V SA/Wa 830/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-14
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Justyna Mazur, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uchyleniu ostatecznej decyzji przyznającej płatności na zalesianie i przyznaniu ich w pomniejszonej wysokości, wydana w trybie wznowienia postępowania, została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz zasad dotyczących prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego i uzasadniania decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając liczne uchybienia proceduralne i materialnoprawne. Organy ARiMR nie wykazały w sposób należyty podstaw do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie wyjaśniły statusu decyzji z 2012 r. uchylającej decyzję z 2006 r., co doprowadziło do naruszenia zasady res iudicata. Ponadto, uzasadnienia decyzji nie spełniały wymogów art. 107 § 3 k.p.a., a materiał dowodowy, w tym ustalenia z kontroli terenowych, budził wątpliwości co do swojej rzetelności i kompletności.Stan faktyczny
Skarżąca K. T. wniosła o przyznanie płatności na zalesianie. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, organy ARiMR kilkukrotnie zmieniały rozstrzygnięcia, ostatecznie uchylając decyzję ostateczną i przyznając płatności w pomniejszonej wysokości, powołując się na ustalenia z kontroli terenowych dotyczące błędnych pomiarów powierzchni i wyłączeń. Skarżąca kwestionowała prawidłowość tych kontroli i pomiarów, wskazując na rozbieżności i błędy w dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz K. T. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Justyna Mazur, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i przyznanie płatności za zalesianie w pomniejszonej wysokości; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] września 2015 r., 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz K. T. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi K. T. (dalej: strona lub skarżąca) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... lutego 2016r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Kierownik Biura lub organ I instancji) z ... września 2015r., nr ... o uchyleniu w całości decyzji własnej z ... stycznia 2012 r., nr ... i przyznaniu płatności na zalesianie w pomniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z ... grudnia 2004 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2005 na podstawie § 6 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 187, poz. 1929, ze zm., dalej: rozporządzenie zalesieniowe). Do wniosku został dołączony Plan zalesienia wraz z załącznikami. Wniosek następnie został zmodyfikowany w dniu ... października 2005 r.
Postanowieniem z ... listopada 2005r., nr ... organ I instancji orzekł o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.
Po złożeniu przez skarżącą w dniu ... maja 2006 r. oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem wydanym przez Nadleśniczego, Kierownik Biura decyzją z ... lipca 2006 r., nr ... przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych w łącznej wysokości ... zł.
W dniach ... października 2007 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, z której został sporządzony raport o nr ...
W dniu ... września 2011 r. strona złożyła zmianę wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2005, w której wycofała działki o numerach ... i ... z płatności. Powyższe spowodowało wydanie w dniu ... stycznia 2012 r. przez Kierownika Biura decyzji nr ... o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych w wysokości ... zł.
W dniu ... czerwca 2013 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, z której został sporządzony raport o nr ... Z raportu wynika, że z pomiaru wyłączona została działka nr ..., która nie była deklarowana przez skarżącą do zalesiania we wniosku oraz nie stanowiła gruntu rolnego w momencie wykonania zalesienia na działce ewidencyjnej ... i ... oraz z pomiaru wyłączony został stary drzewostan na granicy z działką ewidencyjną numer ... i ...
W wyniku złożenia zastrzeżeń Biuro Kontroli na Miejscu K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. poinformowało stronę o nieuwzględnieniu zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych, jak również o tym, że brak jest podstaw do powtórzenia kontroli w zakresie zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Następnie organ I instancji po wznowieniu postępowania postanowieniem z ... listopada 2014 r., decyzją z ... grudnia 2014r., nr ... uchylił w całości decyzję własną z ... stycznia 2012 r., nr ... i przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych w następujący sposób:
- wsparcie na zalesienie w wysokości ... zł, płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia - nałożona została sankcja w wysokości ... zł,
- premia pielęgnacyjna w wysokości ... zł, płatna corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia - nałożona została sankcja w wysokości ... zł,
- premia zalesieniowa w wysokości ... zł, płatna corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia - nałożona została sankcja w wysokości ... zł.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z ... marca 2015 r., nr ... uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu ... maja 2015 r. organ I instancji wystąpił do Biura Kontroli na Miejscu Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR o przeprowadzenie kontroli terenowej dla działek ewidencyjnych o numerach ... i ... W odpowiedzi na powyższe organ ten poinformował, że podtrzymuje wyniki kontroli, a ustalenia w raporcie z czynności kontrolnych nie ulegają zmianie.
Decyzją z ... września 2015 r., nr ... Kierownik Biura uchylił swoją decyzję z ... stycznia 2012 r., nr ... i przyznał płatności na zalesianie w pomniejszonej wysokości w sposób wskazany jak w decyzji z ... grudnia 2014 r.
W wyniku złożonego odwołania Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją z ... lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura z ... września 2015 r.
W uzasadnianiu organ przytoczył podstawy prawne udzielenia pomocy na zalesienie i stwierdził, że w odwołaniu strona kwestionuję powierzchnię stwierdzoną w trakcie kontroli na miejscu na działce ewidencyjnej o numerze ... oraz ..., podnosząc że błędnie została zmierzona powierzchnia zalesiania oraz że kontrolerzy błędnie pomierzyli powierzchnie linii energetycznej przebiegającej przez działkę zalesiania, nie doliczyli drzew w remizie, zmniejszyli obwód zmierzonej działki i dokonali pomiaru niezgodnie z załącznikiem 8 do planu zalesiania.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że ze sporządzonego raportu wynika, że z pomiaru wyłączona została działka nr ..., która nie była deklarowana przez stronę do zalesiania we wniosku oraz nie stanowiła gruntu rolnego w momencie wykonania zalesienia na działce ewidencyjnej ... i ... oraz z pomiaru wyłączony został stary drzewostan na granicy z działką ewidencyjną numer ... i ... Podkreślił, że Kierownik Biura wypełniając zalecenia zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu Mazowieckiego Oddziału ARiMR o przeprowadzenie ponownej weryfikacji wykonania zalesienia. Jednakże organ ten podtrzymał wyniki kontroli.
W związku z tym organ odwoławczy zauważył, że powierzchnia wyłączenia pod linią energetyczną została faktycznie pomierzona przez inspektorów podczas kontroli, a zapis pomiaru znajduje się na danych pomiarowych załączonych do raportu na płycie CD. Po dokonaniu pomiaru stwierdzono, ze pozostawienie ... metrowego pasa pod linią energetyczną to zapis omyłkowy w Planie zalesienia, ponieważ szerokość ta jest niewystarczająca już obecnie, a w niedalekiej przyszłości, w celu zabezpieczenia przesyłu energii zostanie wycięty pas o przynajmniej ... metrach szerokości pod linią energetyczną. Podkreślił także, że wyliczenia inspektorów terenowych potwierdza zapis w Planie zalesienia, że powierzchnia pod linią energetyczną zajmuje ... ha (długość linii przemnożona przez szerokość - ... m x ... m). Ponieważ pas pod linią energetyczną musi zapewnić pracownikom Zakładów Energetycznych konieczność naprawy awarii niezbędnym sprzętem, w praktyce oznacza to, że od 1,5m do 3m od osi linii zlokalizowane jest ograniczenie uprawnień właścicielskich, a co za tym idzie w przypadku rozrastającego się lasu stanowi pas do minimum 6 metrów szerokości. Właściciel zalesiania, przez które przebiega linia energetyczna powinien liczyć się z tym, że z tytułu umiejscowienia tego typu urządzeń infrastruktury na jego gruncie mogą zachodzić okoliczności ograniczające rozmiar planowanych zalesień. W związku z powyższym w kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony nie włączono powierzchni pod linia energetyczną.
Podniósł również - w odpowiedzi na zarzuty strony przedstawione w odwołaniu, że do pomiaru nie można było włączyć skupisk drzew lub krzewów niezależnie od ich liczby, jeżeli powierzchnia formacji przekracza 100m2 - że w przypadku trwałych użytków zielonych można było włączyć powierzchnię pojedynczych drzew i krzewów (ale już nie skupisk powyżej 0,01 ha), a warunek ten nie dotyczy gruntów rolnych zalesionych, gdzie nie wlicza się skupisk starodrzewia. Dlatego też, w ocenie Dyrektora ARiMR nie można uznać twierdzenia strony za zasadne, że płatności bezpośrednie przysługują do powierzchni skupisk drzew na trwałych użytkach zielonych, a ustalając tą powierzchnię inspektorzy powinni opierać się na wypisie z rejestru gruntów. Organ stwierdził, że przy wyznaczaniu powierzchni nieuprawnionych do płatności, nie można kierować się wypisem z rejestru gruntów, a wykonanym w terenie faktycznym pomiarem. Zaznaczył również, że strefy buforowe znajdujące się wokół zalesienia zostały włączone przez inspektorów terenowych do powierzchni mierzonej i zostały ujęte w tym pomiarze.
W związku z powyższym organ uznał, że wydane rozstrzygnięcie organu I instancji jest zasadne, a zebrany materiał dowodowy w świetle szczegółowych wyjaśnień ze strony organu kontrolującego gospodarstwo skarżącej nie budzi zastrzeżeń.
Pismem z ... marca 2016 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję Dyrektora ARiMR wnosząc o jej uchylenie. Wniosła także o uznanie roszczeń do poniesionych kosztów wynagrodzenia geodety uprawnionego, ewentualnie o zasądzenie kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zauważyła, że w 2014 r. decyzja Kierownika Biura była już raz uchylona do ponownego rozpatrzenia i pomimo wniosku tego organu odmówiono wykonania powtórnej kontroli na dz. ... i ... Zatem w jej ocenie zaskarżona decyzja została wydana tylko na podstawie protokołu kontroli, w którym znajdują się błędy pomiarowe oraz merytoryczne, które dyskwalifikują tę kontrolę.
Skarżąca zauważyła, że na tych samych działkach była wcześniej przeprowadzona kontrola ARiMR z ... października 2007 r., w której obwód zalesienia został zmierzony na poziomie ... mb, co jest bardzo prawdopodobne, gdyż ze zwykłego pomiaru z mapy ewidencyjnej wynika obwód w granicach ... mb. Natomiast wg kontroli z 2013 r. wynika, że najpierw było ... mb, a w chwilę później zrobiło się ... mb, co jest zbyt dużą rozbieżnością do poprzedniej kontroli.
To samo dotyczy zmierzonej powierzchni zalesienia, gdzie podano trzy różne wartości, tj. najpierw ... ha (kol. ... rubryka ...), za chwilę ... ha, a w kol. ... w uwagach inspektor wpisał powierzchnię ... ha. W tej samej kol ... inspektor wpisał, że brak było możliwości wyznaczenia granicy ze względu na wiek drzewostanu.
W ocenie skarżącej z raportu tego wynika, że inspektor kontrolujący nie miał danych ani instrumentów do zidentyfikowania i odnalezienia granicy pomiędzy spornym zalesieniem a działką ... będącą odnowionym w tym samym roku co zalesienie wyciętym lasem.
Strona także zauważyła, że w kol ... inspektor najpierw wpisał, powierzchnię zalesienia zmierzoną z dz. ew. ..., a potem cały tekst został wykreślony. Cała adnotacja nie ma żadnego związku z przedmiotem kontroli, którymi były działki ...i ...zgodnie z kol. ... W ocenie strony z wyżej przytoczonych nieścisłości wpisów i licznych wykreśleń wynika niezbicie, że inspektor nie miał pojęcia o tym co robi i twierdzenie Dyrektora ARiMR, że dane w protokole nie budzą zastrzeżeń, mijają się z prawdą, a to wyklucza możliwość oparcia się na ww. protokole do wydania skarżonej decyzji.
Odnosząc się do interpretacji Dyrektora ARiMR, co do szerokości pasa pod linią energetyczną, zauważyła, że niedopuszczalne jest spekulowanie przez osobę nie posiadającą kwalifikacji zawodowych czy ma być 4m, czy 6m, a może 16m. Podkreśliła, że pracownicy operatora ww. linii w 2015 r. dokonali usunięcia zbędnej roślinności pod linią i zostawili dokładnie pas ... m. wolny od nasadzeń, co jest zgodne z planem zalesienia.
Strona wyjaśniła, że powołała uprawnionego geodetę w celu dokonania odpowiednich pomiarów w terenie działek ewidencyjnych wraz z inwentaryzacją spornego zalesienia oraz wyłączeń z zalesienia w celu udowodnienia swoich racji. Obecnie wnosi o przeprowadzenie dowodu z tych pomiarów, które po ich zrealizowaniu zostaną dopiero dołączone do akt.
Załącza również decyzję Starosty w L. z ... maja 2009 r. oraz Wykaz zmian danych ewidencyjnych sporządzony przez geodetę uprawnionego, z których wynika, że powierzchnia lasu na dz. ..., ...wynosi łącznie ... ha, co po dokonaniu wyłączenia pow. pod linią energetyczną, starego drzewostanu i nieużytku da nam powierzchnię większą niż deklarowana do płatności w wys. ... ha.
Na zakończenie strona podniosła, że w toku przeglądania akt w organie nie udostępniono jej płyty DVD (CD), która została dołączona do akt wg oświadczenia Dyrektora Oddziału. Jej zdaniem w ten sposób naruszono reguły postępowania określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto, na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sądowa kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Zadaniem sądu nie jest przy tym dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania w sprawie prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji przy wydawaniu zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną po wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu skarżącej pomocy na zalesianie gruntów rolnych. Zaskarżoną decyzją podtrzymane zostało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej z ... stycznia 2012 r. i przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w ocenie sądu w sprawie organy rozpoznające sprawę popełniły szereg uchybień, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji organów obydwu instancji.
Z racji tego, że uchybienia dotyczą nie tylko samej decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania, to sąd dokona analizy sprawy w sposób chronologiczny, wykazując w każdym z etapów określone nieprawidłowości.
Po pierwsze trzeba zwrócić uwagę, że Kierownik Biura decyzją z ... lipca 2006 r., nr ... przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych w łącznej wysokości ... zł.
Następnie na wniosek strony z ... września 2011 r. (strona wycofała działki o numerach ... i ... z płatności) Kierownika Biura decyzją z ... stycznia 2012 r., nr ... uchylił decyzję dotychczasową i przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych w wysokości ... zł.
W tym miejscu trzeba wskazać, że w obecnie toczącym się postępowaniu organy ARiMR w żaden sposób nie wyjaśniły, na jakiej podstawie prawnej została wydana decyzja z ... stycznia 2012 r. uchylająca decyzję Kierownika Biura ARiMR z ... lipca 2006r. i przyznająca płatność na zalesienie gruntów w innej niż pierwotna decyzja wysokości. Wątpliwości bowiem sądu budzi wskazana w sentencji podstawa prawna, a konkretnie art. 104 k.p.a. Nie powołano natomiast żadnych przepisów, które umożliwiałaby uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Można się jedynie domyślić, że przepisem tym był art. 155 k.p.a. W związku z powyższym organy ARiMR mają obowiązek wyjaśnić status tej decyzji.
Powyższe ma bardzo istotne znaczenie, gdyż w obecnie toczącym się postępowaniu została uchylona decyzja z ... stycznia 2012 r. uchylająca decyzję z ...lipca 2006r. A więc uchylając tę decyzję Kierownik Biura ARiMR doprowadził do sytuacji, że "odrodziła się" pierwotna decyzja z ... lipca 2006 r. A więc obecnie w obiegu prawnym mamy do czynienia z dwiema decyzjami regulującymi ten sam przedmiot, jedna odrodzona decyzja z ... lipca 2006 r. i druga z ... października 2015 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z ... lutego 2016 r. Powyższe oczywiście jest sprzeczne z prawem, gdyż narusza zasadę res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
Trzeba również wyjaśnić, że aby uniknąć powyższej sytuacji organ winien w inny sposób wznowić postępowanie w przedmiocie płatności na zalesienie. Mianowicie wznowienie postępowania dotyczy całego postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy na zalesienie, a nie jego części. Zatem organ winien również rozważyć konieczność wznowienia postępowanie zakończonego decyzją ostateczną z ... lipca 2006r., uznając, że decyzja ta została zmieniona decyzją z ... stycznia 2012 r. Taki sposób wznowienia postępowania wyeliminowałby możliwość w przyszłości popełniania podobnego błędu, gdyż umożliwia, w określonych warunkach, również orzekanie co do pierwotnej decyzji przyznającej płatności.
Powyższe rozważania muszą także prowadzić do konieczności stosowania pozostałych przepisów regulujących wznowienie postępowania, a w szczególności tych odnoszących się do terminu wydania decyzji o uchyleniu decyzji pierwotnej (art. 146 § 1 k.p.a.). Tym samym organ ma obowiązek uwzględnić przy orzekaniu termin pięciu lat, który to termin nie podlega ani skróceniu ani wydłużeniu.
Przechodząc do dalszej analizy trzeba również zauważyć, że organy ARiMR w sposób nieprawidłowy dokonały analizy sprawy pod kątem zaistnienia przesłanki powołanej w podstawie prawnej decyzji, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wymaga podkreślenia, że zarówno Dyrektor ARiMR, jak i organ I instancji oprócz powołania w podstawie prawnej tego przepisu nie przytoczył jego treści ani też nie dokonały analizy sprawy pod kątem zastosowania tego przepisu.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Kwestia istnienia podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie przyznania pomocy na zalesianie ma kluczowe i wyjściowe znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dopiero po ustaleniu, że wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania organ uprawniony byłby do badania merytorycznego zasadności przyznanej rolnikowi pomocy i wydania przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji co do istoty.
W ocenie sądu organy ARiMR, wydając zaskarżone decyzje, również naruszył wskazane wyżej przepisy. Organy te bowiem w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie wskazywały na nowe okoliczności lub dowody. Uzasadnienie decyzji organów obydwu instancji nosi znamiona decyzji wydanej w trybie zwykłym, a nie nadzwyczajnym, jakim to trybem jest wznowienie postępowania.
Organy obydwu instancji jako przesłanki do zmiany decyzji uznały ustalenia z kontroli na miejscu znajdujących odzwierciedlenie w protokole z czynności kontrolnych nr ... Nieprawidłowości te miały dotyczyć powierzchni działek, gdyż stwierdzono powierzchnię wielkości ... ha, natomiast deklarowana powierzchnia wynosiła ... ha. Podano także, że z powierzchni zalesienia wyłączono powierzchnię pod linią elektryczną o pow. ... ha oraz pow. ... ha jako stary drzewostan w remizie. W tym miejscu organy obydwu instancji nie wyjaśniły czy wszystkie te "nieprawidłowości" były "nowe" i organ ARiMR o ich istnieniu dowiedział się dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli.
W szczególności organ nie odniósł się do twierdzeń strony oraz twierdzeń Biura Kontroli na Miejscu (wskazano, że omyłkowo podano w planie zalesienia wartość ...m) dotyczącej powierzchni pod linię elektryczną. Z akt bowiem sprawy wynika, że jak zasadnie wskazuje strona, już w planie zalesienia (patrz karta ... akt adm.) podano pas wolny pod linią elektryczną w wysokości ... m. A więc organy ARiMR winny ustosunkować się dlaczego obecnie kwestionują wielkość ... m i wskazują, że wielkość ta winna wynosić ... m. Tym samym skoro już pierwotnie zaistniała możliwość nieprawidłowego zinterpretowania przepisów i dokumentów załączonych prze stronę, to organ obecnie nie może ich korygować w postępowaniu nadzwyczajnym, jeżeli zaistniała sytuacja, że o tych nieprawidłowościach już wiedział wydając pierwotną decyzję. Organ również winien wyjaśnić, czego nie uczynił, czy w kontroli na miejscu zmierzono pas 6m pod linią elektryczną, czy też zmierzono pas 4m, ale uznano to za nieprawidłową wartość i przyjęto za prawidłową wielkość ... m.
Co więcej, w ocenie sądu aktualne pozostają także rozważania Dyrektora ARiMR wskazane w decyzji ... marca 2015 r., którą to decyzją organ uchylił decyzję z ... grudnia 2014 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Sąd nie będzie powtarzał twierdzeń organu, jedynie wskaże, że w całości podziela opinię dotyczącą niejednoznaczności w ustaleniu powierzchni deklarowanych działek ewidencyjnych nr ...i ...w odwzorowaniu z pomiarami na załącznikach graficznych. Powyższe jest także istotne z tej przyczyny, że w kontroli na miejscu, która odbyła się w 2007 roku nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Co więcej zmierzono działki rolne i ustalono powierzchnię w wysokości większej niż deklarowana, tj. ... ha, jednakże ze względu na tolerancję przyjęto powierzchnię deklarowaną w wysokości ... ha. Ustalono również obwód w wysokości ... m. Natomiast w kontroli z 2013 r. zmierzono działki i ustalono powierzchnię działek w wysokości ... ha. A więc różnica pomiędzy pomiarami w tych dwóch kontrolach jest prawie ... ha. Organ natomiast nie wyjaśniły skąd taka rozbieżność w pomiarach. Budzi także zastrzeżenia sądu dokonywanie określonych zmian w protokole z kontroli i późniejsze uzasadnianie skreśleń. Mianowicie jak wynika z protokołu kontroli z 2013 r. najpierw w dniu ... czerwca 2013 r. zmierzono powierzchnię działek ... ha i obwód w wysokości ... m i ze względu na tolerancję uznano deklarowaną powierzchnię zalesienia ... ha. Natomiast w dniu ... czerwca 2013 r., a więc prawie dwa tygodnie później dokonano zmian tych wartość w następujący sposób: obwód – ... m, powierzchnia zmierzona: ...ha, powierzchnia wykluczeni, ...ha, a więc ostatecznie ustalono powierzchnię zmierzoną w wysokości ... ha i ją też przyjęto w zaskarżonej decyzji. Organy obydwu instancji nie wyjaśniły, jak to jest możliwe, że w kontroli z 2007 r. wyszły zupełnie inne wartości odnoszące się do powierzchni zmierzonej i obwodu. W wypadku braku racjonalnego uzasadnienia tego faktu, to aktualne pozostają zalecenia dotyczące konieczności ponownej kontroli na miejscu, co jak się wydaje organ I instancji próbował uczynić. W wypadku bowiem określonych wątpliwości, których nie da się usunąć organ ma obowiązek przeprowadzić kontrolę na miejscu, a nie przyjmować ustaleń z protokołu, który jest nie korzystny dla skarżącej, bez wyjaśnienia przyczyn takiego przyjęcia.
Mając powyższe na względzie organy ARiMR wydając zaskarżoną decyzję naruszyły art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszyły także art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż na podstawie tak zebranego materiału dowodowego trudno jest uznać, aby przedstawione okoliczności będące podstawą wydania decyzji zostały udowodnione. Samo natomiast uzasadnienie decyzji także nie spełnia wymogów określonych powołanym art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nie przedstawiono również w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego, bowiem nie wyjaśniono podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem treści przepisów prawa.
Odnosząc się natomiast do złożonego wniosku dowodowego w postaci dokumentu z pomiarów geodezyjnych dokonanych przez geodetę R. F. sąd ten wniosek oddalił, gdyż taki dokument winien zostać przedstawiony w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowoadministracyjnym. Należy wyjaśnić, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Tym samym przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W sprawie nie został spełniony pierwszy warunek, gdyż brak było jakichkolwiek wątpliwości co do m.in. ustalonego stanu faktycznego, który w ocenie sądu został w sposób nieprawidłowy ustalony. Natomiast przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne tylko w tedy, gdy bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest dokonywanie ponownych ustaleń faktycznych lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Tym samym sąd oddalił wniosek dowodowy.
Niezależnie jednak od tego, czy wniosek dowodowy został uwzględniony, czy też oddalony, to bezzasadny był wniosek skarżącej o zasądzenie na jej rzecz od Dyrektora ARiMR roszczenia w wysokości ... zł stanowiącego równowartość kosztów poniesionych przez stronę za usługi geodezyjne. Sąd wyjaśnia, że brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do uwzględnienia tego wniosku. Sąd bowiem jedynie bada legalność zaskarżonych rozstrzygnięć i nie ma jakichkolwiek uprawnień do badania roszczeń, które w tym wypadku mają charakter cywilnoprawny. Strony natomiast mają obowiązek ponieść koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).
Sąd może natomiast, co też uczynił, zasądzić koszty postępowania. Zgodnie bowiem z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Trzeba wskazać, że zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Natomiast w myśl art. 205 § 2 p.s.p.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
W związku z powyższym w związku z wnioskiem strony o zasądzenie kosztów, sąd jako koszty niezbędne uznał koszty wpisu sądowego w wysokości 200 złotych. Nie mógł natomiast uznać kwoty w wysokości ... zł, gdyż nie mieści się ona w pojęciu niezbędnych kosztów postępowania.
Mając powyższe na względzie Kierownik Biura, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uwzględni ocenę prawną wskazaną w uzasadnieniu wyroku. Skarżąca natomiast może i powinna złożyć organowi dowód z pomiarów geodezyjnych sporządzony przez geodetę, który to dowód został załączony do akt sądowych. Organ po otrzymaniu tego dowodu dokona stosownych ustaleń i ewentualnie odniesie się do niego w ponownym rozstrzygnięciu.
Na zakończenie sąd wskazuje również, że w wypadku gdy organ udostępnia stronom akta, to winien udostępniać całość tych akt, a nie dokonywać określonych wyłączeń z tych akt. W sprawie bowiem organ nie udostępnił płyty CD, którą to miał obowiązek zaprezentować skarżącej, która zapoznawała się z aktami. Powyższe mimo, że stanowiło nieprawidłowość, to nie było przyczyną uchylenia zaskarżonych decyzji.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło