/11, C-217/11.
Należy wyjaśnić, że istota stanowiska Trybunału w powołanym przez stronę orzeczeniu wiązała się z potrzebą dokonania oceny charakteru - jako "potencjalnie technicznych" - przepisów ustanawiających wyjątki od zasady wyrażonej w art. 129 ust. 1 u.g.h., a mianowicie przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 tej ustawy. Nie ma zatem podstaw, aby zasadnie można było kwestionować stanowisko organów odnośnie do "nietechnicznego" charakteru przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i art. 90 ust. 1 u.g.h. stanowiących podstawę wydania kontrolowanej decyzji. Tym samym brak jest podstaw do odmowy ich zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Powyższe potwierdza również treść uzasadnienia uchwały II GPS 1/16, gdzie wskazano, że "niezależnie od tego, że przepis taki jak art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych Trybunał uznał za przepis techniczny, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE (pkt 25), (...) - nie ma podstaw, aby wnioskować o istnieniu dalej idących konsekwencji judykatu wydanego w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 oraz C - 217/11, niż te które wyraźnie wynikają z jego treści oraz z treści zawartych w tym orzeczeniu wytycznych, które wprost i wyraźnie - co należy raz jeszcze podkreślić – są adresowane właśnie do sądu krajowego (por. pkt 37 – 40)."
Jednocześnie Sąd uznaje za wiążące stanowisko Trybunału wyrażone w wyroku z 18 grudnia 2014 r. wydanym w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164, w którym TSUE przypomniał o zasadzie, zgodnie z którą nikt nie może powoływać się na normy prawa Unii w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie. Trybunał w powołanym orzeczeniu wyraźnie opowiedział się za stanowiskiem, że nie można rozszerzać zakresu zastosowania norm prawa unijnego tak, aby objąć nim praktyki stanowiące nadużycie czy oszustwo. TSUE zwrócił przy tym uwagę, że krajowe organy i sądy czuwać powinny nad przestrzeganiem tej zasady.
Wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie miało również błędne stwierdzenie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "strona urządzała gry na automatach wbrew postanowieniom art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a nie art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 tej ustawy jak wskazał w rozstrzygnięciu organ I Instancji". Zdaniem strony utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wymierzającej stronie karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w sytuacji, gdy Dyrektor IC dokonał odmiennego ustalenia, powoduje wewnętrzną sprzeczność orzeczenia organu II instancji. Strona podniosła, iż ustalenie Dyrektora IC, że w sprawie doszło do naruszenia tylko art. 6 ust. 1 u.g.h., powinno skutkować powołaniem w podstawie prawnej decyzji art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 – co wykluczałoby zapadłe rozstrzygnięcie, tj. utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizuje zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Jak słusznie zauważył NSA w powoływanej już uchwale II GPS 1/16 "urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, nie zaś karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy".
Podkreślenia wymaga, że zarówno z sentencji zaskarżonej decyzji, gdzie - podobnie jak w sentencji decyzji organu I instancji - powołano art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h, jak i z jej uzasadnienia (str. 7-8 zaskarżonej decyzji) wynika wprost, iż karę wymierzono stronie z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Mając zatem na uwadze stanowisko NSA wyrażone w uchwale II GPS 1/16 oraz treść zarówno sentencji jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji uznać należało, że ww. uchybienie organu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
W ocenie Sądu pomimo ww. uchybień uznać należało, że uzasadnienie decyzji Dyrektora IC zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dano wiarę, a także szczegółowe uzasadnienie prawne, wskazujące podstawę prawną i jej wyjaśnienie oraz odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło