V SA/Wa 871/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011; oddala skargę. Po rozpoznaniu odwołania J. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: J. G. złożył w dniu [...] maja 2011 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W następstwie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. przyznał wnioskodawcy płatności w wysokości [...] zł. W dniu [...] lutego 2012 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła informacja przekazana przez P. W., z której wynikało, że jest on właścicielem działek ewidencyjnych o numerach, które we wniosku o przyznanie płatności deklaruje J. G., pomimo, że nie jest ich posiadaczem i faktycznym użytkownikiem. W związku z podjętymi informacjami, organ I instancji na mocy postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej przyznaniem ww. płatności bezpośrednich rok 2011. W toku trwania postępowania wznowieniowego przeprowadzono w dniu [...] czerwca 2012 r. oględziny spornych nieruchomości, z czego sporządzony został raport. Następnie w dniu [...] czerwca 2012 r. organ I instancji wezwał stronę celem złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania spornych działek deklarowanych we wniosku. W dniu [...] lipca 2012 r. J. G. przedłożył wyjaśnienia oświadczając, że nie używał spornych działek gdyż były one użytkowane przez poprzednich właścicieli w porozumieniu z P. W. a deklaracja ich we wniosku wynikała z porozumienia zawartego pomiędzy P. W. a stroną postępowania w myśl, której J. G. pomimo braku użytkowania spornych działek deklarował je we wniosku a płatności uzyskane w wyniku przyznanego wsparcia przekazywał P. W. lub H. Ż., jako formalnemu dzierżawcy spornych działek. W dniu [...] sierpnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w postaci jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...]. W dniu [...] września 2012 r. J. G. przedłożył odwołanie od ww. decyzji, wskazując, że powodem odwołania są nieprawidłowości zeznań świadków tj. H.Ż.oraz P. W. Strona wniosła o dołączenie nowych dowodów oraz zeznań świadków jak również podważyła wyniki kontroli na miejscu. Organ II instancji wystosował w dniu [...] listopada 2012 r. zawiadomienie do strony informujące o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów w sprawie (zgodnie z żądaniem strony). Zawiadomienie zostało doręczone w dniu [...] listopada 2012 r. Strona w dniu [...] listopada stawiła się w Oddziale Regionalnym ARiMR w W. celem zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz złożyła oświadczenie, w którym zobowiązała się do dostarczenia dowodów, jednakże nie podjęła żadnych czynności w sprawie. W dniu [...] lutego 2013 r. Dyrektor M.Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż Wnioskodawca składając wniosek obszarowy złożył zarazem oświadczenie, że znane są mu zasadny przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem. Poza tym osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności. Następnie organ wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Wskazując na treść art. 7 ust. 1 ww. ustawy podkreślił, że o prawie do płatności przesądza spełnienie warunków określonych jego treścią w tym posiadanie gruntów rolnych z uwzględnieniem treści art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 r. Omawiając kwestie związane z posiadaniem podniósł, że dla przyznania płatności, nie jest jednak wystarczające samo posiadanie działek rolnych w rozumieniu cywilistycznym ale konieczne jest również faktyczne, rolnicze użytkowanie tych gruntów. W tym stanie rzeczy płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatność wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest, zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. poniósł koszty zakupu nawozów, przeprowadził inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Albowiem celem ustawy o płatnościach do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne nawet, gdy nie są ich właścicielami. Nadto, stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Organ II instancji podniósł, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: - [...] ([...]), - [...] ([...]), - [...] ([...]), - [...] ([...]), - [...] ([...]), - [...] ([...]), [...] ([...]) nie był J. G. Powyższe okoliczności ustalono przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samej strony, która oświadczyła, że nie użytkowała spornych działek a deklaracja we wniosku wnikała z upoważnienia, jakie otrzymał od P. W., jako właściciela, do ubiegania się o płatności na te działki. Ponadto w toku postępowania w wyniku przeprowadzone kontroli na miejscu w dniu [...] marca 2012 r. ustalono, że w roku składania wniosku o przyznanie płatności na działkach rolnych [...] oraz [...] nie była prowadzona działalność rolnicza natomiast na działkach [...] stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. Okoliczność braku użytkowania spornych działek potwierdzona została również przez inne dowody zgromadzone w toku postępowania tj. oględziny spornych działek dnia [...] czerwca 2012 r. oraz [...] lipca 2012 r. jak też zeznania świadków. Organ za istotne w sprawie uznał również to, że strona nie zgłosiła w wymaganym terminie zastrzeżeń do treści raportu z dokonanej kontroli na miejscu. W decyzji organ odwołując się do przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie szczegółowo wyjaśnił konieczność nałożenia na wnioskodawcę sankcji. Od decyzji Dyrektora J. G. złożył skargę. Skarżący nie sformułował zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ jakiegokolwiek konkretnego przepisu prawa. Podniósł jedynie, że użytkował sporne działki, natomiast nie użytkował ich zarówno P. W. jak i H. Ż. Zaprzeczył jednocześnie temu jakoby został wezwany do wskazania dowodów. Z treści skargi wynika, iż jej autor wnosi o przesłuchanie świadków oaz o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci rachunków dotyczących zakupu nawozów i pożyczania maszyna. Ponadto zarzuca P.W. oraz H. Ż. składanie nieprawdziwych zeznań i oświadczeń. Podkreśla, iż jest to związane z ich pokrewieństwem oraz problemami rodzinnymi na tle wychowania wnuczka H.Ż. przez P. W., który wymógł na niej pod groźbą ograniczenia kontaktów z wnuczkiem aby poświadczyła nieprawdę co do tego kto użytkował sporne działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpatrywana sprawa dotyczy oceny zasadności przyznania a następnie odmowy przyznania skarżącemu płatności z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2011 i obciążenia go sankcjami. Odnosząc się do tego zagadnienia wskazać należy, że w sprawie tej podstawą przyznania płatności bezpośrednich były przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz. Urz. UE L 316 z 2.12. 2009 r. i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U.40, poz.326 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ustawy z 26 stycznia 2007 r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. 1a. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. 2. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) (uchylony), 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jest osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu przy uwzględnieniu maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, iż skarżący pierwotnie uzyskał korzystną dla siebie decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]listopada 2011 r. nr [...]). Jednak w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ustalono, iż skarżący nie użytkował działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Podstawą takich ustaleń były m.in. wyjaśnienia samego skarżącego, który oświadczył, że nie użytkował spornych działek albowiem użytkowali je poprzedni właściciele. Taki stan rzeczy w pełni uzasadnił podjęcie decyzji (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) mocą której uchylono wcześniejszą decyzję o przyznaniu płatności na rok 2011, oraz odmówiono ich przyznania wraz z nałożeniem stosownych sankcji (rozstrzygnięcie podjęte w I instancji postępowania będącego przedmiotem oceny sądu). Prawidłowa jest również decyzja organu II instancji, która wydana została po właściwie przeprowadzonym postępowaniu. W toku tego postępowania skarżący otrzymał w dniu [...] listopada 2012 r. informację o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie. Takie nowe dowody nie zostały jednak przez niego wskazane. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku trwania postępowania administracyjnego wynika, iż fakt nie uprawiania spornych nieruchomości przez skarżącego został potwierdzony także innymi dowodami w tym stosowną kontrolą na miejscu, której wyników skarżący skutecznie nie zakwestionował. Nie zgłosił bowiem on w wymaganym terminie zastrzeżeń do przedłożonego raportu. Taki stan rzeczy pozwala zasadnie twierdzić, iż z wynikami kontroli o której mowa de facto zgodził się. Powyższa okoliczność została potwierdzona także zeznaniami świadków. Również oni wskazali, iż skarżący nie uprawiał spornych działek. W tym stanie rzeczy należy uznać za bezzasadne twierdzenie skargi, że wnioskodawca nie miał możliwości złożenia w postępowaniu administracyjnym własnych wniosków dowodowych. Za bezzasadne sąd uznał również wnioski zawarte w skardze a dotyczące przeprowadzenia w postępowaniu sądowym dowodów z zeznań świadków oraz z dokumentów w postaci rachunków potwierdzających pożyczanie maszyn rolniczych i zakupu nawozów sztucznych. Dowody te nie były niezbędne (w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.) do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, albowiem takich wątpliwości po prostu nie było. Skarżący przyznał bowiem – o czyn nadmieniono wcześniej – że nieruchomości objętych wnioskiem o płatności bezpośrednie nie uprawiał. Poza tym w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie przeprowadza się dowodu z zeznań świadków a jedynie dowody z dokumentów i to jedynie w zakresie wskazanym w art. 106 § 3 p.p.s.a. Reasumując stwierdzić należy, iż organ miał nie tylko uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2011, ale i do uchylenia tej decyzji (na podatnie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) jak również do założenia stosownych sankcji. Mając to wszystko na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.