V SA/Wa 866/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010r. sprawy ze skargi P. Z. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. Z. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] maja 2009 r. P. Z. złożył do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Pismem z [...] stycznia 2010 r., nr [...] organ poinformował zainteresowanego o odmowie przyznania wnioskowanej przez niego pomocy. Wskazał bowiem, iż z załączonych do wniosku dokumentów, tj. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON oraz zaświadczenia z ZUS o zaewidencjonowaniu wnioskodawcy jako płatnika składek, wynika, że P. Z. kontynuuje (rozwija) działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca, a nie ją podejmuje, jak wskazał we wniosku. W związku z powyższym stwierdził, iż wnioskodawca nie załączył do wniosku z [...] maja 2009 r. jednego z wymaganych dokumentów, wskazanych w sekcji VI wniosku informującej o załącznikach niezbędnych do przeprowadzenia wstępnej weryfikacji spełniania podstawowych wymogów formalnych dokumentów, tj. "Oświadczenia wnioskodawcy o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy", który powinien złożyć wnioskodawca rozwijający działalność gospodarczą. Brak tego dokumentu spowodował, iż organ zobligowany był do odmowy przyznania pomocy na podstawie § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm.), który stanowi, że jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, których niedołączenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, pomocy nie przyznaje się (...). Pismem z [...] stycznia 2010 r. P. Z. zwrócił się do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wyjaśnił, iż pomimo uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...] maja 2009 r. do dnia dzisiejszego nie wykonuje faktycznie działalności gospodarczej w zakresie wynikającym z treści załączonego do wniosku o przyznanie pomocy zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. W związku z powyższym podniósł, iż nie załączył wskazanego jako brak formalny wniosku oświadczenia, gdyż nie wykonywał w dniu złożenia wniosku działalności gospodarczej objętej wpisem do ewidencji. Tak więc w jego ocenie złożony w dniu [...] maja 2009 r. wniosek nie był obarczony żadnymi brakami formalnymi, a co za tym idzie nie było podstaw do odmowy przyznania pomocy ze środków unijnych. Na potwierdzenie powyższego załączył oświadczenie, dotyczące faktycznego nie wykonywania działalności gospodarczej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż organ do dnia wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2010 r. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik skarżącego w złożonej w dniu [...] marca 2010 r. skardze zwrócił się zatem o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając mu: 1. naruszenie art. 2, 5, 7, 21. 32, 37 Konstytucji RP poprzez bezzasadną odmowę przyznania pomocy nie znajdującą oparcia w stanie faktycznym sprawy, 2. naruszenie art. 19, art. 22 ust. 2, ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.) poprzez nienależyte wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy do czego jest zobowiązany na mocy wskazanych przepisów, a co za tym idzie brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, 3. naruszenie § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez nie wezwanie skarżącego, w formie pisemnej, do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy, 4. naruszenie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007r. Nr 155 poz. 1095 ze zm.) poprzez uznanie, iż skarżący jest osobą wykonującą działalność gospodarczą w rozumieniu § 4 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a tym samym naruszenie wskazanego przepisu rozporządzenia poprzez uznanie skarżącego za osobą wykonującą już w rozumieniu tego rozporządzenia działalność gospodarczą. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, iż uzyskanie statusu przedsiębiorcy poprzez wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o tym, iż osoba fizyczna rozpoczęła faktyczne wykonywanie zgłoszonej działalności. Wniosek taki, jak wskazał, wypływa wprost z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), który stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. A zatem organ stwierdzając rozbieżność pomiędzy informacjami wynikającymi z załączonych do wniosku dokumentów, a złożonym na formularzu wnioskiem zobowiązany był do wezwania wnioskodawcy, w formie pisemnej, zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r., do usunięcia tej rozbieżności poprzez złożenie oświadczenia w przedmiocie tego, czy wnioskodawca faktycznie wykonuje działalność gospodarczą. Dopiero po dokonaniu wskazanej czynności organ byłby uprawniony do ewentualnej odmowy przyznania pomocy w przypadku nie wykonania przez skarżącego wezwania lub poinformowania organu o faktycznym wykonywaniu działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego skarżący ponownie stwierdził, że nie miał obowiązku składania oświadczenia o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy, gdyż nie wykonywał faktycznie w dacie składania wniosku działalności gospodarczej, zatem wniosek wypełnił prawidłowo i załączył do niego wszystkie wymagane dokumenty. Tak więc, w ocenie skarżącego, działanie Agencji narusza wskazane na wstępie skargi przepisy Konstytucji oraz będące ich dopełnieniem przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) zobowiązujące organ do stania na straży praworządności, działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do należytego załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Pismem z [...] marca 2010 r. nr [...], wydanym i doręczonym skarżącemu już po wniesieniu skargi, Agencja stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa i podtrzymała w całości stanowisko zawarte w piśmie z [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu powyższego pisma Agencja dodatkowo wskazała, iż w punkcie 10 Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy zostało określone, że przez działalność podejmowaną należy rozumieć sytuację, w której wnioskodawca nie posiada statusu przedsiębiorcy (tj. nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej) na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, natomiast zamierza uruchomić działalność gospodarczą w związku z realizowaną operacją. Powyższe zdaniem organu oznacza, że Agencja ma prawo do odmiennego ukształtowania kryteriów związanych z zakwalifikowaniem ubiegających się o przyznanie pomocy przedsiębiorców odmiennie niż to czyni ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, którą w tym przypadku stosuje się tylko w zakresie związanym z określeniem statusu przedsiębiorcy. Potwierdzeniem tego stanowiska jest również, w ocenie Agencji, § 9 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r., który to przepis nakłada na osoby podejmujące działalność gospodarczą obowiązek dostarczenia zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności dopiero na etapie wniosku o płatność (jest to wniosek składany po zawarciu umowy przyznania pomocy i zrealizowaniu inwestycji przez beneficjenta). Następnie w odpowiedzi na skargę Agencja podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosła o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 26 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego zawarł polemikę z odpowiedzią na skargę organu, podtrzymując jednocześnie zarzuty zawarte w skardze. W piśmie tym dodatkowo wskazał, iż z treści § 2 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r. jak i z treści zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji małych i średnich przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE L 124 z 20.05.2003, str. 36) wynika, że status mikroprzedsiębiorcy może posiadać jedynie osoba, która faktycznie wykonuje, prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto stwierdził, że wskazane przez Agencje, informacje zamieszczone na stronach internetowych ARiMR nie stanowią źródła prawa. Tak więc organ nie może powoływać się na nie jako na podstawę do odmowy przyznania pomocy, gdyż powinien działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia z 6 stycznia 2010 r. wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej odnośnie naruszenia przez Agencję przepisów postępowania poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwą jego ocenę i nieuzasadnione przyjęcie, że dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jest równoznaczne z podjęciem działalności objętej wpisem. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" reguluje ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), dalej powoływana także jako: ustawa o wspieraniu oraz wydane na podstawie upoważnienia w niej zawartego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. - w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883), dalej: rozporządzenie. W świetle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy bezsporne jest, że skarżący nie dołączył do wniosku "Oświadczenia wnioskodawcy o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy", do załączenia którego, jako obligatoryjnego załącznika, obowiązany jest jedynie podmiot wykonujący (rozwijający) działalność gospodarczą. A zatem w przedmiotowej sprawie należało ponad wszelką wątpliwość ustalić, czy wnioskodawca składający wniosek o przyznanie pomocy jest mikroprzedsiębiorcą podejmującym działalność gospodarczą (zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku) czy też mikroprzedsiębiorcą rozwijającym działalność gospodarczą. Zgodnie z § 2 rozporządzenia za mikroprzedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcą, który prowadzi mikroprzedsiębiorstwo w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji małych i średnich przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE L 124 z 20.05.2003, str. 36), zwanego dalej "zaleceniem nr 2003/361/WE". Natomiast jak wynika z art. 1 załącznika do zalecenia o którym mowa w § 2 ww. rozporządzenia: za przedsiębiorstwo uznaje się każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej. Dla przypisania danemu podmiotowi statusu mikroprzedsiębiorcy konieczne jest zatem spełnienie przez niego kryteriów, dotyczących liczby zatrudnionych osób oraz kryterium finansowego (wysokość osiąganych obrotów). Zatem zarówno z treści § 2 rozporządzenia, jak i z treści zalecenia Komisji z 6 maja 2003 r. wynika, że status mikroprzedsiębiorcy może posiadać jednie osoba, która faktycznie wykonuje, prowadzi działalność gospodarczą. Tak więc zastosowany przez organ sposób rozróżnienia osób podejmujących i rozwijających działalność gospodarczą nie znajduje żadnego oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Ani ustawa z dnia 7.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ani rozporządzenia MRiRW z dnia 17.07.2008 r. nie wprowadziły jako kryterium podziału na osoby podejmujące i wykonujące działalność gospodarczą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem organu jakoby podstawę do wprowadzenia takiego rozróżnienia stanowił § 9 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17.07.2008 r. Przepis ten jedynie wprowadza graniczną datę do której przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą powinien przedstawić, organowi właściwemu do wydania decyzji o wypłacie pomocy, zaświadczenie o uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie wyklucza on jednak możliwości wcześniejszego uzyskania takiego wpisu, a tym bardziej nie wskazuje, że uzyskanie takiego wpisu pozbawia automatycznie wnioskodawcę statusu osoby podejmującej działalność gospodarczą. Skarżący zasadnie wywodzi zatem, iż organ rozpoznający wniosek, stwierdzając rozbieżność pomiędzy informacjami wynikającymi z załączonych do wniosku dokumentów (zaświadczenie o wpisie do ewidencji, stwarzające faktyczne domniemanie rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej) a złożonym na formularzu wnioskiem (brak formularza "Oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy") zobowiązany był zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. do wezwania wnioskodawcy, w formie pisemnej, do jej usunięcia poprzez złożenie oświadczenia w przedmiocie tego, czy faktycznie wykonuje działalność gospodarczą (czy jest osobą podejmująca czy rozwijającą działalność gospodarczą), w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Dopiero po dokonaniu wskazanej czynności wyjaśniającej organ byłby uprawniony do ewentualnej odmowy przyznania pomocy w przypadku nie wykonania przez wnioskodawcę zobowiązania lub poinformowania organu o faktycznym wykonywaniu działalności gospodarczej. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wpis do ewidencji działalności gospodarczej stwarza jedynie domniemanie faktyczne, iż z datą wskazaną na zaświadczeniu o dokonanym wpisie, działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie to może być jednak obalone (tak m.in. wyrok wsa w Warszawie z dnia 28.01.2009 r., sygn. akt VII SA/Wa1374/08). Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem, ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Podsumowując, organ niezasadnie odmówił wnioskodawcy bez dokonania stosownych ustaleń przyznania pomocy z uwagi na to, że skarżący nie załączył do złożonego wniosku o przyznanie pomocy formularza "Oświadczenie Wnioskodawcy o posiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy". Skarżący nie załączył bowiem wskazanego jako brak formalny wniosku o przyznanie pomocy oświadczenia, ponieważ w jego ocenie był on podejmującym działalność gospodarczą, gdyż nie wykonywał faktycznie w dniu złożenia wniosku (ani też nie wykonuje faktycznie obecnie jak twierdzi) działalności gospodarczej objętej wpisem do ewidencji działalności gospodarczej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zatem ustalenie czy wniosek o przyznanie pomocy złożył mikroprzedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą czy też mikroprzedsiębiorca rozwijający (kontynuujący) działalność gospodarczą. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.