V SA/Wa 858/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu (...) września 2013r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2007; oddala skargę. Po rozpoznaniu odwołania J.G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 z sankcjami Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: J.G. złożył w dniu [...] maja 2007 r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 . W następstwie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. przyznał wnioskodawcy płatności w wysokości 33.006,69 zł. W dniu 7 lutego 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła informacja przekazana przez P.W., z której wynikało, że jest on właścicielem działek ewidencyjnych o numerach, które we wniosku o przyznanie płatności deklaruje J.G., pomimo, że nie jest ich posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. W związku z podjętymi informacjami, organ I instancji na mocy postanowienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej przyznaniem ww. płatności do gruntów rolnych na rok 2007r. W toku trwania postępowania wznowionego przeprowadzono w dniu 20 czerwca 2012 r. oględziny spornych nieruchomości, z czego sporządzony został raport. Następnie w dniu 22 czerwca 2012 r. organ I instancji wezwał stronę celem złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania spornych działek deklarowanych we wniosku. W dniu 12 lipca 2012 r. J.G. przedłożył wyjaśnienia oświadczając, że nie używał spornych działek gdyż były one użytkowane przez poprzednich właścicieli w porozumieniu z P.W., a deklaracja ich we wniosku wynikała z porozumienia zawartego pomiędzy P.W., a stroną postępowania w myśl, której J.G. pomimo braku użytkowania spornych działek deklarował je we wniosku a płatności uzyskane w wyniku przyznanego wsparcia przekazywał P.W. lub H.Ż., jako formalnemu dzierżawcy spornych działek. W dniu [...] sierpnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w postaci jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 16.762,61 zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 15.010,92 zł. Powyższą decyzją odmówiono również przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W dniu 8 sierpnia 2012 r. J.G. przedłożył odwołanie od ww. decyzji, wskazując, że powodem odwołania są nieprawidłowości zeznań świadków tj. H.Ż. oraz P.W. Strona wniosła o dołączenie nowych dowodów oraz zeznań świadków jak również podważyła wyniki kontroli na miejscu. Organ II instancji wystosował w dniu 20 listopada 2012 r. zawiadomienie do strony informujące o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów w sprawie (zgodnie z żądaniem strony). Zawiadomienie zostało doręczone w dniu [...] listopada 2012 r. Strona w dniu 26 listopada stawiła się w Oddziale Regionalnym ARiMR w W. celem zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz złożyła oświadczenie, w którym zobowiązała się do dostarczenia dowodów, jednakże nie podjęła żadnych czynności w sprawie. W dniu [...] lutego 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskodawca składając wniosek obszarowy złożył zarazem oświadczenie, że znane są mu zasadny przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem. Poza tym osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności. Następnie organ wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r nr 35 poz. 217 ze zm.). Wskazując na treść art. 7 ust. 1 ww. ustawy podkreślił, że o prawie do płatności przesądza spełnienie warunków określonych jego treścią w tym posiadanie gruntów rolnych z uwzględnieniem treści art. 143 b ust. 4 zd. drugie rozporządzenia nr 1782/2003 r. Omawiając kwestie związane z posiadaniem podniósł, że dla przyznania płatności, nie jest jednak wystarczające samo posiadanie działek rolnych w rozumieniu cywilistycznym ale konieczne jest również faktyczne, rolnicze użytkowanie tych gruntów. W tym stanie rzeczy płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatność wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest, zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. poniósł koszty zakupu nawozów, przeprowadził inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Albowiem celem ustawy o płatnościach do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne nawet, gdy nie są ich właścicielami. Nadto, stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Organ II instancji podniósł, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: - 21,26,199 (J.), - 87,108 (D.), - 41,416 (Ż.), - 12,23,34/2 (J.), - 162 (W.), - 6/10 (S.), 544, 559, 589 (K.) nie był J. G. Powyższe okoliczności ustalono przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samej strony, która oświadczyła, że nie użytkowała spornych działek a deklaracja we wniosku wnikała z upoważnienia, jakie otrzymał od P.W., jako właściciela, do ubiegania się o płatności na te działki. Ponadto w toku postępowania w wyniku przeprowadzone kontroli na miejscu w dniu 7 marca 2012 r. ustalono, że w roku składania wniosku o przyznanie płatności na działkach rolnych F, G, K, M, R, S, AB, AC, AD, AH, AJ, AK, AL oraz AO nie była prowadzona działalność rolnicza natomiast na działkach P i AA stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. Okoliczność braku użytkowania spornych działek potwierdzona została również przez inne dowody zgromadzone w toku postępowania tj. oględziny spornych działek dnia 20 czerwca 2012 r. oraz 5 lipca 2012 r. jak też zeznania świadków. Organ za istotne w sprawie uznał również to, że strona nie zgłosiła w wymaganym terminie zastrzeżeń do treści raportu z dokonanej kontroli na miejscu. W decyzji organ odwołując się do przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie szczegółowo wyjaśnił konieczność nałożenia na wnioskodawcę sankcji. Od decyzji Dyrektora J.G. złożył skargę. Skarżący nie sformułował zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ jakiegokolwiek konkretnego przepisu prawa. Podniósł jedynie, że użytkował sporne działki, natomiast nie użytkował ich zarówno P.W. jak i H.Ż. Zaprzeczył jednocześnie temu jakoby został wezwany do wskazania dowodów. Z treści skargi wynika, iż jej autor wnosi o przesłuchanie świadków oraz o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci rachunków dotyczących zakupu nawozów i pożyczania maszyna. Ponadto zarzuca P.W. oraz H.Ż. składanie nieprawdziwych zeznań i oświadczeń. Podkreśla, iż jest to związane z ich pokrewieństwem oraz problemami rodzinnymi na tle wychowania wnuczka H. Ż. przez P.W., który wymógł na niej pod groźbą ograniczenia kontaktów z wnuczkiem aby poświadczyła nieprawdę co do tego kto użytkował sporne działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpatrywana sprawa dotyczy oceny zasadności przyznania, a następnie odmowy przyznania skarżącemu płatności z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2007 i obciążenia go sankcjami. Odnosząc się do tego zagadnienia wskazać należy, że w sprawie niniejszej do przyznania zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ( Dz. U. z 2007 nr 35 poz. 217 ze zm.) w brzmieniu przed zmianami wprowadzonymi na podstawie ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ( Dz. U. nr 44 poz. 217 ze zm.) z mocy art. 4 tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Rady ( WE) nr 1782/2003 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników... ( Dz. U WE z L 270 21/10/ 2003), przepisy rozporządzenia Komisji (WE ) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1728/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. U WE L 141, 30/04/2004) i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U.46, poz.309 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004, 2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Natomiast zgodnie z art. 7 ust 2. rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143 b ust 1 rozporządzenia Komisji nr 1783 2003 zwanej " jednolitą płatnością obszarową" , przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin. Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit . a rozporządzenia nr 1782/2003 jest osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu przy uwzględnieniu maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, iż skarżący pierwotnie uzyskał korzystną dla siebie decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] marca 2008r. nr [...]). Jednak w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ustalono, iż skarżący nie użytkował działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Podstawą takich ustaleń były m.in. wyjaśnienia samego skarżącego, który oświadczył, że nie użytkował spornych działek albowiem użytkowali je poprzedni właściciele. Taki stan rzeczy w pełni uzasadnił podjęcie decyzji (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) mocą której uchylono wcześniejszą decyzję o przyznaniu płatności na rok 2007, oraz odmówiono ich przyznania wraz z nałożeniem stosownych sankcji (rozstrzygnięcie podjęte w I instancji postępowania będącego przedmiotem oceny sądu). Prawidłowa jest również decyzja organu II instancji, która wydana została po właściwie przeprowadzonym postępowaniu. W toku tego postępowania skarżący otrzymał w dniu 22 listopada 2012 r. informację o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie. Takie nowe dowody nie zostały jednak przez niego wskazane. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku trwania postępowania administracyjnego wynika, iż fakt nie uprawiania spornych nieruchomości przez skarżącego został potwierdzony także innymi dowodami w tym stosowną kontrolą na miejscu, której wyników skarżący skutecznie nie zakwestionował. Nie zgłosił bowiem on w wymaganym terminie zastrzeżeń do przedłożonego raportu. Taki stan rzeczy pozwala zasadnie twierdzić, iż z wynikami kontroli o której mowa de facto zgodził się. Powyższa okoliczność została potwierdzona także zeznaniami świadków. Również oni wskazali, iż skarżący nie uprawiał spornych działek. W tym stanie rzeczy należy uznać za bezzasadne twierdzenie skargi, że wnioskodawca nie miał możliwości złożenia w postępowaniu administracyjnym własnych wniosków dowodowych. Za bezzasadne sąd uznał również wnioski zawarte w skardze, a dotyczące przeprowadzenia w postępowaniu sądowym dowodów z zeznań świadków oraz z dokumentów w postaci rachunków potwierdzających pożyczanie maszyn rolniczych i zakupu nawozów sztucznych. Dowody te nie były niezbędne (w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.) do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, albowiem takich wątpliwości po prostu nie było. Skarżący przyznał bowiem – o czym nadmieniono wcześniej – że nieruchomości objętych wnioskiem o płatności do gruntów rolnych nie uprawiał. Poza tym w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie przeprowadza się dowodu z zeznań świadków a jedynie dowody z dokumentów i to jedynie w zakresie wskazanym w art. 106 § 3 p.p.s.a. Reasumując stwierdzić należy, iż organ miał nie tylko uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2007 ale i do uchylenia tej decyzji (na podatnie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) jak również do założenia stosownych sankcji. Mając to wszystko na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.