V SA/Wa 852/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. A. (dalej "Wnioskodawca", "Skarżący", "Strona") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej "KRRiT", "organ", "organ I instancji") z [...] marca 2020 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] czerwca 2018 r. znak [...] o odmowie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] marca 2017 r., uzupełnionym pismem z [...] grudnia 2017 r., Skarżący zwrócił się do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2011 r. do sierpnia 2015 r. Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał, że od 2004 r. w związku z rozwodem nie mieszka w mieszkaniu, w którym zarejestrowany był odbiornik. W toku postępowania wyjaśniającego organ pismem z [...] marca 2018 r. wezwał Wnioskodawcę do dostarczenia dokumentów wskazujących na względy społeczne lub przypadki losowe, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.). Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] sierpnia 2015 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu podkreślono, że umorzenie należności z tytułu opłat abonamentowych jest instytucją wyjątkową i jej zastosowanie uwarunkowane jest zaistnieniem okoliczności wskazanych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Wnioskodawca nie złożył dokumentów, które uzasadniałyby przyjęcie, iż znajduje się w szczególnej sytuacji życiowej, co przemawiałoby za uwzględnieniem jego wniosku. Organ podniósł, że wobec braku inicjatywy Wnioskodawcy w przedmiocie wykazania okoliczności żądania umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych rozpatrzono wniosek w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy stwierdzając, że nie wykazano przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ ponownie wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające, że w jego przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Pismem z [...] listopada 2019 r. KRRiT zawiadomiła Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Decyzją z [...] marca 2020 r. znak [...] KRRiT utrzymała w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uznanie jego argumentacji w sprawie. Wyjaśnił, że [...] maja 2016 r. otrzymał z Urzędu Skarbowego w K . zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz tytuł egzekucyjny z [...] maja 2016 r. dotyczący zaległości w opłatach RTV za okres od stycznia 2011 r. do sierpnia 2015 r. Było to dla niego zaskoczeniem, ponieważ nie posiadał żadnej wiedzy o jakimkolwiek zadłużeniu. Skarżący wskazał, że zawiadomienie i nakaz były wystawione na adres [...] K. ul. W. [...], a od [...] lipca 2004 r. nie jest właścicielem tego lokalu i nie mieszka pod tym adresem. W związku z tym niezwłocznie zawiadomił o tej sytuacji Urząd Skarbowy w K., przedstawiając dokumenty potwierdzające stan faktyczny, zgłaszając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując jednocześnie właściciela lokalu i użytkownika J. A., która od [...] lipca 2004 r. jest jedyną właścicielką powyższego lokalu i wszystkich ruchomości w nim się znajdujących, co zostało orzeczone przez Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z [...] lipca 2004 r. Dalej Skarżący podniósł, że nawet jeżeli Poczta Polska wysyłała jakąkolwiek korespondencję w tej sprawie, bądź jakieś wezwania, to Skarżący nigdy ich nie otrzymał i nie miał żadnej wiedzy w tym temacie. W lokalu, którego dotyczy zadłużenie, mieszkała i mieszka nadal jego była żona, zaś odbiornik telewizyjny jest jej własnością i to była żona z niego jedynie korzystała. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie został poinformowany o nieopłacaniu abonamentu i powtórzył, że od lipca 2004 r. w tym lokalu nie przebywał. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała w całości swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na objęcie Warszawy strefą czerwoną z tytułu panującej pandemii i wydanie zarządzeń przez Prezesa NSA nr 39 z dnia 16 października 2020 r. i Prezesa WSA z dnia 16 października 20 r. nr 21 o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej w trybie posiedzeń niejawnych, sprawę przekazano do rozpoznania w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec żądania Skarżącego co do umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika wraz z odsetkami zastosowanie w sprawie miał art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z treścią tego przepisu KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Ubieganie się o umorzenie takich należności traktowane jest jako uznanie ich istnienia. Tym samym skoro przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia opłaty za używanie odbiornika telewizyjnego, Sąd badał sprawę tylko w zakresie możliwości ich umorzenia, pod kątem spełnienia przez Skarżącego wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Przede wszystkim podkreślenia w sprawie wymaga, że z przepisu art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej wynika, że posiadanie odbiornika stanowi domniemanie faktu jego używania, z kolei z posiadaniem i używaniem odbiornika ustawa o opłatach abonamentowych wiąże obowiązek jego rejestracji (art. 5 ust. 1) oraz uiszczania opłat abonamentowych (art. 2 ust. 1), a dla nakazania rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych wystarczające jest domniemanie posiadania radioodbiorników (wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., II GSK 2138/15, LEX nr 2316099). Zatem zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obowiązującej ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika RTV i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia. Jeśli zatem fakt zarejestrowania odbiornika został w sprawie ustalony, to aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, przy czym to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Jest to postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych. W tym ostatnim nie można skutecznie podważyć istniejącego obowiązku. Co więcej samo złożenie wniosku o umorzenie zaległości determinuje i potwierdza fakt ich istnienia. Jak podkreślono to na wstępie niniejszych rozważań, ubieganie się o umorzenie takich należności traktowane jest jako uznanie ich istnienia. Zatem obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Tym samym uznać należy, że to Skarżący zobowiązany był do wykazania faktu skutecznego wyrejestrowania odbiornika, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Samo wskazywanie przez Skarżącego na niezamieszkiwanie przez niego w danym lokalu nie może świadczyć o dopełnieniu formalności, co do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, a w konsekwencji o nieistnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w spornym okresie. Zgodnie bowiem z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez: 1) złożenie w placówce pocztowej operatora wyznaczonego zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika; 2) przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. W toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych KRRiT opiera się na informacjach przekazywanych przez Pocztę Polską S.A., jako podmiotu odpowiedzialnego za kontrolę uiszczania opłat abonamentowych. Poza kognicją KRRiT pozostają natomiast zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego. W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczta Polska S.A. W myśl natomiast art. 7 ust. 5 tej ustawy, uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. KRRiT nie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Zarzuty odnoszące się do nieistnienia obowiązku strona skarżąca będzie mogła podnosić w postępowaniu egzekucyjnym w wypadku wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Wobec tego zarzuty dotyczące nieistnienia po stronie Skarżącego zaległości z tytułu opłat abonamentowych nie mogą zasługiwać na uwzględnienie w postępowaniu z wniosku o umorzenie tychże zaległości. KRRiT bada jedynie, czy w wypadku wnioskodawcy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Jak wynika z akt administracyjnych organ dwukrotnie wezwał Wnioskodawcę do przedstawienia materiału dowodowego, w tym konkretnych dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również innych dokumentów potwierdzających, że w przypadku Strony występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe umożliwiające zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że to wnioskodawca chcący skorzystać z ulgi w postaci umorzenia zaległości ma obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom swoją rzeczywistą sytuację życiową i materialną, we wszystkich istotnych aspektach. Za słuszne zatem należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym w przypadku Strony brak było podstawy do zastosowania art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, bowiem nie zostało ustalone istnienie w sprawie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych uzasadniających umorzenie opłaty. W przypadku żądania umorzenia należności o charakterze pieniężnym zawsze bada się sytuację finansową Strony. Dopiero rzetelne jej ustalenie i odniesienie do ogółu sytuacji życiowej Strony pozwoliłoby na ocenę, czy za umorzeniem obciążających Stronę zaległości przemawiają szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Zasadnie zatem KRRiT nie uznała wniosku Strony jako zasługującego na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w płatności opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Jak już powyżej wspomniano, okoliczności wskazane w omawianym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić sam wnioskodawca. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ocenił całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnił wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności stanu faktycznego. Zrealizował zatem prawidłowo zasadę praworządności, bowiem podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."). KRRiT w sposób wyczerpujący rozpatrzyła cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy (art. 77 par.1 k.p.a.) Dokonane ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co stanowi o wypełnieniu przez organ administracji treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.