V SA/Wa 847/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy P. M. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a podstawę ich miesięcznego utrzymania stanowią świadczenia emerytalne w wysokości [...] zł oraz w wysokości [...] zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m.kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Wyjaśnił, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione i nie przynosi dochodu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ponosi koszty leczenia w wysokości 300 zł, posiada I grupę inwalidzką i jest poddawany regularnym [...]. Zwrócił również uwagę na zły stan zdrowia jego żony (koszty leczenia wynoszą 300 zł miesięcznie). Ponadto wymienił inne miesięczne wydatki na utrzymanie: energia elektryczna -150 zł, woda - 50 zł, gaz – 60 zł, opał – około 400 zł, podatek 40 zł, PZU – 60 zł. Ponieważ oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 1 czerwca 2012 r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 14 dni, pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił kopie decyzji przyznającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy, że skarżący wydzierżawił posiadaną nieruchomość zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zaświadczenia lekarskie stwierdzające, że zarówno skarżący jak i jego żona podlegają stałej opiece lekarskiej i przyjmują leki, a skarżący jest pacjentem [...]. Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 marca 2012 r. do 21 czerwca 2012 r. oraz faktury dokumentujące koszty utrzymania rodziny (energia elektryczna, woda, telefon). Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego od 2004 r. i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Wpływy na rachunek bankowy pochodzą z otrzymywanych przez małżonków świadczeń emerytalnych oraz jednorazowej rekompensaty otrzymanej na podstawie decyzji Wojewody W. z [...] września 2012 r. Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie udokumentować wszystkich wydatków na utrzymanie, ponieważ nie gromadził takich informacji i nie przypuszczał, że mogą być one przydatne. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 P.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, iż źródłem miesięcznego utrzymania skarżącego i jego żony są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 1.686,17 zł. Ponadto rodzina ma zapewnione potrzeby lokalowe (skarżący jest właścicielem domu). Zauważyć również należy, że we wrześniu 2011 roku skarżący otrzymał rekompensatę pieniężną w wysokości 12.749,43 zł, a jego konto bankowe wykazuje dodatnie saldo w wysokości 4.891 zł (na to konto wpłynęła uzyskana rekompensata oraz jest wypłacana emerytura). Powyższe wskazuje, że skarżący posiada stałe źródło dochodu oraz majątek. Z tych względów nie można uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w konsekwencji nie jest uzasadnione przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym należy rozważyć, czy zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, co jest uzasadnione, o ile wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego skarżący wykazał, że pełne poniesienie kosztów sądowych może przyczynić się do powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego oraz jego żony. Zauważyć bowiem należy, że dochody skarżącego i jego żony nie są wysokie (około 1700 zł miesięcznie), a ich sytuację finansową poprawiła wypłata rekompensaty pieniężnej, co uwidacznia rachunek bankowy wykazujący dodatnie saldo (około 4000 zł). Mając na uwadze, że skarżący jest poddawany regularnym [...], a oboje małżonkowie ponoszą koszty leczenia (łącznie około 600 zł) oraz muszą utrzymać dom, zasadne jest zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Powyższe umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez sąd. Równocześnie wniosek skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, nie może zostać pozytywnie rozpoznany, bowiem nie znajduje się on w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (posiada majątek oraz stałe źródło dochodów oraz niewielkie oszczędności na rachunku bankowym). Zauważyć również warto, że przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie obowiązuje przymus posiadania profesjonalnego pełnomocnika, dlatego warto przeanalizować konieczność jego ustanowienia na tym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.