V SA/Wa 858/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę. Przedmiotem skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "E.", "Skarżąca", "Strona") jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] 2018 r., nr. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON", "Organ I instancji") z dnia [...] 2017 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2017 r. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pismami z dnia [...] i [...] 2017 r. (daty stempla pocztowego) Skarżąca zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2017 r. Do pisma z dnia [...] 2017 r. Skarżąca dołączyła wniosek. Uzasadniając wniosek Strona wskazała, że za składanie wniosków są odpowiedzialne dwie pracownice tj. E. T. oraz K. M. – B. Skarżąca podała, że E. T. od dnia [...] 2017 r. nie świadczy pracy – najpierw przebywała na urlopie wypoczynkowym, a kolejno na turnusie rehabilitacyjnym. Natomiast K. M. – B. przygotowała do wysłania wniosek już 12 kwietnia 2017 r., następnie go pozostawiając do sprawdzenia i wysłania w terminie, wynikającym z rozporządzenia. Ostatniego dnia, w jakim wniosek i informacja za marzec 2017 r. mogły zostać złożone, tj. 25 kwietnia 2017 r., K. M. – B. nagle zachorowała, a pozostając niezdolną do pracy w tym dniu, nie mogła wykonać swoich obowiązków. Następnie wraz z pismem z dnia [...] 2017 r. (data stempla pocztowego) Strona przesłała dokumenty na poparcie swoich twierdzeń, tj. informację o okresie, w jakim E. T. przebywała na leczeniu uzdrowiskowym, zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy E. T. i zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy K. M. – B. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że Strona nie spełniła przesłanek warunkujących jego przywrócenie, tj. nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Na powyższe postanowienie Strona złożyła zażalenie. W wyniku jego rozpoznania organ odwoławczy, rozstrzygnięciem z dnia [...] 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. jednym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy. Organ II instancji wskazał, że brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której osoba nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto zaznaczył, że kryterium przy ocenie winny w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że samo zwolnienie lekarskie nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Tymczasem – w ocenie organu – powołana przez Skarżącą argumentacja nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Organ uznał, że Strona nie spełniła przesłanek z art. 58 k.p.a., umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Organ podkreślił, że podmiot prowadzący działalność w formie spółki, a więc prowadząc profesjonalną działalność gospodarczą zobligowany jest do takiego zorganizowania w zakresie prowadzenia własnych spraw, aby w razie choroby pracownika zarówno jego zobowiązania finansowe jak inne obowiązki nie były wykonane z opóźnieniem. Skarżąca nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz E. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a i art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: "ustawa o rehabilitacji") oraz w zw. z postanowieniami art. 58 k.p.a. w zw. z postanowieniami § 4 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 241 ze zm., dalej: "Rozporządzenie"), poprzez niezabranie materiału dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący, i poprzez to niepełne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, jaki został przyjęty dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji oraz w zw. z postanowieniami art. 58 k.p.a. w zw. z § 4 Rozporządzenia, poprzez nieprawidłową ocenę zebranych dowodów, a następnie nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przyjętego do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Skarżącej zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu. W ocenie Strony organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zatem organ był zobowiązany do poszukiwania dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów, a następnie do ich przeprowadzenia. Zdaniem Skarżącej organy nie zebrały całego materiału i nie wyjaśniły stanu faktycznego, który stał się podstawą podjętych rozstrzygnięć. Ponadto wskazała, że E. miała ograniczone możliwości ustalania stanu faktycznego – konkretnych przyczyn nagłej nieobecności pracownicy, gdyż jako pracodawca mogła opierać się tylko na zaświadczeniu lekarza. Skarżąca podkreśliła, że to nie sama choroba, ale jej połączenie z nagłością i nieobecnością drugiego pracownika stanowiła nadzwyczajną, niezawinioną przez pracodawcę przyczynę niedochowania terminu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2017, poz. 2188 tj. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 tj. ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ prawidłowo przyjął, że Skarżąca nie spełniła przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2017 r. Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełniła czynności. Wobec powyższego wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 58 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu, zastosowana przez organy orzekające w sprawie, uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zasadnie zatem Organ, który wydał zaskarżone postanowienie, wskazał, że do przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie łącznie 3 przesłanek, tj. uprawdopodobnienie braku winy po stronie wnoszącej o przywrócenie terminu, złożenie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku wraz z dopełnieniem czynności dla której określony został termin. Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2017 r., a tym samym nie spełniła niezbędnej przesłanki do przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Należy wskazać, że: ,,O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynność w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku’’ (v. Adamiak, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2004, str. 328 - za Iserzon, Komentarz, s. 136). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (Adamiak [w] Adamiak/Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyne, wyd. I, Warszawa 2003, s. 200). Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niezłożenie w wymaganym terminie wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za marzec 2017 r. spowodowane było przeszkodą, której nie mogła przezwyciężyć. W ocenie Skarżącej przeszkodą taką był zbieg nieobecności dwóch pracowników zajmujących się składaniem wniosków Wn-D w jednym czasie, przy czym nieobecność jednej z pracownic była nagła i spowodowana chorobą, a drugiej urlopem, a następnie turnusem rehabilitacyjnym. Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy, że urlop pracownika, a kolejno turnus rehabilitacyjny nie zwalnia bowiem Skarżącej z obowiązku należytej organizacji pracy, ani też z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Do Skarżącej należy zapewnienie starannego i terminowego działania także w sytuacji, gdy pracownik, do którego w ramach przypisanego mu zakresu obowiązków należy wypełnianie wniosków, przebywa na planowanym wolnym. Zatem ta okoliczność – w świetle powyższego – oznacza, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Obowiązkiem Skarżącej było takie zorganizowanie pracy w firmie aby w przypadku zdarzeń losowych (które jednak można było, a wręcz należało przewidzieć – np. urlop pracownika, turnus rehabilitacyjny) zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja Skarżącej o nagłym zachorowaniu i nieobecności drugiego pracownika odpowiedzialnego za składanie wniosku Wn-D. W kontekście powyższej okoliczności nie może zejść z pola widzenia fakt, iż nagłe zachorowanie K. M. – B. miało miejsce dopiero w dniu 25 kwietna 2017 r. (tj. w ostatnim dniu terminu), zaś sam wniosek Wn-D był już przygotowany w dniu 12 kwietnia 2017 r. Zatem powoływanie się na nagłą chorobę pracownika w ostatnim dniu do złożenia przedmiotowego wniosku nie wyłącza winy Strony. Już sama okoliczność istnienia przygotowanego wniosku do wysłania niemalże 2 tygodnie wskazuje jednocześnie, iż niedochowanie terminu nastąpiło z winy Strony. Zauważyć należy, że w tej sytuacji niezrozumiałym jest też oczekiwanie z wnioskiem do ostatniego dnia terminu. Takie postępowanie Strony jest lekkomyślne, bez zachowania staranności, jaka od niej jest wymagana. W ocenie Sądu, rację ma organ wskazując, iż Strona będąca spółką prawa handlowego, a więc podmiotem prowadzącym profesjonalną działalność, jako pracodawca powinna tak zorganizować prowadzenie własnych spraw, aby w razie nieobecności pracownika, czynności nie były dokonywane z opóźnieniem. Jednocześnie, mając na uwadze, zarzuty skargi wskazać należy, że Strona bezzasadnie podnosi naruszeniu przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 w zw. z art. 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że Skarżąca sama przestawiła przyczynę uchybienia terminu - zbieg planowanej nieobecności jednego pracownika (urlop, turnus rehabilitacyjny) oraz nagłe zachorowanie drugiego pracownika. Organ bez zastrzeżeń przyjął tę okoliczność do ustaleń faktycznych sprawy tylko inaczej niż Skarżąca ocenił ją w świetle wymagań art. 58 § 1 k.p.a. Organ dokonał analizy zgromadzonych w trakcie postępowania administracyjnego dokumentów, które w jego ocenie dały podstawę do ustalenia stanu faktycznego, a tym samym do wydania postanowienia, bez konieczności dopuszczania dodatkowych dowodów w sprawie. Organ uznał, że przesłuchanie K. M. – B., ze względu na udowodnienie jej twierdzeń nie jest konieczne do dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Ponadto jak słusznie wskazał organ, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu, który swoje rozstrzygnięcie może oprzeć na faktach wynikających ze zgromadzonego w trakcie postępowania administracyjnego dokumentów. W tej sytuacji, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Skarżącej, jakoby organ nie zebrał materiału dowodowego w sprawie w sposób wystarczający i poprzez to niepełnie ustalił stan faktyczny. W aktach administracyjnych znajduje się zarówno wyjaśnienie pracownika K. M. – B. (w piśmie z dnia [...] 2017 r.) jak też dokumenty w postaci kserokopii zaświadczenia lekarskiego, informacji o przebywaniu pracownika E.T. na turnusie rehabilitacyjnym. Zatem przesłuchanie świadka nie wniosłoby nowych okoliczności do stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza, że powyższe dokumenty są spójne z wyjaśnieniami pisemnymi Strony. W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, poprzez nieprawidłową ocenę zebranych dowodów i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Po wtóre należy podkreślić, że dowody w sprawie zostały przedstawione przez Stronę, a organ w oparciu o ustalony na ich podstawie stan faktyczny i prawny dokonał oceny. Zatem nie sposób uznać, aby organ zarówno I jak i II instancji nieprawidłowo uzasadnił zaskarżone postanowienia i nie wskazał faktów, na których oparto rozstrzygnięcia. Stwierdzić należy, że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie określonego terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy Strona dopuściła się braku staranności. W takim stanie rzeczy Sąd stwierdza, że Skarżąca nie spełniła łącznie wszystkich przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy co obligowało organ administracji do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a podniesione zarzuty są nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.