V SA/Wa 84/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Marek Krawczak, , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz P. Sp. z o.o. w W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił P. Sp. z o.o. (dalej spółka, strona, skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej:PARP) z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. znak [...] PARP określiła spółce kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu tj. środków pochodzących z umowy o dofinansowanie nr [...]. Pismem z 19 listopada 2018 r. strona wniosła odwołanie od wskazanej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona we wniosku o przywrócenie terminu odwołała się do treści art. 58 § 1 kpa i wskazała, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy w związku z tym, że nie otrzymała spornej decyzji. Wyjaśniła, że o wydaniu i treści decyzji, jak również o prowadzeniu przez PARP postępowania w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie nr [...], dowiedziała się do dopiero 14 listopada 2018r. podczas lektury akt przedmiotowej sprawy. Stwierdziła, że żadna z korespondencji kierowana w tej sprawie do niej, nie została jej doręczona. Wskazała, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie - pismo z 16 kwietnia 2018 roku, a także zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego - pismo z 18 maja 2018 roku nie zostało jej doręczone, lecz nastąpiła decyzja o zwrocie przesyłki przez pocztę, mimo że na dokumentacji pocztowej jest adnotacja, że rzeczoną korespondencję pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wskazała, że faktycznie taka skrzynka pocztowa nie istniała, zaś uprzednia korespondencja, przed wszczęciem postępowania administracyjnego, pomiędzy stroną a PARP była kierowana także drogą e-mail. Podkreśliła, że już pismem z 11 maja 2018 roku PARP zwróciła się do właściwego urzędu pocztowego z reklamacją dotyczącą doręczenia korespondencji, wytykając, że nie jest możliwe zastosowanie art. 44 kpa. Interwencja PARP nie przyniosła pożądanego rezultatu, zaś kolejna przesyłka od tego organu - decyzja, również nie dotarła do adresata. Spółka wskazała, że pracownik poczty, umieścił na dokumencie pocztowym adnotację, że zawiadomienie umieszczono w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, tymczasem budynek, w którym znajduje się siedziba spółki (ul. [...]) nie zapewnia takiego miejsca, w którym ww. zawiadomienie można byłoby pozostawić. Jest to budynek użytkowy, wielopiętrowy, a dostęp do tego budynku z przestrzeni publicznej jest swobodny (nieruchomość nie jest ogrodzona). Spółka stwierdziła w związku z tym, że na skutek wadliwego postępowania pracownika poczty, (co dostrzegł również PARP), żadna z przesyłek, w tym decyzja, nie została jej doręczona a nawet zawiadomienie o korespondencji, było "pozostawiane" w taki sposób, że strona nie mogła powziąć o tym informacji. Powyższe uprawdopodabnia, zgodnie z wymaganiami art. 58 kpa, że uchybienie przez stronę wniesienia odwołania od decyzji, nastąpiło bez jej winy. Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpoznaniu wniosku strony odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez nią odwołania. Minister odwołując się do treści art. 44 § 1, § 2 kpa wyjaśnił sposób doręczania przesyłek w sytuacji niemożności ich doręczenia zgodnie z art. 42 i 43 kpa. Następnie wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji z [...] czerwca 2018 r. wynika, iż przedmiotową przesyłkę 29 czerwca 2018 r. pozostawiono w widocznym miejscu przy wejściu na posesję strony, o czym ją zawiadomiono. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni pozostawiono powtórne zawiadomienie 9 lipca 2018 r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie 16 lipca 2018 r. podjęto decyzję o zwrocie przesyłki do nadawcy (organu). Minister wskazał, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 kpa, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 kpa). W związku z powyższym stwierdził, że złożone przez stronę 20 listopada 2018 r. odwołanie nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Podkreślił, że w myśl art. 58 § 1 i § 2 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Minister wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. II OSK 22/09, opubl. LEX nr 597496, przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli stron okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne, wyd. VI, Warszawa 1999). Dokonując oceny braku winy, organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. Odnosząc się do zarzutu strony, że korespondencja w przedmiotowej sprawie kierowana przez PARP, w tym zaskarżona decyzja, wskutek wadliwego postępowania pracownika poczty nie została jej doręczona Minister wskazał, że PARP zasadnie kierowała korespondencję na adres zamieszczony przez stronę w KRS. Zgodnie bowiem z treścią art. 38 pkt 1 lit c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 986) (dalej: "ustawa o KRS") dane takie jak: siedziba i adres muszą znaleźć się w rejestrze. Ponadto art. 47 ust. 1 ustawy o KRS wskazuje, iż podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców są obowiązane zgłaszać dane wymienione w art. 38 pkt 1 i 2a-15, art. 39 i 40 oraz w art. 44, a także ich zmiany, niezależnie od obowiązków wynikających z odrębnych przepisów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Od podmiotu który podlega obowiązkowi wpisu do KRS i który prowadzi działalność gospodarczą (tj. takiego jak strona niniejszego postępowania) należy oczekiwać, by zapewnił możliwość skierowania do niego korespondencji. Zaznaczył, że pismo z 28 kwietnia 2017 r. stanowiące wezwanie strony do zwrotu dofinansowania zostało skierowane przez PARP na adres tożsamy z tym, na który wysyłano korespondencję w przedmiotowym postępowaniu, w tym skarżoną decyzję. Pismo to zostało przez spółkę odebrane 10 maja 2017 r. Minister uznał, że podmiot profesjonalnie działający w obrocie gospodarczym, mający wiedzę o istnieniu nieprawidłowości ustalonych podczas kontroli w spółce a ponadto wskazujący w KRS ww. adres, powinien dołożyć wszelkiej staranności by korespondencję skierowaną do niego odbierać, tym bardziej, że wcześniejszą korespondencję (tj. ww. pismo z 28 kwietnia 2017 r.) pod tym adresem odebrał. Podkreślił także, że reklamacja skierowana przez PARP do operatora pocztowego dotyczyła jedynie kwestii formalnej, tj. jednoznacznego potwierdzenia, że przesyłka o numerze R: [...] została awizowana 19 kwietnia 2018 r. i ponownie awizowana 27 kwietnia 2018 r., zaś zwrócona w dniu 7 maja 2018 r. z adnotacją: "nie podjęto w terminie". Operator pocztowy w piśmie z 21 listopada 2018 r. jednoznacznie wskazał, iż terminy awizacji zostały zachowane, a zatem przedmiotowa korespondencja również została doręczona w trybie przewidzianym w art. 44 kpa. Z tych względów Minister orzekł jak w postanowieniu. Od postanowienia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów oraz zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: 1. art. 7 kpa przez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego w przedmiocie niemożliwości doręczenia decyzji PARP z [...] czerwca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 44 kpa albowiem brak jest w budynku siedziby skarżącej miejsca widocznego gdzie możliwym byłoby pozostawienie awizo z informacją o przesyłce, czy też brak jest skrzynki nadawczej, o czym skarżąca podnosiła w odwołaniu; 2. art. 80 kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności zupełne pominięcie argumentów, że a) doręczenia zastępcze korespondencji były wadliwe, na co zwracała również uwagę PARP występując z reklamacją do operatora pocztowego; b) przed wszczęciem postępowania korespondencja doręczana była drogą mailową, a zatem błędy w doręczaniu zastępczym nie rodziły negatywnych skutków dla strony; 3. art. 8 kpa oraz art. 80 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na arbitralnie przyjętych przez organ założeniach, które nie mają żadnego odzwierciedleniu w zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym, z pominięciem faktów znanych organowi z urzędu, a przez to podważenie zaufania strony do władzy publicznej; 4. art. 58 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy skarżąca w odwołaniu podniosła szereg argumentów, że decyzja z [...] czerwca 2018 r. została wadliwie doręczona. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła przedstawione zarzuty wskazując na brak wiedzy o wydaniu decyzji. W szczególności strona wskazała, że zawiadomieniem z 22 października 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wezwał bank [...] S.A. w W. aby bez zgody organu egzekucyjnego, nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego spółki p. Sp. z o.o. z/s w W. Skarżąca, wobec powzięcia powyższych informacji, 20 listopada 2018 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji z [...] czerwca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Wskazała, że ugruntowane jest stanowisko sądów administracyjnych, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 7, 77 §1 kpa oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy a następnie rozpatrzeć je zgodnie z art. 80 kpa. Odnosząc się do powyższego, strona wskazała, że w niniejszej sprawie organ II instancji podał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z [...] czerwca 2018 r., z którego wynika, że przedmiotową przesyłkę pozostawiono 29 czerwca 2018 r. w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata i o tym fakcie skarżąca została powiadomiona. Powtórne zawiadomienie zostało pozostawione 9 lipca 2018 r., a wobec niepodjęcia przez adresata przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję, przesyłka została 16 lipca 2018 r. zwrócona do nadawcy. W ocenie skarżącej powyższy stan faktyczny, przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia został dokonany bez podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, z pominięciem okoliczności wskazanych przez skarżącą w odwołaniu i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w szczególności, że brak jest skrzynki oddawczej w siedzibie skarżącej przy ul. [...], a nadto brak jest miejsca, w którym pracownik poczty mógłby pozostawić awizo z informacją o przesyłce i terminie odbioru, a zatem w gestii organu było przeprowadzić dowód na tę okoliczność. Przed wszczęciem postępowania w doręczeniach przesyłek - "doręczeniach zastępczych" na dokumencie pocztowym pracownik poczty umieścił adnotację "pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata", zaś przy przesyłce zawierającej decyzję z [...] czerwca 2018 r. pracownik poczty umieścił na dokumencie pocztowym adnotację "zawiadomienie umieszczono w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". Już tylko ta rozbieżność winna spowodować przeprowadzenie dodatkowych czynności przez organ, które pozwoliłyby prawidłowo ustalić, czy adresat ma skrzynkę nadawczą, czy możliwym jest pozostawienie awizo w takim miejscu (widocznym), aby adresat z łatwością mógł powziąć wiadomość o przesyłce i terminie odbioru. Strona zaznaczyła ponadto, że korespondencja pomiędzy organem a adresatem (skarżącą) odbywała się również drogą mailową, a zatem korespondencja przed wszczęciem postępowania pomimo nieprawidłowości jej doręczania drogą pocztową była doręczana drogą elektroniczną, a to w konsekwencji nie rodziło negatywnych skutków dla adresata (skarżącej). W odpowiedzi na skargę organ Minister wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w istocie strona podważa fakt prawidłowości doręczenia decyzji PARP, wskazując na nieprawidłowości działania ze strony poczty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skargę należało uwzględnić. Przede wszystkim należy wskazać, że strona nigdy nie kwestionowała faktu, że organ wysyłał przesyłki na prawidłowy adres wynikający z KRS. Składając odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona kwestionowała natomiast prawidłowość zastosowania przez pocztę trybu wynikającego z art. 44 kpa, podnosząc również, że przed wszczęciem postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu dotacji wynikającej z umowy o dofinansowanie, korespondencję z organem prowadziła przy pomocy poczty elektronicznej, co nie rodziło dla niej negatywnych skutków procesowych. W ramach wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca przedstawiła zatem argumentację zmierzającą do wykazania, że w istocie na skutek braku pozostawienia przez doręczyciela kierowanych do niej w toku postępowania przesyłek, w tym decyzji ( brak skrzynki pocztowej, czy też widocznego miejsca, przy wejściu na posesję), adnotacje doręczyciela pocztowego dotyczące awizacji, nie odpowiadają rzeczywistości. Twierdziła w związku z tym, że w istocie nie można przyjąć, że w sprawie doszło do prawidłowego zastosowania przez pocztę trybu przewidzianego w art. 44 § 2 i 3 kpa, czego konsekwencją mogło być zastosowanie § 4 tego przepisu. Tym samym strona wykazywała brak możliwości przyjęcia tzw. fikcji doręczenia wynikającej z treści art. 44 § 4 kpa, dowodząc, że o decyzji dowiedziała się [...] listopada 2018 r. co skutkowało złożeniem przez nią 20 listopada 2018 r. odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Należy wskazać, że we wniosku o przywrócenie terminu strona nie przedstawiała innych okoliczności, które doprowadziły do uchybienia przez nią terminu do złożenia odwołania i ponownie przedstawiła je w skardze. Należy podkreślić zatem, że składając wniosek o przywrócenie terminu strona przyznała fakt jego uchybienia i wskazała przyczyny, które do tego doprowadziły. Odnosząc się w związku z tym do tych twierdzeń należy wskazać, że to strona negując prawidłowość doręczenia zastępczego powinna przedstawić dowody na tę okoliczność. To strona bowiem - wbrew adnotacjom poczynionym na przesyłce przez doręczyciela wykazującego fakt dokonania podwójnej awizacji i miejsce złożenia zawiadomienia o przesyłce - twierdzi, że nie ma widocznego miejsca przy wejściu na posesję (nie posiada też skrzynki oddawczej), zatem tam doręczyciel nie mógł przesyłki pozostawić. Sąd wskazuje przy tym, że w sytuacji gdyby doszło do nieprawidłowego zastosowania doręczenia zastępczego przesyłki, przyjęcie domniemania o jej doręczeniu w ostatnim dniu upływu 14 dni pozostawienia jej w urzędzie pocztowym licząc od daty pozostawienia pierwszego awizo, nie może mieć zastosowania. W takim przypadku jeśli strona powzięła wiadomość o decyzji w późniejszym terminie, to nie ma potrzeby dokonywania jej ponownego doręczenia a należy rozpoznać złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu. Złożony wniosek zakreśla ramy toczącego się postępowania w sprawie. Strona przedstawiła określone stanowisko w kwestii nieprawidłowości doręczenia, które powinna wykazać wskazując na dowody, które by je potwierdzało. We wniosku ich nie przedstawiła, co powoduje, że organ powinien wyznaczyć jej stosowny termin do ich przedstawienia, a w razie konieczności, jeśli jakieś okoliczności pozostawałyby wątpliwe (chodzi o odmienne zapisy doręczyciela pojawiające się na korespondencji związane z awizacją przesyłek, które według strony dowodzą, że w istocie awizo dotyczące decyzji, nie było prawidłowo pozostawiane) powinien wyjaśnić tę kwestię z urzędem pocztowym. Organ powinien także uzyskać od strony wyjaśnienia w jaki sposób odbiera ona inne przesyłki pocztowe i w jaki sposób zabezpieczyła skuteczność ich doręczeń. Treść art. 58 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy przy tym wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin Przywrócenie terminu do złożenia tej prośby jest niedopuszczalne. Wszystkie przesłanki przywrócenia terminu muszą być spełnione łącznie. Biorąc pod uwagę treść art. 58 kpa należy podkreślić, że w pierwszym rzędzie organ powinien w sposób jednoznaczny wskazać kiedy strona powzięła wiadomość o decyzji, ponieważ ta okoliczność nie została wyjaśniona. Jest to istotne ponieważ wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, jest ograniczone terminem 7 dni liczonym od daty, w której strona powzięła wiadomość o wydaniu decyzji. Badanie zatem przesłanek przywrócenia terminu w przypadku uchybienia terminowi 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jest wykluczone. W tej mierze powstaje wątpliwość ponieważ jak wynika z akt, organ rozpoczął postępowanie egzekucyjne, z którym wiąże się doręczenie tytułu wykonawczego, w którym wskazane jest konkretne orzeczenie stanowiące jego podstawę. Nadto strona podaje w skardze, że o wszczęciu egzekucji dowiedziała się 22 października 2018 r., co spowodowało, że zapoznała się z aktami sprawy administracyjnej 14 listopada 2018 r. W przedstawionych okolicznościach organ powinien był zatem wyjaśnić kwestię dochowania terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie wzywając stronę do wskazania żądanych okoliczności na podstawie art. 64 § 2 kpa. W ocenie Sądu w przedstawionych wyżej okolicznościach wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne, ponieważ sprawa wymagała dodatkowych wyjaśnień ze strony skarżącej, których złożenie organ powinien był jej umożliwić - co nie miało miejsca. W tym stanie rzeczy należy uznać, że sprawa nie została prawidłowo wyjaśniona a w toku postępowania doszło do naruszenia treści art. 7 i 77 § 1 kpa. W tym stanie rzeczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę wskazania Sądu i wypełni je. Na koniec Sąd zauważa, że jeśli wniosek został złożony w terminie, to rozpoznając ponownie sprawę organ wyjaśni też poruszaną przez stronę kwestię korespondencji prowadzonej "mailowo" wskazując podstawy tak prowadzonej korespondencji i wyjaśniając, czy miało to miejsce w trybie art. 39' kpa, czy dotyczyło to tylko postępowania wyjaśniającego (kontroli), ponieważ okoliczność ta miałaby znaczenie dla sprawy ( chodzi o kwestie doręczeń). Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c orzekł jak w sentencji wyroku.