V SA/Wa 864/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA - Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. U. G. Sp. z o.o. w S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P.U.G. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 24 listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy Pismem z 3 kwietnia 2017 r. P. Sp. z o.o. w S. (zwana dalej: Skarżący, Spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, na opisaną w komparycji niniejszego postanowienia, decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania środków, pochodzących z umowy o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...]" w wysokości 11.990.593,63 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zarządzeniem z 8 maja 2017 r. wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi przez wpłacenie 100.000 (sto tysięcy) złotych, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przyznanie Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych. W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 11 sierpnia 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał 6 października 2017 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy ww. postanowienie. W dniu 18 października 2017 r. Skarżący ponownie złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych. W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 24 listopada 2017 r., działając na podstawie art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącej, dokonanej w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2017 r. o odmowie przyznania spółce prawa pomocy. Analizując przesłanki odmowy przyznania spółce prawa pomocy z postanowienia z 11 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy ustalił, iż przedłożony bilans za 2015 r. wykazuje aktywa trwałe Spółki o wartości 4.313.128,22 zł, w tym środki trwałe o wartości 3.848.165,22 zł (grunty, budynki i lokale). Z kolei na koniec 2016 r. wartość aktywów trwałych Spółki wynosiła 2.936.183,16 zł, w tym środki trwałe – 2.471.220,16 zł, grunty – 631.821 zł, budynki i lokale – 1.827.871,96 zł. Również z nadesłanych wykazów środków trwałych wynika, iż na dzień 30 czerwca 2017 r. Skarżąca posiadała grunty o wartości 631.821 zł, budynki o wartości 1.800.188,60 zł, jak również składniki majątku ruchomego w postaci maszyn, urządzeń i samochodów, których łączna wartość netto wynosiła 2.441.233,32 zł. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że wskazane wartości wielokrotnie przewyższają wysokość należnego w sprawie wpisu sądowego (100.000 zł). W świetle przedstawionych informacji przyjął, iż Spółka posiadała majątek o znacznej wartości, wobec czego prowadząc działalność gospodarczą, jak również licząc się z możliwością wystąpienia sporów sądowych, winna ona dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby zabezpieczyć z niego sumy potrzebne na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że źródłem finansowania obsługi prawnej jest sprzedaż środków trwałych. Skoro zatem jest w stanie pokryć koszty obsługi prawnej, to tym bardziej winna ponosić koszty sądowe. Wpis sądowy jako wydatek wiąże się bowiem z bieżącą działalnością osób prawnych, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać zabezpieczone w majątku Spółki. Referendarz wskazał ponadto, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Z zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015 wynika, że Spółka uzyskała przychody w wysokości 14.015.535 zł oraz poniosła koszty ich uzyskania w wysokości 17.369.069,66 zł. Z rachunku zysków i strat za 2016 r. wynika natomiast, że Spółka osiągnęła przychody netto w wysokości 2.762.763,57 zł oraz wykazała koszty działalności operacyjnej w wysokości 2.885.410,09 zł. Stanowisko zajęte przez referendarza sądowego zostało następnie zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do postanowienia z 6 października 2017 r. Dokonując porównania sytuacji materialnej Skarżącej – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPPr z 22 maja 2017 r. oraz formularzu z 18 października 2017 r. – stwierdzono, iż aktualnie Spółka uzasadnia wniosek poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, tj. poniesiona strata, brak środków trwałych, brak środków pieniężnych z kasie i na rachunkach bankowych. Ponadto ponownie przedstawiła kopie tych samych dokumentów, a ponadto wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2017 r. Referendarz sądowy wyjaśnił, że treść kolejnego wniosku o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej Skarżącej. Skoro bowiem Spółka ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego (brak środków trwałych i środków na uiszczenie wpisu sądowego), to porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jej sytuacji majątkowej. Przedłożony wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2017 r. nie może zmienić poprzedniej oceny referendarza, która została oparta na przedstawionych w toku postępowania dokumentach, w tym dokumentach finansowych za lata 2015 – 2016 r. Pismem z 7 grudnia 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wnioskując o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości ewentualnie o jego uchylenie w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez mylne uznanie, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w sytuacji gdy prawidłowa i wszechstronna analiza dokumentów nadesłanych przez spółkę oraz oświadczenia majątkowego winna prowadzić do wniosku przeciwnego, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości realizacji po stronie skarżącej zasady prawa do sądu. - art. 165 p.p.s.a. poprzez mylne uznanie, iż złożony wniosek był tożsamym z poprzednio złożonym wnioskiem, a więc, iż Sąd oraz referendarz sądowy jest związany prawomocnym rozstrzygnięciem zapadłym już w tożsamej sprawie. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia wskazano, że referendarz nie uwzględnił zmiany wynikającej z dołączenia do wniosku nowego dokumentu w postaci wyciągu za sierpień 2017 r., z którego wyraźnie wynika, iż sytuacja majątkowa spółki jest bardzo zła. Nie jest więc zasadne przyjmowanie, w ocenie autora sprzeciwu, iż wniosek opierał się na tożsamych okolicznościach, które zostały już zbadane przez referendarza sądowego i Sąd w czasie rozpoznawania poprzedniego wniosku. Podkreślono, że Spółka już od dłuższego czasu boryka się z problemami finansowymi, a wpis od skargi opiewa na niebagatelną sumę 100.000 zł. Przy tym wyjaśniono, że początkiem problemów finansowych spółki była właśnie zwłoka w wypłacaniu środków przez organ udzielający dotacji spółce tj. PARP. Mimo początkowego przyznania dotacji organ ten przez długie okresy nie wypłacał należnych spółce środków, zwlekał z terminami określonymi umową, co spowodowało, iż skarżąca częstokroć zmuszona była do korzystania z własnych zasobów przy realizacji projektu, gdyż traktowała projekt jako bardzo dobrą inwestycję, która w przypadku powodzenia wygenerowałaby ostatecznie dla spółki duży zysk. Wnoszący sprzeciw wskazał, że aktualnie sytuacja finansowa spółki uległa dalszemu pogorszeniu albowiem spółka w dniu 24 sierpnia 2017 r. otrzymała zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z wniosku PARP w zakresie dotyczącym przedmiotowej sprawy. Sama należność główna wynikająca z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji opiewa na kwotę 11.990.593,60 zł co przekracza nawet bilansową wartość środków trwałych spółki. Mimo, iż spółka formalnie posiada jeszcze środki trwałe (samochód Renault Clio [...]; Opel Vectra [...]; Cysterna Liaz SK [...]; Iveco [...]; Multipla [...] kasa fiskalna Farex; urządzenie do produkcji profili grzbietowych; kamera do inspekcji; agregat pompowy; georadar) to bądź są one wykorzystywane w bieżącej działalności spółki - służą do realizacji starych, opłaconych już kontraktów, bądź też nie nadają się ani do sprzedaży, ani do bieżącej eksploatacji, a ich sprzedaż nie przyniosłaby zysku, a wszystkie nieruchomości ujęte wśród środków trwałych spółki obciążone są hipotekami de facto przekraczającymi obecnie ich wartość. Wyjaśniono również, że spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości jednakże mimo, iż został on przygotowany przez profesjonalnego pełnomocnika zgodnie z oświadczeniem przedstawicieli spółki został odrzucony z uwagi na zaistnienie braków formalnych wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Należy zaznaczyć, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie) [tak trafnie M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 249a Nb. 3, s. 989]. Sąd podziela ocenę starszego referendarza sądowego, że Skarżący ponownie w kolejnym wniosku o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej. Brak jest podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącej. Nie wpływa na tą ocenę analiza wyciągu bankowego spółki za sierpień 2017 r., (karta 542 akt sądowych), na który zwraca uwagę wnoszący sprzeciw. Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu (str. 6) odnosząc się do niego wskazał, że nie zmienia on oceny sytuacji finansowej spółki, gdyż została ona oparta na przedstawionych w toku postępowania dokumentach, w tym dokumentach finansowych za lata 2015 – 2016 r. Właściwe jest także i stanowisko starszego referendarza sądowego, iż z porównania poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem (z 22 maja i 18 października 2017 r.) w zakresie stanu majątkowego i sytuacji dochodowej spółki wynika, że Spółka ponownie składa tożsame oświadczenia. A postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W odniesieniu do podniesionej w sprzeciwie, kwestii prowadzonych względem skarżącego postępowań egzekucyjnych to nie mogą być one uznane za okoliczność która sama w sobie mogła by doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ustaleń i ocen. Zatem, reasumując w ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 24 listopada 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 249a oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.