V SA/Wa 841/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z [...] marca 2019 r. nr [...], Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ") poinformowała M. S. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący"), o odmowie przyznania pomocy na realizację operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych", objętej PROW na lata 2014-2020. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu 19 marca 2018 r. został złożony wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe" poddziałanie "4.1 Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" typ "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Dostarczone dokumenty zawierały nieprawidłowości, w związku z powyższym w dniu 23 lipca 2018 r. skierowano do Wnioskodawcy pismo z 20 lipca 2018 r. wzywające do złożenia uzupełnień/poprawnych dokumentów/wyjaśnień. Pismo zostało doręczone w dniu 9 sierpnia 2018 r. Termin na złożenie uzupełnień upłynął w dniu 23 sierpnia 2018 r. W dniu 11 września 2018 r. wpłynęła korekta wniosku. Dostarczone uzupełnienia były niewystarczające, w związku z czym w dniu 26 listopada 2018 r. wysłano do Wnioskodawcy drugie pismo z 23 listopada 2018 r. wzywające do złożenia uzupełnień/poprawnych dokumentów/wyjaśnień. Pismo zostało doręczone w dniu 30 listopada 2018 r. Termin na złożenie uzupełnień upłynął w dniu 14 grudnia 2018 r. W zakreślonym terminie Wnioskodawca nie dostarczył wymaganych uzupełnień/brakujących dokumentów/wyjaśnień. W dniu 18 grudnia 2018 r. Wnioskodawca złożył wniosek o przywrócenie terminu na złożenie uzupełnień do wniosku wraz z dokumentami, do złożenia których został wezwany. Pismem z [...] lutego 2019 r. nr [...], [...] Oddział Regionalny ARiMR odmówił Wnioskodawcy przywrócenia ww. terminu. W związku z powyższym rozstrzygnięciem z [...] marca 2019 r. Agencja odmówiła Stronie przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1371 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Organ wskazał, że dostarczone przez Wnioskodawcę dokumenty nie zostały uwzględnione przy ocenie wniosku ze względu na fakt ich wpływu po upływie terminu. Powyższe rozstrzygnięcie Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając mu naruszenie art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz punktu 5 preambuły rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. Skarżący wyjaśnił, że nie był w stanie w terminie do 14 grudnia 2018 r. złożyć wymaganych uzupełnień, gdyż w dniu [...] grudnia 2018 r. uległ nagłemu wypadkowi, który doprowadził do upośledzenia [...] powodując czasowe upośledzenie organizmu. Dodał, że czuł się źle, szczególnie pierwszego i drugiego dnia po wypadku i nie był w stanie dokończyć czynności. Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W piśmie z 24 października 2019 r. stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: - art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 z 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 627) w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 z 21 sierpnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1371), dalej: "rozporządzenie z 21 sierpnia 2015 r.", poprzez uznanie, że w świetle dowodów zgromadzonych w toku postępowania zachodzą przesłanki odmowy przyznania pomocy, z uwagi na niezłożenie przez Stronę w terminie wszystkich wyjaśnień o które została wezwana pismem z 23 listopada 2018 r., podczas gdy w treści pisma z [...] marca 2019 r. ([...]) ARiMR przyznaje, że Strona złożyła wyjaśnienia, o które została wezwana, - § 20 ust. 1 pkt 3) rozporządzenia z 21 sierpnia 2015 r., poprzez przyjęcie, że Strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, podczas gdy przedłożone w sprawie dowody w sposób jednoznaczny wskazują, że obowiązek uprawdopodobnienia wskazanej okoliczności przez Stronę został spełniony. W oparciu o powyższe Pełnomocnik Strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wyjaśnić, że szczegółowe zasady i tryb przyznawania pomocy finansowej na operacje typu "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" dla operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych", w tym m.in. warunki jakie musi spełnić wnioskodawca ubiegając się o przyznanie pomocy reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1371) wydane w oparciu o delegację ustawową z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 627) , dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w § 14 ust. 1 i 3 wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Ustęp 1a ww. przepisu stanowi natomiast, że jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo wezwania nie usunął braków w wyznaczonym terminie, Agencja wzywa ponownie ten podmiot, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Ponadto w ust. 2 wskazano, że jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo powtórnego wezwania nie usunął wszystkich braków wskazanych przez Agencję, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 35 ust. 1 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio. Należy zatem zauważyć, że w sytuacji, gdy strona pomimo dwukrotnego wezwania nie usunie choćby jednego braku wskazanego w pismach organu wnioskowana pomoc nie może zostać przyznana. W niniejszej sprawie niesporny jest fakt, że złożony przez Skarżącego wniosek zawierał braki wymagające usunięcia zgodnie z postanowieniami ww. przepisów rozporządzenia. Skarżący był dwukrotnie wzywany do złożenia uzupełnień wniosku. Termin na uzupełnienie i złożenie poprawnych dokumentów po doręczeniu drugiego wezwania w dniu 30 listopada 2018 r. upłynął w dniu 14 grudnia 2018 r. W dniu 18 grudnia 2018 r. Skarżący złożył uzupełnienie wniosku wraz z prośbą o przywrócenie terminu oraz zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2018 r. wystawione przez specjalistę chorób oczu, wskazujące na brak zdolności Skarżącego do pracy w dniach 13-17 grudnia 2018 r. z powodu wypadku. Pismem z 26 lutego 2019 r. nr [...], [...] Oddział Regionalny ARiMR poinformował Skarżącego o odmowie przywrócenia terminu na złożenie uzupełnień do wniosku. Organ stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia uzupełnień i nie wykazał, że jego stan był na tyle ciężki, aby zaistniała konieczność natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne lub wskazanie, że chory powinien leżeć. Dostarczone dokumenty nie zostały uwzględnione przy ocenie wniosku ze względu na fakt ich wpływu po upływie terminu. Skarżący podnosi natomiast, że w dniu 18 grudnia 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu na złożenie uzupełnień do wniosku wraz z dokumentami, do złożenia których został wezwany. Wbrew ocenie organu wszystkie wymagane dokumenty zostały doręczone, a zatem w konsekwencji Agencja nie miała podstaw do zastosowania § 15 ust. 2 rozporządzenia i odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd wskazuje, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia, w razie uchybienia terminu wykonania przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy określonych czynności w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy Agencja, na prośbę tego podmiotu, przywraca termin wykonania tych czynności, jeżeli podmiot ten: 1) wniósł prośbę w terminie 14 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, 2) jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której określany był termin, 3) uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd pragnie podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podkreślenia wymaga, iż przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącego w stanie faktycznym sprawy. Należy wskazać, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (zob. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 122/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślenia wymaga, że przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu wystarczy, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, nie sposób w ocenie Sądu przyjąć stanowiska organów, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu na złożenie uzupełnień do wniosku wraz z dokumentami, do złożenia których został wezwany. W toku postępowania Skarżący podniósł, że uległ wypadkowi, który doprowadził do upośledzenia narządu wzroku wskutek wbicia się w oko opiłków metali powodując czasowe upośledzenie organizmu, po wypadku czuł się źle i nie był w stanie dokończyć czynności do których zobowiązał go organ. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] grudnia 2018 r., stanowią wystarczające uprawdopodobnienie wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie wymaganego uzupełnienia wniosku. Powoduje to, że Skarżącemu nie można przypisać winy w uchybieniu terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.