V SA/Wa 875/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...] października 2011 r. M. M., obywatel [...], złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. We wniosku oświadczył, że [...]. Decyzją z [...] stycznia 2012 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Uchodźców odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i w związku z uznaniem, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany wydalił go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu ustalił, że cudzoziemiec dwukrotnie odbywał karę pozbawienia wolności - w [...] r. oraz w [...] r. W [...] r. sąd Z. orzekł karę pozbawienia wolności cudzoziemca za [...]. Zgodnie z oświadczeniem cudzoziemca podczas pobytu w więzieniu podjął on współpracę z [...] w zamian za skrócenie wyroku. Po jakimś czasie więźniowie zaczęli domyślać się, że współpracuje z [...]. Przeszedł piekło. Był tam przez nich poddawany przemocy, stracił rękę. Po dwóch latach został zwolniony. Następnie wobec M. M. ponownie orzeczono o pozbawieniu wolności – [...]. Wówczas także współpracował z milicją. Cudzoziemiec w [...] r. zakończył odbywanie wyroku, lecz nadal pracował dla [...]. Oświadczył, że czuje się prześladowany na [...] wszędzie na dworcach, w hotelach. Jak zauważy kogoś podejrzanego - kogoś z mafii to dzwoni od razu na policję, ale oni nie mogą mu pomóc, kupią najwyżej bilet i każą jechać dalej. Cudzoziemiec nie zadeklarował przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym. Oświadczył, że stosowano wobec niego prześladowania - bicie, poniżanie (zarówno w więzieniu, jak i na wolności). W kraju pochodzenia pracował [...]. Informacje podane we wniosku wskazują, iż cudzoziemiec wjechał do Polski legalnie, na podstawie paszportu, [...]. Paszport cudzoziemca o nr [...] wydano w [...] r. M. M. od [...] r. posiadał trzy karty pobytu od Wojewody M. Podczas przesłuchania w dniu [...] grudnia 2011 r. cudzoziemiec podał, że przyjeżdżał do Polski od około [...] r. w celach zarobkowych i matrymionialnych. W [...] r. zawarł - jak zeznał - w celu zalegalizowania swojego pobytu fikcyjny związek małżeński z obywatelką Polski. W [...] r. podczas nieobecności cudziemca w Polsce żona rozwiodła się z nim. Cudzoziemiec nie złożył wcześniej wniosku o nadanie mu statusu uchodźcy, ponieważ było mu wstyd, że był karany. M. M. stwierdził, że także w Polsce nie może czuć się w pełni bezpiecznie. Cudzoziemiec nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających jego współpracę z [...]. M. M. oświadczył, że nie może reemigrować do kraju pochodzenia, ponieważ jest rozpoznawany jako współpracownik [...] (np. przez taksówkarzy we [...]). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców mając na uwadze wskazane przez cudzoziemca okoliczności uznał, że nie spełnia on kryteriów określonych treścią art. 13 ust 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r., nr 189, poz. 1472) – dalej “ustawa", który stanowi, że cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przy czym prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, ze zm.), lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Organ wskazał, że cudzoziemiec w latach [...] odbywał kary pozbawienia wolności i wówczas - jak twierdzi współpracował z [...] jako [...]. Zdaniem organu zdaje się wręcz nieprawdopodobne, aby Cudzoziemiec po upływie tylu lat od zakończenia wyroku miał z tego powodu problemy w kraju pochodzenia i faktycznie był wszędzie rozpoznawany, a w konsekwencji szykanowany i zastraszany. Organ stwierdził, iż brak jest w tej sytuacji związku przyczynowo-skutkowego. Od odbycia kary przez cudzoziemca do dnia złożenia przez niego wniosku o nadanie statusu uchodźcy minęło ponad 20 lat. Ponadto cudzoziemiec przyjeżdżał do Polski od około [...] r., a w [...] r. zawarł z obywatelką Polski fikcyjny związek małżeński w celu zalegalizowania pobytu. Od [...] r. posiadał trzy karty pobytu od Wojewody M. Problemy, na które powołał się cudzoziemiec, nie są w opinii organu na tyle poważne, aby uniemożliwiały mu normalną egzystencję na [...]. W związku z tym, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że M. M. opuścił kraj pochodzenia z przyczyn innych niż ujęte w Konwencji Genewskiej i ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu całokształt zeznań M. M., skłania do twierdzenia, iż jest on migrantem poszukującym lepszego życia, a nie uchodźcą potrzebującym ochrony drugiego, bezpiecznego kraju. Organ odwołał się również do treści art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, który stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organ wskazał, że z okoliczności podawanych przez cudzoziemca nie wynika, ażeby orzeczono w stosunku do cudzoziemca karę śmierci, czy żeby miał doznać którejś z krzywd wymienionych w tym przepisie, co powoduje, że brak jest podstaw ażeby udzielić mu ochrony uzupełniającej. Organ w oparciu o dokonane ustalenia uznał, że brak jest też podstaw do zastosowania treści art. 97 ust. 1 oraz 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w związku z czym orzekł wydalenie cudzoziemca na podstawie art. 48 ust. 2 ww. ustawy. Od decyzji cudzoziemiec złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i objęcie go ochroną międzynarodową. W obszernym uzasadnieniu cudzoziemiec opisał liczne zdarzenia, które nastąpiły na [...], ale także w Polsce, które zdaniem M. M. uzasadniają uznanie go za osobę zagrożoną i objęcie go ochroną międzynarodową. Cudzoziemiec złożył także uzupełnienie do odwołania, w którym poinformował, że był współpracownikiem [...] i z tego powodu jego bezpieczeństwo jest zagrożone ze strony półświatka kryminalnego. Decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...], Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji po dokonaniu analizy ustalonego stanu faktycznego uznał za niewiarygodne oświadczenia, w których cudzoziemiec podaje, że obawia się zagrożenia swego bezpieczeństwa z uwagi na zdarzenia sprzed dwudziestu lat. Ponadto Rada do Spraw Uchodźców jako przesądzające uznała złożenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy przez M. M. dekadę później niż nastąpił jego pierwszy przyjazd na terytorium RP. Zdaniem Rady do Spraw Uchodźców wskazane przez M. M. okoliczności nie uzasadniają przyjęcia stanowiska, że cudzoziemiec był prześladowany lub, że istnieje takie niebezpieczeństwo z przyczyn o jakich mowa w treści art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jak również ażeby w odniesieniu do jego osoby istniały warunki art. 15 ww. ustawy. Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że organ I instancji zasadnie uznał brak możliwości zastosowania treści art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy w związku z czym prawidłowo orzekł o wydaleniu cudzoziemca. Organ podniósł, że informacje dotyczące aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia świadczą o braku przeszkód w powrocie cudzoziemca do tego kraju. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę. M. M. w obszernym uzasadnieniu scharakteryzował ponownie okoliczności, które - jak twierdzi, skłoniły go do emigracji do Polski. Opisane zostały zdarzenia z lat [...] - w tym współpraca cudzoziemca z [...], mające za cel [...]. Strona opisała także okoliczności związane z pobytem już na terytorium Polski - zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką RP w [...] r. czy napotkanie w ośrodku (pow. [...]) osób z [...], które zamierzały dokonać jego zabójstwa. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy w obydwu instancjach w sposób szczegółowy odniosły się do twierdzeń cudzoziemca i oceniły stan faktyczny sprawy rozważając w sposób rzetelny, czy przedstawiane przez niego twierdzenia w świetle obowiązujących przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP pozwalają na udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Rozważania organów w tym zakresie są prawidłowe a ocena twierdzeń cudzoziemca została dokonana przez pryzmat sytuacji w kraju pochodzenia. Zarówno organ I jak i II instancji omówił kwestię współpracy cudzoziemca z [...] oraz jej skutków dla niego. Zdaniem WSA organy trafnie uznały, że wydaje się wręcz nieprawdopodobne, aby cudzoziemiec po upływie wielu lat od zakończenia wyroku miał z tego powodu problemy w kraju pochodzenia i faktycznie był wszędzie rozpoznawany, a w konsekwencji szykanowany i zastraszany. Nie wykluczajac współpracy skarżącego z [...] trudno dać wiarę, że skutki tej współpracy są takie jak wskazał cudzoziemiec. Nieprawdopodobne jest aby wszyscy przestępcy na [...] wiedzieli o działalności skarżącego. Trudno jest również uwierzyć w to, że współpraca skarżącego z [...] jest również znana w Polsce. Skarżący być może żywi poczucie zagrożenia, nie znajduje ono jednak potwierdzenia w realnych zdarzeniach. Skoro życie skarżącego jest zagrożone również w Polsce i nie może się tu czuć w pełni bezpiecznie to przeczy to istocie nadania mu statusu uchodźcy na terytorium RP. Wskazać należy, że od odbycia kary przez cudzoziemca do dnia złożenia przez niego wniosku o nadanie statusu uchodźcy minęło ponad 20 lat. Ponadto skarżący przyjeżdżał do RP od około [...] r., a w [...] r. zawarł z obywatelką Polski fikcyjny związek małżeński w celu zalegalizowania pobytu. Od [...] r. posiadał trzy karty pobytu od Wojewody M. Przede wszystkim na podkreślenie zasługuje fakt, że skarżący z wnioskiem wystąpił dopiero w sytuacji, gdy już od pewnego czasu przebywał na terytorium Polski (po rozwodzie). Ponadto sam kontekst wypowiedzi – dotyczący m.in. czynności matrymonialnych wskazuje na zamiar ułożenia sobie życia w Polsce, nie wskazuje jednak na doznane prześladowania lub zagrożenie w kraju pochodzenia. Całokształt zeznań cudzoziemca skłania do twierdzenia, że jest on migrantem poszukującym lepszego życia, a nie uchodźcą potrzebujacym ochrony drugiego, bezpiecznego kraju. Podkreślenia wymaga, że cudzoziemiec wprawdzie został skazany wyrokiem sądu i odbywał kary pozbawienia wolności lecz jak sam zeznał były one wymierzone za popełnione przez niego przestępstwa ([...]). Z [...] wyjechał legalnie i bez jakichkolwiek problemów, na podstawie paszportu zagranicznego a podczas wcześniejszych wyjazdów również na podstawie wiz, które uzyskał w kraju pochodzenia. Dowodzi to tego, że nie pozostawał on w żadnym kręgu zainteresowań władz swojego kraju a jego obawy jeśli je istotnie żywi, są całkowicie bezpodstawne, tym bardziej, że przed ostatnim przyjazdem do Polski podejmował zatrudnienie. W odniesieniu do cudzoziemca nie zachodzi też żadna z okoliczności, określonych w treści art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony, co powoduje, że brak jest podstaw do udzielania mu ochrony uzupełniającej. Jak już wspomniano organy rozważały także sytuację cudzoziemca pod kątem możliwości zastosowania wobec niego treści art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, czyli możliwości wyrażenia zgody na pobyt tolerowany i uznały, że brak jest podstaw ku temu. WSA jest zdania, że rozstrzygnięcie w tym zakresie również jest trafne. Należy dodać, że choć cudzoziemiec jest inwalidą trzeciej grupy z [...] (cudzoziemiec nie przedstawił legitymacji inwalidzkiej), a będąc na terytorium RP rozpoznano u niego [...] (uzyskał doraźną pomoc medyczną), to nie są to jednak dolegliwości na tyle poważne, aby nie mógł powrócić do kraju pochodzenia. Nic nie wskazuje na to, aby cudzoziemiec po powrocie na [...], gdzie został uznany inwalidą trzeciej grupy mógł być pozbawiony pomocy lekarskiej. Posiłkując się bowiem materiałami Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia nr [...] z dnia [...] września 2011 r. należy wskazać, iż ustawa nr [...] z dnia [...] listopada 1992 r., w której sformułowane zostały główne zasady, na jakich opiera się obecnie [...] system opieki zdrowotnej, gwarantuje prawo do ochrony zdrowia, pomocy medycznej i ubezpieczenia medycznego wszystkim obywatelom. Według tej ustawy, pomoc medyczna w państwowych i komunalnych ośrodkach jest bezpłatna, źródła finansowania służby zdrowia mogą być natomiast różnorodne. Mogą to być środki z budżetu państwa i szczebla lokalnego, fundusze organizacji charytatywnych, fundusze prywatne. Umożliwia to decentralizację państwowej służby zdrowia. Wprawdzie system opieki zdrowotnej na [...] boryka się z wieloma problemami, jednak pracuje tam wielu wyśmienitych lekarzy i ogólnie specjalistów w dziedzinie medycyny (np. naukowców). Należy zauważyć, iż żaden kraj ze względów finansowych nie może sobie pozwolić na nieograniczony dostęp obywateli do wszystkich usług medycznych, w tym do wysokospecjalistycznych procedur. Różnice w jakości i dostępności do ww. usług pomiędzy krajami, co oczywiste, istnieją. Występują także pomiędzy polskim a [...] systemem opieki zdrowotnej, nie można jednak uznać, aby stanowiły one zagrożenie dla życia skarżącego, a brak dostępu do leczenia czy sposób udzielania tej pomocy spowodowałby narażenie życia czy zdrowia skarżącego lub narażał na poniżające traktowanie. W tym więc m.in. kontekście brak jest również podstaw do zastosowania w odniesieniu do niego wspomnianego art. 97 ust. 1 pkt 1 jak również pkt 1a ustawy o udzielaniu ochrony. WSA jest zdania, że postępowanie w zakresie wniosku skarżącego prowadzone było prawidłowo z poszanowaniem reguł dotyczących zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Dowody zgromadzone przez organ jak również twierdzenia skarżącego zostały ocenione wszechstronnie. Brak jest wobec tego podstaw żeby uznać, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak również przepisów proceduralnych. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił ją. O kosztach WSA orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.