V SA/Wa 841/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oraz nakazania opuszczenia terytorium RP; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. B. M. wnosząc skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] stycznia 2008r. wystąpił z wnioskiem na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż w Polsce nie posiada żadnego majątku, jego karty kredytowe z [...] zostały zabezpieczone przez Prokuraturę w związku z postępowaniem dotyczącym nielegalnego przekroczenia granicy. W związku z czym oświadczył, iż nie posiada możliwości korzystania z kont, a nie wie co się stało ze środkami tam zgromadzonymi. Wyjaśnił, iż w Polsce korzysta wyłącznie z pomocy socjalnej przyznawanej uchodźcom, która ma charakter rzeczowy plus niewielkie wsparcie finansowe w wysokości 70 złotych miesięcznie. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 27 marca 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie dokumentów potwierdzających fakt zatrzymania oraz niemożność posługiwania się kartami kredytowymi i środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych należących do skarżącego, a także do wypowiedzenia się jaka była ostatnia znana dla wnioskodawcy wysokość zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych. Ponadto zwrócono się z pytaniem: czy skarżący był jedynym dysponentem ww. środków finansowych, czy też były inne osoby upoważnione do dysponowania nimi, jeśli tak to gdzie te osoby przebywają ? W wezwaniu pouczono skarżącego, iż odpowiedzi należy udzielić w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 15 kwietnia 2008 r. (data złożenia) skarżący wskazał, iż był jedynym dysponentem środków finansowych, zgromadzonych na jego rachunkach. Obecnie środki te nie są już w jego dyspozycji, gdyż zgodnie z regułami macierzystego banku skarżący winien złożyć wniosek o przedłużenie upoważnienia do używania kart za granicą, a to wymaga jego obecności w [...]. Do czasu złożenia stosownych dyspozycji środki pozostają zamrożone. Ostatnia znana ich wysokość wynosiła 15000 radów (ok. 4120 złotych – dopisek referendarza). Do pisma skarżący dołączył postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, z którego m.in. wynika, iż posiada on również rachunek w Banku [...] S.A. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku i dodatkowym oświadczeniu okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 7 maja 2008r. pełnomocnik do doręczeń zwrócił się o przedłużenie terminu do złożenia informacji do dnia 12 maja 2008r. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2008r. przedłużono skarżącemu termin o 7 dni do nadesłania pisma. Pismo pełnomocnik do doręczeń otrzymał 27 maja 2008r. W dniu 8 maja 2008r. skarżący złożył pismo z banku, z którego wynika, że skarżący posiada rachunki bieżące i terminowe o nr [...] oraz [...] oraz załączył wyciąg za okres od 1 kwietnia do 4 kwietnia 2008r. z saldem minus 126,13 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż dwukrotnie zwracano się do skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów m.in. odnośnie posiadanych rachunków bankowych i możliwości dysponowania środkami tam zgromadzonymi. W odpowiedzi na pierwsze wezwanie skarżący poinformował, iż posiada tylko rachunki bankowe w [...], nie wspomniał natomiast, że posiada również rachunek w Banku [...] S.A., co wynikało z postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych. Dlatego też został ponownie wezwany do nadesłania dokumentów dotyczących rachunku prowadzonego przez [...] S.A. tj. wyciągu z rachunku za ostatnie 3 miesiące. W dniu 8 maja 2008r. skarżący złożył do akt pismo Banku [...] S.A. [...], z którego m.in. wynikało, że skarżący posiada rachunki bieżące i terminowe oraz wyciąg z rachunku nr [...] za okres od 1 kwietnia do 4 kwietnia 2008r. Skarżący nie nadesłał natomiast, mimo wyznaczenia dodatkowego terminu wyciągu z ww. rachunku za ostatnie trzy miesiące i wyciągu z rachunku [...]. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów (informacji dotyczącej rachunku bankowego). Zażądano od wnioskodawcy stosownych dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. Należy bowiem mieć na uwadze to, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.