V SA/Wa 837/11

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. B. L. wystąpiła z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z [...] maja 2011 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwójką pełnoletnich dzieci, posiada dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 14,96 ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczyła, że uzyskuje miesięczny dochód z tytułu pracy najemnej w wysokości 1.350 zł, zaś jej mąż z takiego samego tytułu w wysokości 3.000 zł. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, iż ma na utrzymaniu dwójkę studiujących dzieci, w związku z czym ponosi dodatkowe wydatki. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z [...] maja 2011 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawczyni złożyła ponownie wypełniony formularz PPF z [...] czerwca 2011 r., z adnotacją "Korekta", w którym wskazała, iż uzyskuje wraz z mężem dochody z tytułu umowy o pracę, posiada wydzierżawioną nieruchomość o pow. 15 ha, z której nie uzyskuje dochodów oraz przedstawiła miesięczne wydatki jej rodziny: "stancja córki – 500 zł; stancja syna – 600 zł; opał – 300 zł; energia – 120 zł; internet – 138 zł; telefony – 160 zł; leczenie – 100 zł; ubranie – 300 zł; wyżywienie – 1.200 zł". Skarżąca załączyła również wyciągi z trzech rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi – obliczony jako wpis stosunkowy na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia, wskazanej w rubryce 3.6 formularza PPF – w wysokości 100 zł; k. 12 akt sądowych), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Oceniając złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jej rodziny uznano, iż nie wykazała tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości 4.350 zł, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Biorąc pod uwagę przedstawione wydatki – w oświadczonej wysokości 3.418 zł miesięcznie – przyjąć należy, iż rodzinie wnioskodawczyni pozostaje kwota przekraczająca wysokość należnego w sprawie wpisu sądowego, tj. 100 zł, co powoduje, że nie można uwzględnić jej wniosku. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08 podkreślono, iż wysokość wpisu należnego w rozpatrywanej sprawie nie może być obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (orzeczenie dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Na marginesie już tylko podnieść należy, iż odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono wszystkie oświadczone przez stronę wydatki, choć niektórych z nich nie można uznać za niezbędne dla utrzymania, jak choćby wydatki na telefony czy internet. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędna dla utrzymania, co wynika z regulacji przywołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.