V SA/Wa 832/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... stycznia 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Wyrokiem z 11 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W dniu 5 września 2008 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, iż jego obecna sytuacja finansowa i rodzinna oraz przede wszystkim brak własnego lokalu mieszkalnego nie pozwala mu na sfinansowanie na własny koszt radcy prawnego. Mimo pozyskiwania przez rodzinę stałych dochodów nie jest w stanie opłacić tych kosztów. Zamieszkuje wraz z żoną i dzieckiem u rodziny żony, gdzie korzystają z jednego pokoju oraz wspólnej kuchni i łazienki. Dzięki szwagrowi będą mogli w przyszłości zamieszkać w drugim domu, który wspólnie z żoną na własny koszt wyremontują. Dom ten stał kilka lat opuszczony i wymagał generalnego remontu. W związku z powyższym skarżący i jego małżonka w maju 2007 r. pożyczyli ... zł, aby móc dokonać niezbędnych prac budowlanych. Ze względu na skalę koniecznych remontów, wysokie koszty prac i materiałów budowlanych oraz chęć zaoszczędzenia na usługach skarżący wykonuje je samodzielnie, a remont jeszcze trwa. Z powodu urodzenia się dziecka skarżący chciałby zakończyć remont do końca roku, czeka ich jeszcze wymiana dachu i część prac wewnątrz domu. W związku z tym wszystkie posiadane przez nich środki finansowe przeznaczają na ten cel. Poza spłatą pożyczki - ... zł, bieżącymi wydatkami, na dojazd do pracy wydaje około ... zł miesięcznie. Ponadto skarżący wskazał, iż posiada niezabudowaną nieruchomość rolną o pow. ... ha oraz w czerwcu kupił wraz z żoną samochód o wartości ... zł, żeby mieć pojazd do dojeżdżania do pracy. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodów z pracy skarżącego i jego małżonki w łącznej wysokości brutto ... zł. Skarżący wskazał również, iż nie uzyskuje żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa. Na trudną sytuację finansową jego rodziny wpłynęły również powikłania żony w trakcie ciąży oraz konieczność opłacenia dodatkowych prywatnych zabiegów. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenia o dochodach własnych i małżonki, umowę pożyczki, oraz rachunki potwierdzające wydatki na remont poniesione w 2007 i 2008 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, przyznawane jest osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz dokumentów finansowych dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie zauważyć należy, iż skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dzieckiem. Regularne miesięczne dochody małżonków z tytułu zatrudnienia wynoszą, zgodnie z oświadczeniem ... zł brutto, a według nadesłanych zaświadczeń ... zł netto. Skarżący wskazał, iż zamieszkuje u rodziny, nie wskazał jednak czy w związku z tym partycypuje w kosztach utrzymania miejsca zamieszkania. Jedyne wydatki jakie wskazał to spłata pożyczki w kwocie ... zł miesięcznie, wydatki na dojazdy do pracy w wysokości ... zł oraz remont domu. Skarżący nie wskazał również ile wydaje miesięcznie na wyżywienie, ubranie i leczenie. Skarżący oświadczył, iż w czerwcu kupił samochód osobowy za kwotę ... zł. Ponosi również koszty jego ubezpieczenia oraz eksploatacji. Wydatków powyższych nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania, bowiem, o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Ponadto wydatek na zakup samochodu został poczyniony po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Skarżący podniósł ponadto, iż spłaca z małżonką pożyczkę zaciągniętą na remont domu w wysokości ... zł miesięcznie. Z nadesłanych dokumentów wynika jednak, iż środki finansowe są również pożytkowane na zakup np. ponadstandardowych urządzeń - chociażby zmywarki (v. faktura VAT nr ...). W tym miejscu zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Sposób dysponowania dochodami wskazuje, iż skarżący priorytetowo traktuje wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe kosztem środków związanych ze swym udziałem w sprawie, które chce w całości przenieść na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego, w którym pozostają trzy osoby wynosi około ... zł netto. Taka wysokość dochodu z ww. względów nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Dochody bowiem w gospodarstwie domowym skarżącego są wysokie. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jak i ewentualne przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.