V SA/Wa 833/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców; oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) z [...] lutego 2010 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie udzielenia pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym: A. K. złożył w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wniosek o udzielenie pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. o numerze [...] Starosta [...] orzekł o odmowie udzielenia pomocy w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców. W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity w Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zgodnie z którym odmawia się udzielenia pomocy w przypadku, gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Karnego wnioskodawca został ukarany grzywną z art. 264 § 2 k.k. i art. 58 § 3 k.k., w związku z czym nie jest możliwe przyznanie mu wnioskowanej pomocy. Rozpoznając sprawę na skutek odwołania cudzoziemca, decyzją z [...] lutego 2010 r. o numerze [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przyjął ustalony przez Starostę Pruszkowskiego stan faktyczny sprawy oraz przywołał treść art. 95 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w którym wskazano przesłanki wyłączające możliwość udzielenia wnioskowanej pomocy. W ocenie organu, wobec tego, iż z akt sprawy wynika, że wnioskujący cudzoziemiec został skazany – wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z 11 września 2007 r. – za przestępstwo popełnione umyślnie, nie jest możliwe przyznanie mu pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji. Zatem podjęte w sprawie rozstrzygnięcie wynika wprost z przepisów ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, cudzoziemiec wniósł o uchylenie decyzji SKO z [...] lutego 2010 r. Decyzji zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 91 oraz art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną interpretację tych przepisów; 2. przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony, art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec zaprezentował stan faktyczny sprawy przyznając, iż został skazany za przestępstwo z art. 264 § 2 k.k., jednakże wyrok nie został mu nigdy doręczony, zaś o fakcie skazania dowiedział się dopiero z decyzji Starosty [...]. Wskazał przy tym, iż jak domniemywa, zdarzenie będące podstawą skazania miało miejsce w czasie, gdy toczyło się postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący zwrócił uwagę, iż z treści przepisu dotyczącego odmowy przyznania indywidualnego programu integracyjnego nie wynika, kiedy popełnienie przestępstwa umyślnego musiało zostać dokonane, aby uznać je za przesłankę odmowy udzielenia pomocy. W razie wątpliwości, należałoby – zdaniem cudzoziemca – interpretować przepis na jego korzyść. Podniósł ponadto, iż z brzmienia przepisu art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz jego usytuowania względem art. 95 ust. 1 wynika, że nie odnosi się on do zdarzeń, które miały miejsce przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy integracyjnej. Wyrok w sprawie karnej zapadł ponad dwa lata przed wszczęciem postępowania w sprawie udzielenia pomocy w ramach programu integracyjnego, co przemawia za tym by uznać, że art. 95 ust. 4 pkt 2 nie może być w sprawie zastosowany. Zdaniem skarżącego przyjęta przez organy interpretacja nie znajduje uzasadnienia w celowościowej wykładni omawianego przepisu. Cofnięcie lub odmowa udzielenia pomocy integracyjnej są uzasadnione jedynie wówczas, gdy do popełnienia przestępstwa doszło w trakcie realizacji indywidualnego programu integracji albo w trakcie toczącego się postępowania o udzielenie pomocy. Pozbawienie prawa pomocy w związku z przestępstwem popełnionym w jakimkolwiek terminie (również kilka lat wcześniej), bez uwzględnienia okoliczności jego popełnienia, charakteru popełnionego czynu, postawy sprawcy po tym jak czyn został popełniony, stanowi dodatkową karę, niewspółmierną i nieproporcjonalną do przestępstwa, za które został skazany. Uzasadniając zarzuty natury procesowej wskazał, iż organy nie podjęły wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony, jak również bezzasadnie nie zapewniły mu czynnego udziału w postępowaniu, do czego były zobowiązane zgodnie z art. 10 k.p.a. W ocenie strony uzasadnienie decyzji jest bardzo lakoniczne i nie zawiera wszystkich wymaganych elementów. Organ drugiej instancji zacytował przepisy ustawy o pomocy społecznej, jednak w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentów podniesionych w odwołaniu, poprzestając na twierdzeniu, że są bezpodstawne. Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Przyznanie pomocy finansowej w ramach programu integracyjnego dla cudzoziemców następuje na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Prawo do skorzystania z pomocy w ramach tego programu, zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje cudzoziemcowi, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc dla cudzoziemca jest realizowana w ramach indywidualnego programu integracji, uzgodnionego między powiatowym centrum pomocy rodzinie a cudzoziemcem, określającego wysokość, zakres i formy pomocy, w zależności od indywidualnej sytuacji życiowej cudzoziemca i jego rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż decyzją Rady do Spraw Uchodźców z [...] listopada 2009 r. A. K. uzyskał ochronę uzupełniającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Umożliwiło to zainteresowanemu cudzoziemcowi przystąpienie do indywidualnego programu integracyjnego. Realizując swoje uprawnienie skarżący złożył w dniu 10 grudnia 2009 r. wniosek o udzielenie pomocy. Przepisy ustawy o pomocy społecznej przewidują jednakowoż przypadki, w których mimo tego, że cudzoziemiec korzysta ze statusu uchodźcy bądź jest objęty ochroną uzupełniającą, pomoc finansowa w ramach programu zostaje wstrzymana lub nie udziela się jej wnioskodawcy. Regulacje w tym zakresie zawarte zostały w art. 95 ustawy o pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organy administracyjne odmówiły skarżącemu pomocy finansowej wskazując, iż zachodzi przesłanka wyłączająca określona w art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu, odmowa udzielania pomocy następuje w przypadku gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż okoliczność skazania cudzoziemca na terytorium RP potwierdzona została "Informacją o osobie z Krajowego Rejestru Karnego" z 29 grudnia 2009 r. (k. 14 akt administracyjnych). Z informacji tej wynika, iż A. K. został skazany w dniu 11 września 2007 r. przez Sąd Rejonowy [...] za czyn z art. 264 § 2 k.k. i art. 58 § 3 k.k. na karę grzywny w wysokości 50 stawek po 20 zł. Wyrok stał się prawomocny od dnia 28 grudnia 2007 r. Zatem w sprawie bezsporne jest to, iż wnioskodawca spełnił podstawową przesłankę by starać się o udzielenie pomocy finansowej, tj. został objęty ochroną uzupełniającą, jak również i to, że został skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego za przestępstwo określone w Rozdziale XXXII Kodeksu karnego – "Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu". Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia czy przepis art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej znajduje zastosowanie tylko w odniesieniu do przestępstw popełnionych po złożeniu wniosku o udzielenie pomocy – jak wywodzi to skarżący – czy też stanowi podstawę do odmowy w każdym przypadku, gdy wnioskujący cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie, a skazanie nie uległo zatarciu. W ocenie Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie jest jednoznaczna i nie wymaga przeprowadzania innej wykładni aniżeli językowa. Z omawianego przepisu wprost wynika, iż odmowa udzielenia pomocy następuje w razie stwierdzenia, że wnioskodawca został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie, bez względu na to, kiedy zostało ono popełnione. Zatem okoliczność, iż cudzoziemiec dopuścił się popełnienia przestępstwa przed wystąpieniem z wnioskiem, nie ma znaczenia z punktu widzenia ustawowych przesłanek pozwalających na skorzystanie z pomocy. Podkreślić należy, iż w świetle aktualnego stanu prawnego poza zainteresowaniem ustawodawcy pozostaje moment popełnienia przestępstwa przez wnioskodawcę. Niezależnie od tego, iż interpretacja spornego przepisu jest jednoznaczna, dodatkowo zauważyć należy, iż ustawodawca odróżnia przypadek "wstrzymania pomocy" i "odmowy udzielenia pomocy". Wskazać należy, iż w razie gdyby przeciwko cudzoziemcowi wszczęto postępowanie karne po złożeniu przez niego wniosku o udzielenie pomocy, zastosowanie w sprawie znalazłby przepis art. 95 ust. 1 pkt. 5 ustawy o cudzoziemcach, tj. organ mógłby wstrzymać pomoc. Natomiast, w przypadku gdyby po upływie okresu wstrzymania pomocy nie ustały przyczyny, o których mowa w ust. 1, cudzoziemcowi odmówiono by pomocy w oparciu o przepis art. 95 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Na gruncie powyższych rozważań podkreślić należy, iż kwestia odmowy udzielenie pomocy nie została pozostawiona do uznania organu administracji publicznej – w odróżnieniu do wstrzymania pomocy – lecz przepis nałożył na organ obowiązek wydania decyzji odmawiającej. Wobec tego, w razie stwierdzenia, że wnioskodawca został skazany prawomocnym wyrokiem sądowym, organ nie rozważa słusznego interesu strony lecz ma obowiązek zastosować przepis. Mając zatem na uwadze treść omawianych regulacji – w ocenie Sądu – organy administracyjne prawidłowo przyjęły, iż stwierdzenie karalności wnioskodawcy stanowi samodzielną podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej i wyczerpuje dyspozycję tego przepisu. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty natury procesowej. W ocenie Sądu organy administracyjne przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy, zapewniając stronie czynny udział. Skarżący nie został pozbawiony prawa do złożenia środka zaskarżenia (odwołania), czy też innych wniosków dowodowych, mógł również wypowiedzieć się w sprawie. Organy zgodnie z nałożonym na nich obowiązkiem opracowały zwięzłe uzasadnienie faktyczne i wyjaśniły adresatowi podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia. Nie można się zatem było dopatrzyć naruszenia przepisów postępowania, a co istotne, takiego naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś naruszenie mogące mieć wpływ na przyjęte rozstrzygnięcie stanowi – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia skarżonego aktu. Na marginesie już tylko zauważyć należy, iż omawiana regulacja art. 95 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wprowadzona została ustawą z 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 70, poz. 416). Ustawodawca dokonując zmian w zakresie integracji cudzoziemców przeniósł do ustawy o pomocy społecznej znaczną część przepisów zawartych we wcześniej obowiązującym rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 29 września 2005 r. w sprawie udzielania pomocy uchodźcom (Dz. U. Nr 201, poz. 1669). W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wskazano, iż wdrożenie dyrektywy 2004/83/WE i dyrektywy 2005/85/WE do prawa krajowego spowodowało konieczność dokonania zmian w szeregu ustaw, regulujących różne sfery życia cudzoziemców oraz obywateli polskich, w celu dostosowania tych aktów prawnych do uregulowań przyjętych w ww. dyrektywach. Dokonane korekty przepisów mają na celu zapewnienie jednolitej terminologii w zakresie przedmiotowej problematyki w całym systemie prawnym. Mają one charakter porządkujący i są wprowadzane w celu eliminacji sprzeczności w istniejącym systemie prawnym, które powstałyby po wejściu w życie projektowanej ustawy bez jednoczesnego wprowadzenia odpowiednich zmian w obowiązujących obecnie aktach prawnych. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.