V SA/Wa 855/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lutego 2010 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W dniu ... kwietnia 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest kawalerem, ma na utrzymaniu matkę oraz ciężko chorego ojca. Posiadane gospodarstwo rolne jest małe – ... ha. Koszty utrzymania gospodarstwa są wysokie, a dochodowość spada. Gospodarstwo jest zadłużone, miesięczne spłaty wynoszą w bankach ... zł. Skarżący i jego rodzice zamieszkują w domu o pow. ... m². Miesięczne dochody w gospodarstwie domowym skarżącego ze stosunku pracy skarżącego oraz świadczeń emerytalnych rodziców wynoszą ... zł brutto, dodatkowo dochód z gospodarstwa rolnego wynosi rocznie ... zł . . Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącego bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżący i jego rodzice posiadają gospodarstwo rolne, z którego roczny dochód określono na poziomie ... zł tj. ... zł miesięcznie, ponadto skarżący uzyskuje dochody poza gospodarstwem w wysokości ... zł brutto tj. około ... zł netto, a jego rodzice otrzymują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości ... zł. Dochody zatem w gospodarstwie domowym skarżącego są wysokie, wynoszą bowiem ... zł tj. ponad 1000 zł na osobę. Skarżący w swoim oświadczeniu nie wskazał, ile dokładnie środków finansowych przeznacza na leczenie ojca oraz na wyżywienie, ubranie i inne wydatki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Ograniczył się wyłącznie do wskazania, iż gospodarstwo jest zadłużone i z tego tytułu reguluje on należności wobec banków w wysokości ... zł miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy, iż pomimo konieczności spłacania ww. pożyczek wskazane dochody pozwolą skarżącemu na uiszczenie kwoty 100 zł wpisu od skargi, jak i innych kosztów sądowych, które nie są w sprawie wysokie i nie spowoduje to uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.