V SA/Wa 863/09

WyrokWSA w Warszawie2009-10-12

Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Izabella Janson, Barbara Mleczko - Jabłońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia) w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej ostateczną decyzją, nie uchylając jej uprzednio?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając wadliwą decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją, nie uchylając jej uprzednio, organ odwoławczy nie mógł orzec merytorycznie ani umorzyć postępowania, a jedynie uchylić wadliwą decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, aby umożliwić prawidłowe zakończenie postępowania wznowionego.
Stan faktyczny
Skarżąca J.P. wniosła o przyznanie pomocy na zalesienie, otrzymała decyzję przyznającą pomoc, która stała się ostateczna. Następnie organ wznowił postępowanie i wydał decyzję uchylającą poprzednią i przyznającą pomoc w pomniejszonej kwocie. Po odwołaniu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania pomocy, nie odnosząc się do poprzedniej ostatecznej decyzji. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, co zostało zaskarżone do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie przyznania płatności na zalesienie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia; oddala skargę. Przedmiotem skargi J.P. reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2009 r. Decyzja ta została wydana w sprawie dotyczącej pomocy na zalesienie, w następującym stanie faktycznym: W dniu 22 grudnia 2004 r. J.P. wystąpiła do Biura Powiatowego ARiMR w W. z wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesienie gruntów rolnych, deklarując do zalesienia powierzchnię 141,33 ha w trzech kompleksach leśnych. Postanowieniem z [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji stwierdził, iż wnioskodawczyni spełnia niezbędne warunki do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, a następnie -wobec złożenia przez ubiegającą się oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia- w dniu [...] sierpnia 2005 r. wydał decyzję o przyznaniu J. P. płatności z tytułu wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej, w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja ta została doręczona stronie (za pośrednictwem pełnomocnika) w dniu 11 sierpnia 2005 r. i stała się ostateczna. Dalej, z akt sprawy wynika, iż w dniu 8 sierpnia 2005 r. oraz w dniach 7-8 sierpnia 2006 r. w gospodarstwie zainteresowanej zostały przeprowadzone czynności kontrolne zalesionych powierzchni. W wyniku kontroli przeprowadzonej w 2006 r. stwierdzono, że zalesiona powierzchnia jest mniejsza niż zadeklarowana do zalesienia o 2,19 ha. Na podstawie wyników wskazanej kontroli (tj. tej, mającej miejsce w 2006 r.) Kierownik Biura Powiatowego Agencji postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją z [...] sierpnia 2005 r. (przy czym wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że z uwagi na system informatyczny organ I instancji zmienił numer i datę tejże decyzji, i w postanowieniu wznowieniowym podał ten nowo nadany jej numer, o czym poinformował stronę postępowania – k. 30 akt adm.). W podstawie prawnej wskazanego postanowienia organ powołał art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Następnie, w dniu [...] września 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydał decyzję, którą na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 k.p.a. uchylił decyzję z [...] sierpnia 2005 r. oraz orzekł w ten sposób, iż przyznał stronie płatność z tytułu wsparcia, premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej w wysokościach pomniejszonych o zastosowane sankcje – z uwagi na ustalenia poczynione w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w 2006 r., z której to wynika, że wniosek w zakresie deklarowanych do zalesienia powierzchni był nieprawidłowy (albowiem powierzchnie te zostały zawyżone). Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, podnosząc w nim przede wszystkim nie uwzględnienie przez organ orzekający kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie w dniu 8 sierpnia 2005 r. - tj. pierwszej kontroli, podczas której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Decyzją z [...] marca 2008 r., po rozpatrzeniu wskazanego środka zaskarżenia, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w W. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] września 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wydając takie rozstrzygnięcie uznał, iż w postępowaniu przed organem I instancji nie zgromadzono wszystkich niezbędnych dokumentów pozwalających na przeprowadzenie prawidłowej weryfikacji sprawy zarówno pod względem formalnym jak i prawnym. Wskazał, iż ponownie weryfikując sprawę należy poddać szczegółowej analizie kontrolę na miejscu przeprowadzoną w 2005 i 2006 r. oraz fakty związane z terminem złożenia przez stronę oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Orzekając ponownie w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z [...] stycznia 2009 r., po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych J.P. z [...] grudnia 2004 r. (jak wskazał w sentencji tej decyzji), odmówił przyznania pomocy na zalesianie. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ podał, że w dniu [...] marca 2008 r. wpłynęły do [...] Oddziału Regionalnego dokumenty z Nadleśnictwa [...] i [...], z których wynika, że wnioskodawczyni oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie planem zalesienia złożyła z naruszeniem terminu wynikającego z przepisów zawartych w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.). Wyjaśnił, iż w świetle treści § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia okoliczność ta obligowała organ do odmowy przyznania płatności do zalesienia gruntów rolnych. W odwołaniu od tego orzeczenia pełnomocnik strony wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, względnie – uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na to, że skarżona decyzja jest z gruntu wadliwa, albowiem w swej dyspozytywnej części choćby w minimalnym stopniu nie odnosi się do rozstrzygnięcia podjętego w dniu [...] sierpnia 2005 r. Brak odniesienia się w jakimkolwiek zakresie do wcześniejszej decyzji wypełniającej wszystkie przesłanki decyzji ostatecznej powoduje, iż w odniesieniu do tego samego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych zostały wydane dwie odmienne decyzje administracyjne, przy czym późniejsza została wydana w sytuacji kiedy decyzja wcześniejsza stała się ostateczna. Rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest zaś możliwe -jak zaznaczył pełnomocnik- tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Wobec odmiennego zachowania się organu I instancji pełnomocnik strony wskazał na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego skarżonej decyzji poprzez jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie. Stwierdził przy tym, iż zaskarżona decyzja, rozstrzygająca sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, że ustalenie w postępowaniu odwoławczym, że zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją może uzasadniać jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. decyzją z [...] marca 2009 r., będącą przedmiotem skargi, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji z [...] stycznia 2009 r., uchylił zaskarżoną decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy po przedstawieniu przebiegu sprawy podniósł, iż decyzja administracyjna winna zawierać wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw jej wydania, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Nadto organ odwoławczy podniósł, iż bez uchylenia decyzji numer [...] organ naruszy prawo wprowadzając w obrót dwie decyzje administracyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. z [...] marca 2009 r. skarżąca – J.P., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie nieważności skarżonego orzeczenia oraz stwierdzenie nieważności poprzedzającej to orzeczenie decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2009 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przewidzianych. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: -art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, mimo braku ku temu przesłanek, a ponadto gdy w niniejszym postępowaniu brak jest jakichkolwiek przesłanek pozwalających na przyjęcie, że dla podjęcia rozstrzygnięcia wymagane jest przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego w całości lub w znacznej jego części; -art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, gdy w stanie faktycznym istniały przesłanki jedynie do uchylenia decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przede wszystkim wskazała na nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji z [...] stycznia 2009 r. – wydanej w tym samym stanie faktycznym i prawnym co decyzja tego organu z [...] sierpnia 2005 r., będąca decyzją ostateczną. Organ I instancji wydając ponownie decyzję w sprawie zakończonej ostatecznie, dopuścił się -jak podniosła skarżąca- naruszenia zakazu res iudicata. Dalej, skarżąca wskazała na nieadekwatność rozstrzygnięcia organu odwoławczego w sprawie, polegającego na przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - w zaistniałym tu stanie faktycznym związanym z wydaniem w dniu [...] stycznia 2009 r. decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Powołując się na literaturę przedmiotu i orzecznictwo zauważyła, iż wydanie decyzji kasacyjnej – tj. o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Tymczasem organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną nie podał, na której z ww. przesłanek oparł swoje stanowisko i nie wykazał, że przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, albo w znacznej części -dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie- jest konieczne. Tym samym orzekł w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. bez spełnienia koniecznych do tego przesłanek. Następnie skarżąca podniosła, iż jedynym słusznym, mającym podstawy prawne rozstrzygnięciem organu odwoławczego w niniejszej sprawie byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Przypomniała w tym miejscu, iż decyzja z [...] stycznia 2009 r. jest z gruntu wadliwa, albowiem zupełnie i w żadnym stopniu nie odnosi się do ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie byłoby zaś możliwe tylko po uchyleniu tej decyzji - w odpowiednim do tego trybie. Wobec odmiennego zachowania się organu skarżąca podtrzymała tu swoje stanowisko przedstawione już na etapie odwołania – tj. wskazała wyraźnie na konieczność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi wskazał, iż organ I instancji wydając decyzję po wznowieniu postępowania bez uchylenia decyzji dotychczasowej naruszył zapisy zawarte w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w związku z czym zachodzi konieczność uchylenia decyzji o odmowie przyznania płatności z [...] stycznia 2009 r., gdyż decyzja ta jest wadliwa. Rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej wydaną decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dalej podniósł, iż organ odwoławczy stwierdzając jedną z wad stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, może orzec w jeden ze sposobów zawartych w konstrukcji art. 138 k.p.a., w tym może wydać decyzję kasacyjną. Wskazał przy tym, iż w niniejszej sprawie nastąpiło wznowienie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Wydając decyzję w tym trybie należy mieć na względzie przepis art. 151 k.p.a., który wskazuje jakie decyzje mogą być wydane po wznowieniu postępowania. W sytuacji, gdy organ stwierdził istnienie podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji powinien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową rozstrzygającą co do istoty. W piśmie procesowym z 27 kwietnia 2009 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, a dodatkowo odniósł się do ww. pisma procesowego organu, stanowiącego odpowiedź na skargę. W imieniu skarżącej zaznaczył, iż w niniejszej sprawie u podstaw decyzji kasacyjnej nie legła potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, ale dostrzeżone przez organ odwoławczy naruszenie w I instancji przepisów art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wyeliminowanie tak wadliwej decyzji wymagało zaś bądź wszczęcia z urzędu odrębnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bądź mogło to nastąpić poprzez uchylenie w trybie odwoławczym decyzji I instancji z jednoczesnym umorzeniem postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając niniejszą sprawę w ramach ww. przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które winny skutkować wzruszeniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim, przed dokonaniem analizy sprawy i ustosunkowaniem się do zarzutów skargi przypomnieć trzeba, iż w niniejszej sprawie w dniu [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydał decyzję przyznającą skarżącej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Następnie, organ ten wznowił postępowanie w tej sprawie, czego konsekwencją była decyzja uchylająca ww. decyzję z [...] sierpnia 2005 r. i przyznająca pomoc w kwocie pomniejszonej o zastosowane sankcje - na skutek stwierdzonych podczas kontroli w 2006 r. nieprawidłowości w gospodarstwie skarżącej. W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzja wydana w trybie wznowienia w I instancji została przez organ odwoławczy uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w dniu [...] stycznia 2009 r. organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania płatności. W sentencji tej decyzji (ani w jej uzasadnieniu), nie nawiązał jednak w żaden sposób do decyzji z [...] sierpnia 2005 r. – nadal pozostającej w tej sytuacji w obrocie prawnym i ostatecznie załatwiającej wniosek skarżącej z 22 grudnia 2004 r. Nadto, w sentencji tej decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji nie powołał się na art. 151 k.p.a. regulujący sposoby zakończenia wznowionego postępowania, chociaż z akt sprawy i stanu faktycznego tejże sprawy wynika, iż jego decyzja z [...] stycznia 2009 r. winna być wydana w ww. trybie nadzwyczajnym. Okoliczność związana z wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji w dniu [...] stycznia 2009 r. wadliwej, bo drugiej decyzji orzekającej w tym samym stanie faktycznym i prawnym (na co wskazuje jej błędna sentencja oraz treść uzasadnienia), jest bezsporna – tj. podnoszona przez skarżącą i nie kwestionowana przez organ odwoławczy. Nie budzi także żadnych wątpliwości fakt, iż decyzja taka – tj. rozstrzygająca sprawę co do istoty, nie powinna być wydana bez uchylenia poprzedniej decyzji wydanej w tym zakresie, a więc w tym przypadku decyzji z [...] sierpnia 2005 r., w odpowiednim do tego trybie. Orzeczenie organu I instancji wydane w niniejszej sprawie w dniu [...] stycznia 2009 r. winno być zaś zgodne z rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 151 k.p.a., kończącym postępowanie wznowieniowe. Takie bowiem postępowanie zostało wszczęte z urzędu przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji postanowieniem z 4 czerwca 2007 r. i dotychczas w sposób zgodny z ww. art. 151 nie zostało w I instancji zakończone. Nadto w tym miejscu dodać trzeba, iż w decyzji, którą organ wydaje na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., muszą znaleźć się dwa elementy orzeczenia, tj. rozstrzygnięcie usuwające z obrotu prawnego dotychczasową decyzję, a następnie rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie. Bez odniesienia się do decyzji dotychczasowej, wydanie orzeczenia merytorycznego po zakończeniu postępowania wznowionego nie jest zaś możliwe. Jeżeli natomiast takie orzeczenie zapadnie, to znaczy – zostanie wydana decyzja rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., to bezspornie jest ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Rozpatrując odwołanie od decyzji z [...] stycznia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. dostrzegł wady tejże decyzji. Wskazał m.in. na to, iż bez uchylenia dotychczasowej decyzji, "organ naruszy prawo wprowadzając w obrót dwie decyzje". Uznał, iż w tej sytuacji skarżona decyzja z [...] stycznia 2009 r. nie może się ostać i wymaga uchylenia. Jednocześnie uznał, iż stan faktyczny i prawny sprawy uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenie ww. decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zasadniczy spór w sprawie sprowadza się właśnie do zasadności zastosowania przez organ odwoławczy ww. przepisu art. 138 § 2. Zdaniem skarżącej, z uwagi na wadliwą decyzję z [...] stycznia 2009 r., należało po uchyleniu tejże decyzji umorzyć postępowanie przed organem I instancji. W jej ocenie, postępowanie przed organem I instancji było wadliwe z gruntu i nie było podstaw do jego uzupełniania, a tym samym do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po dokonaniu kontroli sprawy i rozważeniu stanowisk obu stron tego postępowania sądowoadministracyjnego Sąd przyjął, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zasadne i prawidłowe w zaistniałym tu stanie faktycznym. Z uwagi na podniesione w skardze zarzuty dotyczące art. 138 k.p.a. należy przypomnieć, iż przepis ten zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w tym przepisie. Organ odwoławczy nie może na przykład w postępowaniu odwoławczym (pomimo uzasadnionych podstaw ku temu), stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji wydanej w I instancji. Musi zachować się w sposób przewidziany w art. 138. Z uwagi na dostrzeżone uchybienia (i ich wagę) w decyzji [...] stycznia 2009 r., organ odwoławczy w niniejszej sprawie zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia – postępując stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. W zaistniałym stanie faktycznym i prawnym (ze zrozumiałych powodów) nie mógł orzec w sposób merytoryczny, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, czy też uchylając ją w całości albo w części i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy. Nie mógł również po uchyleniu wadliwej decyzji organu I instancji umorzyć postępowania przed tym organem. Zauważenia w tym miejscu wymaga, iż kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w omawianym art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140), a więc przepis art. 105. Umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się zatem przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania. Przy czym, organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy do jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Analizując sprawę w ww. zakresie Sąd nie stwierdził jednak żadnych okoliczności świadczących o bezprzedmiotowości postępowania i uzasadniających umorzenie tego postępowania przed organem I instancji. Zdaniem Sądu, jeszcze raz w tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, iż decyzja z [...] stycznia 2009 r. winna zawierać rozstrzygnięcie odpowiadające jednemu z przewidzianych w art. 151 k.p.a. Winna ona bowiem kończyć nie postępowanie zwykłe z wniosku strony z 22 grudnia 2004 r. (jak błędnie wskazano w jej sentencji), ale postępowanie nadzwyczajne wszczęte z urzędu postanowieniem z 4 czerwca 2007 r. Zatem, zaznaczenia wymaga, iż postępowanie, w którym zapadła zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2009 r. toczy się w trybie wznowieniowym. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego Agencji wszczęcie tego postępowania było uzasadnione wynikami kontroli przeprowadzonymi w gospodarstwie skarżącej w 2006 r. W decyzji z [...] marca 2008 r. uchylającej poprzednią decyzję organu I instancji w tym trybie i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. zalecił przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oprzeć się na całości materiału dowodowego, w tym również wynikach kontroli z 2005 r. (a nie tylko z 2006 r.). Zalecił też poddać odpowiedniej ocenie fakty związane z terminem złożenia przez wnioskodawczynię oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Z uwzględnieniem tych zaleceń organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji winien był więc wydać decyzję w sprawie - w oparciu o art. 151 k.p.a. (czego jednak wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2009 r. nie uczynił). Dostrzegając powyższe stwierdzić należy, iż nie można niniejszej sprawy uznać za bezprzedmiotową. Stanowi ona bowiem kontynuację postępowania wznowionego w sprawie dotyczącej decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Nie jest więc to sprawa tożsama ze sprawą zakończoną decyzją z [...] sierpnia 2005 r. wydaną w trybie zwykłym. Dotyczy ona ewentualnego wzruszenia tej decyzji ostatecznej z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w tym zakresie winna się toczyć. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby prowadzenie tego postępowania wznowionego z jakichkolwiek powodów (niezależnych od decyzji z [...] sierpnia 2005 r.), stało się bezprzedmiotowe. W tych okolicznościach, z uwagi na wydanie wadliwej decyzji z [...] stycznia 2009 r., uzasadnione i niezbędne dla prawidłowego zakończenia postępowania było orzeczenie przez organ odwoławczy w sposób przewidziany w art. 138 § 2 k.p.a. Tylko poprzez wydanie takiego rozstrzygnięcia możliwe było wyeliminowanie popełnionych przez organ I instancji nieprawidłowości w I instancji i skierowanie ponownie sprawy na właściwy tor postępowania wznowionego. Jednocześnie wskazać należy, iż sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Powodem wznowienia były nieznane organowi orzekającemu w dniu [...] sierpnia 2005 r. wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2006 r., która to stwierdziła nieprawidłowości w zadeklarowanych powierzchniach gruntów przeznaczonych do zalesienia, tymczasem jako powód odmowy przyznania płatności w wadliwej decyzji z [...] stycznia 2009 r. podano przekroczenie przez producenta rolnego terminu uregulowanego w § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Nie wyjaśniono przy tym, czy dokumenty, które posłużyły do ustalenia podanej okoliczności były znane organowi w dniu [...] sierpnia 2005 r., czy też nie. Nadto, nie odniesiono się zupełnie do wyników obu kontroli mających miejsce w gospodarstwie skarżącej, w tym z 2006 r. – będącej powodem wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Powyższe wskazuje bezspornie na to, iż sprawa dotycząca wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] sierpnia 20005 r. nie została w dostateczny sposób wyjaśniona. Z tych też powodów Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja, choć nie zawiera pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i w konsekwencji należało uznać, iż jest ona prawidłowa. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło