V SA/Wa 824/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant: starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany Oddala skargę L. T., dalej: "skarżący" złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący w dniu [...] lipca 2010 r. złożył kolejny (drugi) wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku oświadczył, że wyjechał z X. wraz z rodziną w [...] r. W tym czasie w kraju jego pochodzenia było niebezpiecznie, trwała wojna, skarżący ze względów finansowych nie mógł kontynuować nauki. Po przyjeździe do Polski wykonywał prace dorywcze aby zapewnić utrzymanie rodzinie. W Polsce został zatrzymany i skazany za handel nielegalnymi płytami. Dodał, że w Polsce przebywa jego matka i siostra. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył wniosek jako oczywiście bezzasadny, odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, udzielenia mu ochrony uzupełniającej oraz uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżący nie podał żadnych wiarygodnych przyczyn uzasadniających obawę przez prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Nie wyjechał z kraju pochodzenia z powodu prześladowań na jakimkolwiek tle, władze kraju pochodzenia nie podejmowały wobec skarżącego działań represyjnych, nie był tam zatrzymany, aresztowany, sądzony. Z zeznań nie wynika, że angażował się w działalność polityczną. Ponadto sam wskazywał, że jedyną przyczyną jego wyjazdu z kraju pochodzenia były problemy natury ekonomicznej. W ocenie organu pierwszej instancji skarżący nie jest uchodźcą, ale migrantem ekonomicznym. Organ stwierdził również, że w rozpoznawanym przypadku nie pojawiły się przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał, aby powrót do kraju pochodzenia mógł narazić wnioskodawcę na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zwrócił też uwagę, że skarżący w trakcie procedury uchodźczej nie wskazywał, że powrót do G. zagraża jego życiu albo zdrowiu. Wprawdzie skarżący w kraju pochodzenia był skazany, ale na skutek popełnienia przestępstwa pospolitego. W ocenie organu w przypadku skarżącego nie występują również okoliczności uzasadniające wyrażenie zgody na jego pobyt tolerowany, w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego organ stwierdził, że skarżący nie znajduje się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń uzasadniających udzielenie zezwolenia na pobyt tolerowany. Wydalenie skarżącego z terytorium Polski nie narusza również jego prawa do życia rodzinnego, bowiem skarżący jest bezdzietnym kawalerem, jego siostra i matka znajdują się w podobnej sytuacji prawnej, bowiem organy odmówiły przyznania im statusu uchodźcy. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, w którym kwestionował rozstrzygnięcie decyzji w części odmawiającej udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany, w części orzekającej, że jego wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest oczywiście bezzasadny oraz stwierdzającej, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji we wskazanym zakresie oraz udzielenie zgody na pobyt tolerowany, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja narusza zasadę jedności rodziny oraz prawo skarżącego do życia rodzinnego, ponieważ skarżący jest bardzo blisko związany z matką i siostrą, które przebywają w Polsce. Ponadto organ w zaskarżonej decyzji powinien uzasadnić, że ocena zasadności udzielenia zezwolenia na pobyt tolerowany uwzględnia zachowanie równowagi między interesem społecznym, a prawem cudzoziemca do utrzymania życia rodzinnego. Skarżący podniósł również zarzuty dotyczące skuteczności doręczenia decyzji oraz pouczenia o sposobie jej zaskarżenia, co skarżący wiąże z faktem, że decyzja została wydana w języku polskim, którego skarżący nie zna. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ocenił wyjaśnienia składane przez skarżącego we wnioskach o udzielenie statusu uchodźcy oraz w trakcie przesłuchań w kontekście przesłanek uzasadniających udzielenie międzynarodowej ochrony i zgodził się z oceną organu pierwszej instancji, że udzielenie tej pomocy skarżącemu nie jest zasadne. Cudzoziemiec zaskarżył decyzję w części stwierdzającej brak przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób dowolny i niewyczerpujący wobec istnienia podstaw do uznania, że pomiędzy skarżącym, a jego rodziną przebywającą w Polsce istnieją więzy rodzinne uzasadniające udzielenie skarżącemu ochrony. Ponadto organ bezpodstawnie twierdził, że postępowania uchodźcze w sprawie siostry i matki zostały zakończone odmownie. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez jego niepoinformowanie w języku x. o wyniku postępowania, o trybie i terminie wniesienia środków zaskarżenia oraz znaczne przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w skardze, zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2009 Nr 189, poz.1472 ze zm.) cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, ze zm.) lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania. Prześladowanie może polegać w szczególności na użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość. Sąd mając na uwadze wskazane przesłanki, stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i na tej podstawie doszły do słusznego przekonania, że w sytuacji przedstawionej przez skarżącego brak okoliczności uzasadniających przyznanie mu ochrony międzynarodowej, poprzez nadanie statusu uchodźcy. Skarżący nie wskazał konkretnych zdarzeń dotyczących bezpośrednio jego osoby, które mogłyby świadczyć, że dotyczą go formy prześladowania określone w powołanym przepisie art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Podkreślić należy, że skarżący legalnie wyjechał z kraju pochodzenia i przyjechał do Polski w [...]., gdzie przebywała już jego rodzina. Nie miał problemu z uzyskaniem paszportu, nie był wzywany do odbycia służby wojskowej. W X. uczył się, ale z powodów finansowych nie mógł kontynuować nauki, "nie miał co robić" i chciał żyć "jak człowiek w normalnym kraju". Skarżący zeznał, że oprócz względów rodzinnych i ekonomicznych, nie było innych przyczyn wyjazdu z kraju pochodzenia. Wniosek będący przedmiotem rozpoznania, pochodzący z [...] lipca 2010 r., nie zawiera żądnych okoliczności, które wskazywałyby na zmianę sytuacji skarżącego pod kątem możliwości zastosowania w stosunku do niego ochrony międzynarodowej, w porównaniu z pierwszą sprawą o nadanie statusu uchodźcy. W ocenie Sądu okoliczności, na które powołuje się skarżący świadczą, że jedynym celem opuszczenia kraju pochodzenia były przesłanki ekonomiczne i chęć poprawy statusu życiowego, a takie okoliczności nie wypełniają ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie statusu uchodźcy. W ocenie Sądu brak również przesłanek dla udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Stosownie do art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zasadność udzielenia ochrony uzupełniającej należało ocenić w kontekście tych samych okoliczności wskazanych przez skarżącego i ustalonych przez organ administracji, które stanowiły podstawę oceny zasadności wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Okoliczności te należało jednak rozważyć pod kątem innych przesłanek, a więc tych wskazanych w art. 15 ustawy z 13 czerwca 2003 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w przypadku skarżącego odmowa udzielenia ochrony uzupełniającej jest związana z faktem braku podstaw do przyjęcia, że skarżącemu groziłyby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia konsekwencje opisane w tym przepisie. W ocenie organów, fakty i okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają twierdzenia, że w razie powrotu do kraju pochodzenia skarżący byłby narażony na orzeczenie kary śmierci, wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. W składanych wnioskach oraz w trakcie przesłuchań nie powoływał żadnych okoliczności wskazujących, że jego powrót do kraju pochodzenia wiąże się z zagrożeniem dóbr podlegających ochronie międzynarodowej. Powoływana przez skarżącego okolicznośc, że po powrocie do kraju pochodzenia prawdopodobnie nie będzie miał gdzie mieszkać ani nie spotka nikogo, kto mógłby mu pomóc (skarżący nie utrzymuje kontaktu z ojcem deportowanym do X. w [...] r.) nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieuznania przez organy administracji istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw cudzoziemców, prawo do takiego pobytu z mocy prawa, ma jedynie osoba, która ze względu na dotyczące jej okoliczności i sytuację panującą w kraju jej pochodzenia, może żywić realną obawę naruszenia w stosunku do skarżącego dóbr określonych treścią wspomnianego artykułu. Stosownie do art. 97 ust. 1 pkt 1a cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Sąd nie podziela w tym zakresie argumentów skarżącego, iż odmowa udzielenia zgody na pobyt tolerowany narusza zasadę jedności rodziny oraz prawo skarżącego do życia rodzinnego. Skarżący wyjaśnił, że w Polsce przebywa jego matka i siostra, z którymi jest bardzo blisko związany, a wobec których toczy się postępowanie uchodźcze. Sąd podziela ocenę organów administracji, że zarówno skarżący jak i jego matka oraz siostra znajdują się w istocie w podobnej sytuacji prawnej. Rodzinie odmówiono przyznania statusu uchodźcy w pierwszym postępowaniu uchodźczym. Skarżącemu odmownie załatwiono również drugi wniosek, a przebieg postępowania uchodźczego prowadzonego wobec jego krewnych czyni bardzo prawdopodobnym, że ponowne ich wnioski również zostaną załatwione odmownie. Zauważyć bowiem należy, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania statusu uchodźcy zarówno N. T.– siostrze skarżącego, jak i K. T. – jego matce. Postępowania sądowe prowadzone na skutek skarg siostry i matki na postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odmawiających przyznania statusu uchodźcy zakończyły się prawomocnymi wyrokami Sądu z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt VSA/Wa 2894/10 oraz z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt VSA/Wa 2829/10 oddalającymi złożone skargi. Przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego w związku z wydanymi wyrokami oddalającymi skargi pozwala na przyjęcie, że organ odwoławczy nie rozpozna w trybie odwoławczym wniosków krewnych skarżącego, a w konsekwencji uprawomocnią się pierwszoinstancyjne decyzję odmawiające przyznania statusu uchodźcy. Przeprowadzona w tym zakresie przez organy administracji analiza stanu faktycznego i wynikające z niej wnioski nie naruszają zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu odmowa udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany i wynikające z tej odmowy konsekwencje prawne nie naruszają prawa skarżącego do życia rodzinnego. Skarżący jest osobą dorosłą, liczy 31 lat, z uwagi na popełniane przestępstwa pospolite przebywał w więzieniu zarówno w X., jak i w Polsce. Wobec tych faktów nie można twierdzić, że skarżący jest "młodym dorosłym", który potrzebuje wsparcia i pomocy rodziny. W ocenie Sądu możliwe są sytuacje, że między osobami dorosłymi istnieją tak silne więzi rodzinne, że rozdzielenie członków rodziny mogłoby powodować negatywne skutki dla ich członków (np. choroba, niezaradność życiowa), jednak mało jest prawdopodobne, że dotyczy to rodziny skarżącego. Dowodzi tego chociażby okoliczność, że jego matka i siostra żyją i radzą sobie w Polsce bez pomocy skarżącego, który od kilku lat przebywa w więzieniu. Według Sądu sam fakt, że krewni odwiedzają skarżącego w więzieniu nie uzasadnia pozytywnego rozpoznania wniosku w zakresie żądania udzielenia zezwolenia na pobyt tolerowany. Odnosząc się do zarzutu nieinformowania skarżącego w języku x. o wyniku postępowania oraz trybie i terminie wniesienia środków zaskarżenia zauważyć należy, że w aktach administracyjnych znajduje się napisane w języku polskim i podpisane przez skarżącego oświadczenie z [...] października 2010 r. w sprawie odbioru decyzji [...] (karta 24 teczka B akt administracyjnych). Ponadto skarżący wyraził zgodę, aby przesłuchanie przeprowadzone w toku procedury uchodźczej było przeprowadzone w języku polskim, oświadczył, że zrozumiał stawiane pytania i po osobistym odczytaniu podpisał protokół jako zgodny ze złożonymi zeznaniami. Nie bez znaczenia w ocenie Sądu pozostaje fakt, że skarżący przebywa w Polsce od [...]. oraz, że toczy się wobec niego kolejna procedura uchodźcza. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że stopień znajomości języka polskiego przez cudzoziemca pozwala na uznanie, że udzielanie mu pouczeń odbywało się w języku dla niego zrozumiałym. Zauważyć również należy, że skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i postępowaniu sądowym był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który stanowić powinien wystarczającą gwarancję ochrony praw skarżącego w toczących się postępowaniach. Według Sądu bezzasadny jest również zarzut naruszenia przepisów procesowych, poprzez wydanie decyzji odwoławczej w przekroczeniem ustawowego terminu do załatwienia sprawy oraz poinformowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie dopiero po jego upływie. Zauważyć należy, że skarżący w dniu [...] października 2010 r. oświadczył, że decyzję z [...] sierpnia 2010 r. odebrał [...] sierpnia 2010 r. w Areszcie Śledczym W. - B. W dniu [...] listopada 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej otrzymał pismo organu z [...] listopada 2010 r. w sprawie możliwości złożenia oświadczenia, co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Decyzję odwoławczą organ wydał [...] stycznia 2011 r., a więc z przekroczeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy i nie poinformował strony skarżącej o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu wskazane naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji nie stanowiły jednak istotnego naruszenia przepisów postępowania, a tylko takie naruszenie mogłoby uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy mając na względzie treść art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.