V SA/Wa 85/18

WyrokWSA w Warszawie2018-07-03

Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Izabella Janson, Bożena Zwolenik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność wcześniejszej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z powodu suszy została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności czy istniały podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z powodu suszy była zasadna. Stwierdzono, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył prawo, stosując niewłaściwą stawkę pomocy oraz opierając się na powierzchni upraw niezgodnej z danymi z innego postępowania, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o pomoc finansową z powodu suszy w 2015 r. Decyzją z października 2015 r. Kierownik Biura ARiMR przyznał pomoc w wysokości 34.350,48 zł. Następnie Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził nieważność tej decyzji, a Prezes ARiMR utrzymał ją w mocy. Organy uznały, że pomoc została błędnie obliczona ze względu na niewłaściwą stawkę pomocy (800 zł/ha zamiast 400 zł/ha) oraz niezgodność powierzchni upraw zadeklarowanej we wniosku o pomoc z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatności na rok 2015. Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR, zarzucając m.in. naruszenie zasady "rei iudicate" oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. R. M. sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2017 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez Gospodarstwo Rolne [...] i sp. z o.o. w S. (dalej: Gospodarstwo Rolne, Strona lub Skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub organ II instancji) z [...] listopada 2017 r., nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z [...] lipca 2017 r., nr [...] , stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z [...] października 2015r., nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy w wysokości 34.350,48 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 29 września 2015 r. Skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. (dalej: wniosek o pomoc). Z załączonego do wniosku o pomoc protokołu z oszacowania szkód wynika, że Strona prowadziła uprawę: łąka trwała o powierzchni 53,01 ha. Jednocześnie Strona oświadczyła, że nie posiada ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw. Decyzją z [...] października 2015r. Kierownik Biura ARiMR przyznał w całości wnioskowaną pomoc o wartości 34.350,48 zł, która została wyliczona w następujący sposób: 53,01 zł x 800 zł/ha x 0,81, przy czym stawka pomocy 800 zł/ha została ustalona w oparciu o § 13 c ust. 8 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) – dalej: rozporządzenie. Zawiadomieniem z 14 lipca 2017 r. Dyrektor Oddziału ARiMR poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] października 2015 r. i decyzją z [...] lipca 2017 r. stwierdził jej nieważność. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] września 2017 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] lipca 2017r. Organ odwoławczy wskazał, że wartość pomocy finansowej, wskazanej w decyzji Kierownika Biura ARiMR została błędnie obliczona, ze względu na niewłaściwą przyjętą do obliczeń stawkę pomocy. Jednocześnie organ II instancji podał, że do obliczeń powinna być przyjęta stawka pomocy dla upraw rolnych innych niż owocujące uprawy drzew i krzewów owocowych, która zgodnie z rozporządzeniem wynosiła 400 zł/ha, a nie jak przyjął Kierownik Biura ARiMR - 800 zł/ha. Prezes ARiMR powołując się na rozporządzenie wskazał, że pomoc jest przyznawana do powierzchni upraw wchodzących rzeczywiście w skład gospodarstwa wnioskodawcy i przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie uprawiał ziemię i poniósł szkody w wyniku suszy w 2015 r. Organ II instancji podał, że areał wskazany we wniosku o pomoc finansową nie jest zgodny z deklaracją, jaką Skarżący zawarł we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Mianowicie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 z 15 czerwca 2015 r. Strona wskazała łączną powierzchnię upraw w wysokości 51,20 ha, natomiast we wniosku o przyznanie pomocy finansowej związanej z suszą wskazała łącznie uprawy o powierzchni 53,01 ha. Wobec powyższego organ II instancji wyjaśnił, że wysokość przyznanej stronie pomocy została ustalona niezgodnie z § 13 c ust. 1, 7 i 8 rozporządzenia, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. Odnosząc się szczegółowo do pisma odwoławczego Skarżącego, Prezes ARiMR wskazał, iż jako organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w całości czy w znacznej części, a jedynie jest uprawniony w razie konieczności do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Wskazał, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego. Prezes ARiMR uznał także, że żądanie przez Stronę uchylenia skarżonej decyzji jest niezasadne, gdyż zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Organ II instancji zwrócił uwagę, że Strona w treści odwołania, które jest bardzo nieprecyzyjne, nie uprawdopodobniła by takie przesłanki zachodziły w niniejszej sprawie. Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR w całości zarzucając jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 ust. 3 k.p.a., ewentualnie naruszenie prawa na podstawie art. 10 § 1, 7, 77 i 80 k.p.a. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie w całości albo stwierdzenie naruszenie prawa. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że wszystkie decyzje organów rozstrzygają w sposób różny tę samą sprawę, tj. przyznania Skarżącemu płatności. Podał, że decyzja, od której Skarżący wniósł odwołanie, jak i decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej merytorycznie inną decyzją ostateczną, która nie została uchylona. W związku z tym, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu naruszenia zasady "rei iudicate" jest zasadny. Skarżący wskazał także, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i powierzchni działek, a tym samym zaniechał zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a stronę pozbawił możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W podstawie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] lipca 2017 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub jak w niniejszej sprawie z urzędu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR, a także organu I i II instancji, w sprawie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z powodu suszy w 2015 r. doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. § 13 c ust. 1, 7 i 8 rozporządzenia, bowiem Kierownik Biura ARiMR przyznał wnioskodawcy pomoc zgodnie z wnioskiem do powierzchni 53,01 ha, nie uwzględniając dowodów posiadanych z urzędu w postaci wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, z którego wynikała powierzchnia upraw w wysokości 51,20 ha, przy jednoczesnym zastosowaniu błędnej stawki pomocy, tj. 800 zł/ha zamiast 400 zł/ha. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, że rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237 ). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Badając sprawę w powyższym kontekście, Sąd stwierdza, że wskazane przez organy wady decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] października 2015r., dotyczyły naruszenia przepisów postępowania. Decyzja organu ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej w wysokości 34.350,48 zł wydana została w oparciu o właściwe rozporządzenie, tj. o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jednakże przy zastosowaniu niewłaściwej normy prawnej. Sąd wskazuje, że do ustalenia wysokości pomocy przyjęto powierzchnię gruntów zadeklarowaną przez producenta rolnego we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., która to powierzchnia okazała się niezgodna z wnioskiem Strony złożonym w odrębnym postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Tym samym uznano, że decyzja wydana przez Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza § 13 c ust. 1 i 7 rozporządzenia. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przepis § 13 c ust. 1 rozporządzenia stanowi, że w 2015 r. ARiMR udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2 - 13. Natomiast w myśl § 13 c ust. 7 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni upraw, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, oraz stawki tej pomocy. Jak wyżej wyjaśniono cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu, przez ich proste zestawienie ze sobą. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie rzeczywistej powierzchni upraw wchodzących w skład gospodarstwa strony, którą to powierzchnię organ ustalił na podstawie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. Dopiero po dokonaniu porównania powierzchni działek wskazanych we wniosku o udzielenie pomocy finansowej, z powierzchnią upraw deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 ewentualnie można ustalić, czy powierzchnie te są niezgodne i następnie stwierdzić, czy pomoc finansową w sprawie suszy przyznano w sposób nieprawidłowy, gdyż przyznano ją do powierzchni upraw, których Skarżący rzeczywiście nie uprawiał. Jeżeli w sprawie w ogóle doszło do naruszenia przepisów w zakresie ustalenia rzeczywistej powierzchni upraw, do których może być przyznana pomoc finansowa, to takie naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający powołał się także na art. 72 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz art. 25 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2015 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 01.07.2014, str. 1 – 75), z którego wynika, że koszty kwalifikowalne to wysokość szkody poniesionej bezpośrednio w wyniku niekorzystnego zjawiska klimatycznego porównywalnego do klęski żywiołowej, oszacowana przez organ publiczny, niezależnego rzeczoznawcę uznanego przez organ przyznający pomoc lub zakład ubezpieczeń. Powołał się również na przepisy prawa krajowego dotyczące zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wskazał, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym dowody posiadane z urzędu. Sąd natomiast zauważa, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2137), mającego zastosowanie w sprawie, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Tym samym w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pomocy wyłączone są w/w przepisy w tym art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyłączone są również: art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. stanowiące, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mając powyższe na względzie (wbrew twierdzeniu Skarżącego) Kierownik Biura nie miał obowiązku samodzielnie prowadzić postępowania administracyjnego w celu ustalenia prawdy materialnej i mógł oprzeć się w całości na złożonym przez Skarżącego wniosku o udzielenie pomocy, co też w sprawie uczynił i czemu dał wyraz w decyzji z [...] października 2015 r. Ponadto Kierownik Biura wyjaśnił, że odstępuje od uzasadnienia decyzji, gdyż w całości uwzględnia żądanie strony. Trzeba również zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, wniosek Skarżącego o udzielenie pomocy został złożony na właściwym formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR (§ 13 c ust. 4 rozporządzenia). Konsekwencją powyższego jest fakt, że organ nie miał obowiązku z urzędu dokonywać dodatkowych ustaleń na podstawie dokumentów złożonych w innym odrębnym postępowaniu. Dlatego też w ocenie Sądu w sprawie w żadnym wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż co najwyżej w sprawie przyjęty do orzekania, na podstawie dowodów przedstawionych przez skarżącego, stan faktyczny nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Tym samym w takim wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż treść decyzji w całości odpowiada stanowi faktycznemu wynikającemu z przedłożonych dokumentów. Innymi słowy treść decyzji nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że Kierownik Biura ARiMR oceniając wniosek złożony na właściwym formularzu zawierającym wszystkie wymagane elementy i załączniki (§ 13c ust. 5 i 6 rozporządzenia), nie wziął z urzędu pod uwagę rzeczywistej powierzchni upraw wynikającej z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Fakt wystąpienia ewentualnych niezgodności między powierzchnią deklarowaną, do której przyznano pomoc dotyczącą suszy, a powierzchnią rzeczywistą upraw wskazaną we wniosku o przyznanie płatność na rok 2015 nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle przytoczonej wykładni przepisu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast rażącym naruszeniem prawa było błędne zastosowanie § 13 c ust. 8 pkt 1 zamiast § 13 c ust. 8 pkt 2 rozporządzenia, czego skutkiem było przyznanie płatności w niewłaściwej wysokości. Ze stanu faktycznego wynika iż do płatności zostały zgłoszone łąki trwałe, które to kwalifikują się do płatności przy uwzględnieniu stawki płatności wynikającej z § 13 c ust. 8 pkt 2 rozporządzenia, zredukowanej zgodnie z § 13 c ust. 9 rozporządzenia o wskaźnik 0,81 (tj. stawki 324 zł/ha). W tej sytuacji przyznana decyzją Kierownika Biura ARiMR kwota 34.350,48 zł nie odpowiada wysokości pomocy wynikającej z przeliczenia prawidłowej stawki płatności i wnioskowanej powierzchni wynoszącej 53,01 ha, a zatem decyzja ta podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Warunek rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przez Kierownika Biura ARiMR decyzji został w sposób oczywisty spełniony. Decyzja ta była wyraźnie, "na pierwszy rzut oka" sprzeczna z brzmieniem przepisu, na podstawie którego powinno nastąpić ustalenie wysokości płatności. Odnosząc się jeszcze do pozostałych zarzutów podnoszonych przez Skarżącego, Sąd wyjaśnia, że w niniejszej sprawie organ I i II instancji nie miał obowiązku działania z urzędu w celu ustalenia prawdy materialnej, tj. ustalenia stanu faktycznego odzwierciedlającego rzeczywistość. Konsekwencją tego jest to, iż organ posiada wówczas uprawnienie do stosowania przepisów k.p.a. odnoszących się do możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, na podstawie przepisów warunkujących wznowienie postępowania np. z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Trzeba podkreślić, że mimo, iż Kierownik Biura ARiMR jest organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. oraz wniosku o udzielenie płatności na rok 2015, to są to dwa odrębne postępowania i żaden z przepisów prawa nie nakazuje aby okoliczności z jednego postępowania były z urzędu brane pod uwagę przy rozpoznawaniu w innej sprawie. Dodatkowo trzeba także zauważyć, że decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej została wydana [...] października 2015 r., natomiast decyzja w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została wydana później. Tym samym dopiero w tej decyzji przyjęto określone ustalenia dotyczące rzeczywistej powierzchni upraw. Zarzuty zawarte w skardze należy uznać za oczywiście niezasadne. Po pierwsze w żadnej mierze nie można uznać, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w czym Strona upatruje zasadność zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, że Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że decyzja Kierownika Biura ARiMR z [...] października 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, a więc w obiegu prawnym decyzja z [...] października 2015r. już nie występuje. Tym samym brak jest jakiejkolwiek przesłanki do jej uchylenia, gdyż stwierdzenie nieważności ma skutek zdecydowanie szerszy niż uchylenie decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje jej nieważność od momentu jej wydania (skutek ex tunc), zatem nie wywołuje ona żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione. Ponadto uchylenie decyzji ostatecznej powoduje nieważność czynności prawnej od momentu jej orzeczenia przez organ (skutek ex nunc). Skutki prawne wywołane przez czynność prawną przed wydaniem orzeczenia zachowują ważność, natomiast nieważne są wszystkie skutki prawne takiej czynności po wydaniu orzeczenia. Po wtóre także pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego nie zostały naruszone. Pełnomocnik strony skarżącej bowiem nie zauważa, że w sprawie o stwierdzenie nieważności nie prowadzi się żadnego postępowania dowodowego. W postępowaniu tym wydawana jest jedynie decyzja o innej decyzji. Tym samym decyzja o stwierdzenie nieważności musi opierać się na materiale dowodowym na podstawie, którego została wydana decyzja pierwotna (nieważność, której stwierdzono). Zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie zbiera nowych dowodów (nie przeprowadza się rozprawy, nie przesłuchuje stron i świadków), tylko rozstrzyga się czy pierwotna decyzja nie jest dotknięta jedną z wad powodujących nieważność. W związku z powyższym należy uznać, że Prezes ARiMR nie naruszył przepisów odnoszących się do sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organy orzekające także nie naruszyły art. 10 § 1 k.p.a. Sąd zwraca uwagę, że jeszcze przed skierowaniem sprawy do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR celem wszczęcia postępowania nieważnościowego – Biuro Powiatowe ARiMR w dniu 3 kwietnia 2017 r. wystosowało do Strony pismo, w którym to zwrócono się o złożenie wyjaśnień dotyczących rozbieżności pomiędzy powierzchnią upraw zadeklarowaną we wniosku o udzielenie pomocy oraz we wniosku o przyznanie płatności w roku 2015. Na przedmiotowe wezwanie, pomimo prawidłowego doręczenia – strona skarżąca nie odpowiedziała merytorycznie. Strona działająca przez swojego pełnomocnika miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska w toku postępowania. Podkreślić należy, że już samo zawiadomienie o zakończeniu postępowania powinno stanowić dla profesjonalnego pełnomocnika sygnał, że organ po upływie wskazanego terminu, wyda decyzję w sprawie. Fakt bierności Strony jak i jej pełnomocnika nie może skutkować tym, iż organ sam powinien podejmować kroki zmierzające do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jeśli jest to postępowanie nieważnościowe, którego istota została już wcześniej wyjaśniona. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji. W tej sytuacji skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło