V SA/Wa 841/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-23
Skład orzekający: Beata Krajewska, Michał Sowiński, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, biorąc pod uwagę trudną sytuację majątkową i zdrowotną wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ ZUS nie dokonał prawidłowej oceny sytuacji faktycznej skarżącej w kontekście przesłanek umorzenia należności. Pomimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, organ nie wykazał w sposób przekonujący, dlaczego spłata zadłużenia nie pozbawiłaby skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżąca M.K. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, powołując się na trudną sytuację majątkową i zdrowotną, utrzymując się z niskiej renty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że mimo trudnej sytuacji, istnieje możliwość egzekucji z renty i nie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewłaściwe uzasadnienie decyzji oraz błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących umorzenia składek.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant: - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ...
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lutego 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia ... grudnia 2013 r. w sprawie odmowy umorzenia należności strony z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że M. K. złożyła w październiku 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Uzasadniając wniosek powołała się na trudną sytuację majątkową i zdrowotną, wyjaśniła, że utrzymuje się z renty po zmarłym mężu w wysokości ... zł netto miesięcznie, z której pokrywa wydatki związane z leczeniem oraz codziennym utrzymaniem, tj. z zakupem żywności i partycypacją w kosztach utrzymania domu, stanowiącego własność syna.
Wyjaśniła, iż nie opłacała składek wskutek braku jakiejkolwiek informacji o konieczności ich regulowania, ponieważ posiadając prawo do najniższego świadczenia rentowego była przekonana, że nie ma obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z prowadzonej działalności gospodarczej nigdy nie uzyskiwała wysokich dochodów nie posiadając nawet samochodu, podczas gdy przedmiotem działalności był handel obwoźny.
Decyzją z dnia ... grudnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia zadłużenia.
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Prowadząc postępowanie w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS podjął działania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przesłuchał stronę oraz przeprowadził oględziny jej miejsca zamieszkania, w wyniku czego ustalił, że wnioskodawczyni zajmuje na piętrze domu jeden pokój oraz kuchnię, korzysta ze wspólnej łazienki razem z ... i jego rodziną. Zajmowane przez dłużniczkę pomieszczenia wymagają remontu. Zaznaczył, że zobowiązana nie posiada telewizora. Z pomieszczeń tych korzysta na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w ..., mocą którego ustanowiono na jej rzecz dożywotnią, bezpłatną służebność osobistą polegającą na prawie mieszkania w domu i korzystania z jednego pokoju i kuchni oraz swobodnego korzystania z działki siedliskowej.
Ustalił ponadto, że Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się ze świadczenia rentowego w wysokości ... zł brutto, to jest ... zł netto.
Stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat wynoszą ok. ... zł miesięcznie. W kwocie tej mieści się koszt zakupu gazu, węgla na opał w przeliczeniu miesięcznym oraz ... zł tytułem partycypacji w pozostałych, wspólnych z synem kosztach utrzymania, to jest kosztach opłat za energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci oraz podatek gruntowy. Koszty związane z leczeniem wynoszą około ... zł miesięcznie.
Poza świadczeniem rentowym strona nie posiada żadnego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Oprócz zadłużenia z tytułu nieopłaconych w terminie składek ZUS, które to zadłużenie na dzień ...10.2013 r. stanowi kwotę ... zł, strona nie posiada innych zobowiązań finansowych.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny ZUS uznał, że nie można stwierdzić, iż należności są całkowicie nieściągalne. Strona pobiera bowiem świadczenie rentowe z którego Zakład może prowadzić skuteczne przymusowe dochodzenie należności. Wskazał, że zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, po. 1227 ze zm.) wolna od egzekucji i potrąceń jest część świadczenia wynosząca 50 % kwoty najniższej emerytury, która od dnia 01.03.2013 r. wynosi ... zł.
Po przytoczeniu treści art.28 ust.3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.jed. Dz.U. z 2013 r., poz.1442 ze zm., dalej: ustawa ) oraz powołując się na § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie ) stwierdził, że obowiązek wykazania zaistnienia wymienionych w tym rozporządzeniu przesłanek (które nie stanowią katalogu zamkniętego) ciąży na ubezpieczonym będącym płatnikiem składek.
ZUS wyjaśnił, że oceniając wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności i odnosząc je do indywidualnego przypadku osoby zobowiązanej, Zakład bierze pod uwagę m. in. to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała (wraz z najbliższą rodziną) środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy czy stały i pogłębiający się oraz dokonuje oceny szans i możliwości poprawy sytuacji finansowej.
Stwierdził, że wskazane przez stronę okoliczności związane z sytuacją materialną i zdrowotną nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie zadłużenia.
ZUS stwierdził, że nie kwestionuje, iż sytuacja finansowa zobowiązanej jest stosunkowo trudna. Wskazał jednak, że posiada ona stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które zabezpiecza zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Stwierdził, że kwota ... zł netto emerytury w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami nie jest zbyt wysoka, niemniej w ocenie Zakładu, przy odpowiedniej kalkulacji możliwe będzie podjęcie przez zobowiązaną spłaty zadłużenia w ramach przewidzianej prawem ulgi, tj. układu ratalnego udzielonego na warunkach umożliwiających możliwości płatnicze strony.
Stwierdził również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych Oznacza to, iż rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ musi mieć na uwadze stan finansów publicznych, jak również zobowiązany jest dbać o przestrzeganie dyscypliny budżetowej państwa. Wskazał, iż środki finansowe którymi dysponuje Zakład w przeważającej części nie są jego własnością, lecz instytucji, wobec których pełni rolę dysponenta lub instytucji na rzecz których pobiera i egzekwuje należne dochody publiczne. Wobec powyższego zadania powierzone Zakładowi przez ustawodawcę wymagają nie tylko rzetelnego i efektywnego, ale przede wszystkim zgodnego z prawem realizowania. Podkreślił, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Na wyżej omówioną decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności, ewentualnie o uchylenie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 6,7,8, 9, 11, 77 kpa poprzez niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia faktycznego oraz brak wystarczającego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji ; art. 11 kpa, art. 7 kpa i 77 kpa, poprzez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy w sposób wszechstronny materiału dowodowego sprawy oraz naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji ZUS.
Zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez wadliwą ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie a to art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1442) i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., poz. 141, nr 1365) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie prowadzące do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne obciążających skarżącą, w sytuacji, gdy skarżąca w toku postępowania wykazała, iż nie jest i nie będzie w stanie ich ponosić (uregulować), z uwagi na zbyt niskie dochody pozyskiwane z tytułu świadczenia emerytalnego oraz wysokość opłat, do których płatności comiesięcznie jest zobowiązana przy uwzględnieniu faktu trwałych dolegliwości chorobowych skarżącej i poprzez przyjęcie, iż skarżąca będzie w stanie regulować obciążające ją zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie pociągnie to zbyt ciężkich skutków dla jej koniecznego utrzymania w kontekście wykazanej i bezspornej wysokości osiąganego świadczenia emerytalnego, jako jedynego źródła dochodu (utrzymania) w zestawieniu z uznanymi koniecznymi wydatkami na swoje utrzymanie, gdy tym czasem sytuacja osobista i materialna skarżącej jest wyjątkowo ciężka.
Skarga została uzupełniona pismem procesowym wniesionym przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu, w którym zarzuty zostały dodatkowo szeroko uzasadnione. Pełnomocnik szczególnie podkreślił brak uwzględnienia przez ZUS jakichkolwiek innych potrzeb życiowych Strony poza związanymi z kosztami mieszkania i leków, a także pominięcie stanu zdrowia (w tym ...) i wieku skarżącej – ... lata.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, może decyzję w całości lub części uchylić, stwierdzić jej nieważność w całości lub części lub stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa.
Sąd nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej i orzeczenia o umorzeniu zadłużenia lub odmowie umorzenia. Te kompetencje przysługują wyłącznie Zakładowi ubezpieczeń Społecznych.
Decyzje dotyczące umarzania zadłużenia wobec ZUS są decyzjami "uznaniowymi". Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Do kompetencji sądu administracyjnego należy dokonanie oceny prawnej zaskarżonej decyzji i postępowania, które doprowadziło do jej wydania oraz udzielenie wskazań co do dalszego postępowania.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i winna zostać uchylona.
Zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy decyzję Zakładu odmawiającą umorzenia skarżącej zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t.Dz.U.2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm., zwanej dalej "ustawą" ) jest , że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.
Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art.28 ust. 3 ustawy. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Organy ZUS orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że wobec skarżącej może być prowadzona skuteczna egzekucja z pobieranej przez nią renty, nie zachodzi więc sytuacja całkowitej nieściągalności.
Od zasady możliwości umorzenia składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności ustawa przewiduje dwa wyjątki.
Pierwszy wyjątek dotyczy składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, do których to składek nie stosuje się przepisów dotyczących umorzenia.
Drugi wyjątek został opisany w art. 28 ust. 3a ustawy, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tym samym ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia, pomimo braku całkowitej nieściągalności składek z tytułu ubezpieczenia tych ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami składek, czyli np. przedsiębiorców.
Przesłanki uzasadniające umorzenie należności wymienionych w ust. 3a, zostały przykładowo wymienione w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz.1365, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 3 ust.1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wyliczenie przesłanek zawartych w §3 ust.1 rozporządzenia jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
W rozpoznawanej sprawie możliwość umorzenia zadłużenia skarżącej rozpatrywana była na podstawie przepisów przywołanego wyżej rozporządzenia, w szczególności §3 ust.1 pkt 1. Jak niewadliwie ustalił Zakład Ubezpieczeń Społecznych skarżąca (poza rentą) nie posiada żadnego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Utrzymuje się z renty w wysokości ... zł netto. Jej wydatki związane z kosztami mieszkania (woda, energia elektryczna, wywóz śmieci, opał) wynoszą około ... zł miesięcznie. Na leki wydaje miesięcznie ok. ... zł.
Prosty rachunek wskazuje, że skarżącej, po pokryciu ww. kosztów pozostaje kwota ... zł. Z kwoty tej skarżąca musi pokryć koszty wyżywienia, środków czystości, dojazdów do lekarza i ew. ubrania, czego organ orzekający nie wziął pod uwagę.
W tak ustalonym stanie faktycznym odmowa umorzenia zadłużenia w świetle przesłanki z §3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia wymaga niewątpliwie szerszego uzasadnienia niż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "w ocenie Zakładu, przy odpowiedniej kalkulacji możliwe będzie podjęcie przez zobowiązaną spłaty zadłużenia w ramach przewidzianej prawem ulgi, tj. układu ratalnego udzielonego na warunkach umożliwiających możliwości płatnicze strony."
W ocenie Sądu ustalony przez ZUS stan faktyczny sprawy wskazuje, że spełniona została przesłanka z §3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia, co oznacza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Sąd podziela stanowisko ZUS iż "umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych".
Stanowiska tego organ nie odniósł w żaden sposób do sytuacji skarżącej, to jest kobiety w wieku ... lat, o określonych udokumentowanych chorobach, a więc osoby, której wiek i stan zdrowia czynią uzasadnionym przypuszczenie, iż nie ma możliwości uzyskania dodatkowych, obok renty, dochodów i że sytuacja ta nie ulegnie poprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że w dalszym ciągu organ zobowiązany jest do przeanalizowania sytuacji skarżącej w aspekcie przesłanek dotyczących możliwości umorzenia zaległych składek. Jak już wyżej podkreślano, dokonując tej oceny organ winien jest ocenić, a czego nie uczynił, czy istnieją realne (wykonalne) możliwości zaspokojenia przez skarżącą zaległych należności z tytułu składek.
Ponieważ decyzja w przedmiocie umorzenia zadłużenia wobec ZUS z tytułu składek jest decyzją uznaniową, sam fakt spełnienia przesłanki daje Zakładowi możliwość umorzenia zadłużenia, nie stwarza jednak takiego obowiązku.
Sąd podkreśla jednak, że wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien wziąć pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw. Takie rozumowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją instytucji prawnej możliwości umorzenia zadłużenia posiadanego wobec ZUS.
Rozpoznając sprawę ponownie Prezes ZUS weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu oraz fakt, że przepisy art. 28 ust.3a ustawy oraz przepisy rozporządzenia ustanowione zostały w celu udzielenia pomocy (poprzez umorzenie zadłużenia) osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, a z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 i 11 k.p.a., albowiem przesłanki, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, nie są jasne ani przekonujące. Organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie dokonał jednak jego prawidłowej oceny, zarówno w zakresie możliwości spłaty zadłużenia w dacie orzekania jak i w dalszej perspektywie czasowej, a także w zakresie skutków jakie pociągnęłaby dla skarżącej spłata zadłużenia, czym naruszył przepisy art.7, 77§1 k.p.a.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Z uwagi na to, iż w sprawie skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego - pełnomocnika z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały opłacone, Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na podstawie 250 p.p.s.a. i § 14 ust.2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U.Nr 163, poz.1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło