V SA/Wa 876/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I.F. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] grudnia 2012r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. z [...] lipca 2012 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] marca 2012 r. wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wystawił upomnienia o nr [...], wzywające do zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne od I. F. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą M. za okres [...] r. Upomnienia te adresowane początkowo na adres siedziby dla prowadzonej działalności gospodarczej przy [...], ostatecznie zostały zaadresowane na adres [...] i odebrane w dniu [...].04.2012 r. osobiście przez I. F. Ponadto w dniu [...] marca 2012 r. wierzyciel wystawił upomnienia o nr [...] wzywające do zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...]r., które zostały zaadresowane na adres [...] i odebrane w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez M. W. –pełnomocnika zobowiązanej a zarazem jej męża. Z uwagi na nieopłacenie zaległości wykazanych w powyższych upomnieniach, organ egzekucyjny czyli Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. skierował do egzekucji tytuły wykonawcze o nr [...] oraz [...], które zostały doręczone pełnomocnikowi strony wraz z zajęciami rachunku bankowego w dniu [...].07.2012 r. Dłużnik zajętej wierzytelności [...] odebrał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w dniu [...].06.2012 r. Pismem z [...] lipca 2012 r. pełnomocnik strony złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. działając jako organ egzekucyjny i jednocześnie reprezentant wierzyciela uznał zarzuty za bezzasadne. Organ wskazał, że postępowaniem egzekucyjnym zostały objęte należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...]. W tytułach wykonawczym jako podstawę prawną należności organ egzekucyjny wskazał deklarację/zgłoszenie (poz. 30 nr 2 w tytule wykonawczym). Organ egzekucyjny wskazał, że podstawą prawną dochodzenia należności jest deklaracja. Deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek mogą być w oparciu o treść art. 3a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego za wskazany okres. Zatem, jak podkreślił Dyrektor ZUS wskazana w tytułach wykonawczych podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego – w postaci deklaracji jest prawidłowe i nie narusza dyspozycji art. 33 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W opinii organu nieuzasadnionym wobec posiadanych przez organ egzekucyjny dokumentów pozostaje zarzut braku doręczenia stronie upomnień, ponieważ zostały one prawidłowo doręczone [...] kwietnia 2012 r. M. W. – jej pełnomocnikowi oraz w dniu [...] kwietnia 2012 r. I. F. osobiście na adres zamieszkania zobowiązanej. Zatem doręczenie upomnień powoduje, że nie można mówić o naruszeniu zapisów art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Organ wskazał ponadto, że przepisy prawa nie nakładają na wierzyciela obowiązku sporządzania upomnień według określonego wzoru, zaś wysokość kosztów upomnienia określa § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej stanowiąc, że wynosi ono czterokrotność wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. z 2001 r., nr 137,poz.1543). Koszt jednego upomnienia wynosi obecnie 8,80 zł. Dyrektor ZUS wyjaśnił także, że rozbieżności w kwotach wskazywanych w upomnieniach oraz w tytułach wykonawczych są wynikiem faktu, że w tytułach wykonawczych nie uwzględniono składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, które nie podlegają przymusowej egzekucji administracyjnej. Organ wskazał, że niezasadny jest zarzut dotyczący błędnego wskazania w tytułach wykonawczych adresu zobowiązanej, albowiem wskazano w nich adres faktycznego wykonywania przez zobowiązaną działalności gospodarczej i podkreślił, że zarówno upomnienia jak i zajęcia wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone pod adresem jej zamieszkania. Nie można zatem uznać, że adres wskazany w tytułach wykonawczych stanowi wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji same zaś tytuły wykonawcze zawierają wszystkie dane wymagane treścią art. 27 § 1 u.p.e.a. Dyrektor ZUS nie zgodził się również z zarzutem zastosowania wobec strony zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zajęcie rachunku bankowego dłużnika było właściwe ponieważ środki na takim rachunku zablokowane są tylko do wysokości dochodzonych należności z uwzględnieniem treści art. 81 § 5 u.p.e.a., ponadto w zarzutach nie wskazano innego majątku, z którego można efektywnie prowadzić postępowanie egzekucyjne i odzyskać kwoty należne wierzycielowi z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] grudnia 2012r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podniesione przez pełnomocnika strony zarzuty - określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, brak doręczenia zobowiązanej upomnień, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz wadliwe adresowanie tytułów wykonawczych, oparte na przesłankach wskazanych w pkt 3, 7, 8, 10 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nadmienił, że I. F., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą M. nie wykonała dobrowolnie ciążącego na niej obowiązku wynikającego ze złożonych deklaracji, a zatem zaistniały podstawy do podjęcia czynności zmierzających do wykonania obowiązku przez stronę - wystawienia tytułu i wszczęcia egzekucji administracyjnej, przy czym deklaracje mogą stanowić podstawę prawną do dochodzenia należności. W związku z tym, iż strona nie zapłaciła w terminie wskazanym w przepisach prawa należności wynikających ze złożonych deklaracji rozliczeniowych, wierzyciel wysłał do zobowiązanej upomnienia z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnień. W ocenie organu II instancji wierzyciel dopełnił obowiązku skutecznego doręczenia upomnień, gdyż w aktach sprawy znajdują się upomnienia datowane na dzień [...] marca 2012 r. i [...] marca 2012 r., obejmujące należności dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] maja 2012r., a zwrotne potwierdzenia odbioru są dowodem doręczenia przedmiotowych upomnień. Z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłka nadana w dniu [...] marca 2012 r. zawierała upomnienia od [...] i doręczona została [...] kwietnia 2012 r., zaś przesyłka nadana [...] kwietnia 2012 r. zawierała upomnienia od [...] i doręczona została [...] kwietnia 2012 r. Zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony doręczenie w/w upomnień było skuteczne, niezależnie od tego wierzyciel doręczając plik upomnień w jednej kopercie nie naruszył prawa, gdyż nie istnieje żaden przepis nakazujący doręczanie pism w osobnych kopertach. Dyrektor Izby Skarbowej w W., jak podkreślił podziela stanowisko organu egzekucyjnego co do nieuzasadnionego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny skorzystał z możliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, który stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten nie można uznać za uzasadniony (art. 33 pkt 10 ustawy). Przepis art. 27 cytowanej ustawy wskazuje jakie elementy obligatoryjnie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Z treści art. 27 u.p.e.a nie wynika ażeby obowiązkiem wierzyciela było wskazywanie imion rodziców zobowiązanego, stąd też brak wypełnienia rubryki w poz. 11 tytułu jakkolwiek stanowi uchybienie to pozostaje ono bez wpływu na prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie identyfikacji strony. W kwestii kolejnego zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. tj. nie wypełnienia poz. 11, poz. 16 oraz wadliwie wskazanego w tytule wykonawczym adresu wykonywania działalności zamiast adresu zameldowania, organ egzekucyjny uznał, że są one nieuzasadnione, ponieważ mimo wskazania w tytułach wspomnianego adresu tj. [...], zarówno upomnienia jak i zajęcia wraz z tytułami egzekucyjnymi zostały skutecznie doręczone na adres zamieszkania zobowiązanej. Dyrektor wskazał ponadto, że biorąc pod uwagę dane identyfikacyjne jakie w dniu [...] kwietnia 2010 r. zobowiązana podała ZUS umieszczenie w adresach obok imienia i nazwiska nazwy firmy M., nie czyni doręczeń bezskutecznym. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił ponadto, że w świetle regulacji art. 42 § 1 k.p.a. najwłaściwszymi i zarazem podstawowymi miejscami doręczenia pism osobom fizycznym jest mieszkanie adresata lub miejsce jego pracy, przy czym przepis ten nie ustanawia wiążącej organ kolejności miejsc, w których doręczenie może nastąpić i kwestia ta zależna jest od okoliczności jakie mają miejsce w sprawie, chyba, że strona wyraźnie wskazała adres, pod którym doręczenia te mają być dokonywane. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie tego i poprzedzającego go postanowienia, jako sprzecznych z prawem. W jego opinii każde upomnienie winno być doręczone oddzielną przesyłką poleconą, co wynika z brzmienia § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozporządzenie to nie przewiduje zbiorczego doręczenia upomnień przy pomocy jednego listu poleconego. Pełnomocnik wskazał ponadto na kwestię wpisania wadliwych danych w tytule wykonawczym, nieprawidłowości dokonanych doręczeń polemizując z interpretacją treści art. 42 § 1 k.p.a. dokonaną przez organ, a także kwestionując generowanie kosztów związanych z przesyłaniem upomnień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres prowadzonego w sprawie postępowania wyznaczyła treść zarzutów zgłoszonych przez stronę w stosunku do tytułów wykonawczych od [...] oraz [...] z [...] maja 2012r., wystawionych przez ZUS [...] Oddział w W. Pełnomocnik zobowiązanej za pośrednictwem organu egzekucyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W., podniósł w stosunku do wystawionego tytułu wykonawczego zarzuty - określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, brak doręczenia zobowiązanej upomnień, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27, opartych na przesłankach wskazanych w pkt 3, 7, 8, 10 art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 zwaną dalej u.p.e.a.). W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. występuje jako organ (reprezentant wierzyciela – ZUS) oraz jest organem egzekucyjnym nie jest więc dopuszczalne aby ten sam podmiot, przedstawił swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zatem dyspozycja art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiąca, że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca w kwestii zarzutów z art. 33 pkt 1-5 tejże ustawy, doznaje ograniczenia. Odnosząc się kolejno do przedstawionych zarzutów wskazać należy, że uzasadnieniem dla pierwszego z tych zarzutów ma być - zdaniem pełnomocnika skarżącej - brak podstawy prawnej dochodzonych należności. Trudno jednak zdaniem Sądu uznać, że zarzut ten jest trafny. Deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek mogą być podstawą prawną umożliwiającą egzekucję należności zgodnie z art. 3a u.p.e.a.. Zatem wskazanie w przedmiotowych tytułach deklaracji jako podstawy prawnej nie naruszyło dyspozycji art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kolejny zarzut jakim jest brak doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym jest mowa w art. 15 § 1, również nie jest trafny w związku z czym nie można uznać naruszenia treści art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Obowiązek doręczenia upomnienia spoczywa na wierzycielu i jest warunkiem koniecznym do tego aby egzekucja administracyjna mogła zostać wszczęta. W przedmiotowej sprawie wierzyciel - ZUS z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku wywiązał się informując skarżącą o nieuregulowanych należnościach, objętym przedmiotowymi upomnieniami od [...], których odbiór w dniu [...].04.2012 r. pokwitowała osobiście I. F. oraz nr [...], które w dniu [...] kwietnia 2012 r. własnoręcznym podpisem poświadczył M. W., pełnomocnik zobowiązanej. Twierdzenie strony, że wszystkie upomnienia były bezskuteczne z uwagi na uchybienie obowiązującemu wzorcowi jest bezzasadne. Upomnienie nie stanowi żadnego rozstrzygnięcia jest jedynie prawną konsekwencją niewypełnienia przez stronę ciążących na niej obowiązków, nie musi być wypełnione zgodnie z określonym wzorcem, ma natomiast zawierać jednoznaczne określenie wysokości nieopłaconych należności, okres za jaki są należne, wskazanie odsetek, określenie zobowiązanego, przy czym od upomnień nie przysługuje jakikolwiek środek odwoławczy. Wskazać należy przy tym, że nie ma zakazu wysyłania większej ilości upomnień w jednej kopercie, zatem wierzyciel doręczając w taki sposób plik upomnień, nie naruszył prawa, wbrew temu co sądzi na ten temat pełnomocnik skarżącej jak również pobrał należne od każdego z nich koszty przewidziane rozporządzeniem Ministra Finansów z 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu również trzeci z zarzutów przedstawiony przez pełnomocnika zobowiązanej, dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego czego dotyczy art. 33 pkt 8 u.p.e.a., został prawidłowo oceniony przez organ egzekucyjny i organ nadzoru. Zajęcie rachunku bankowego, zdaniem skarżącego stanowi zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jednak z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. wynika, że wybór środka egzekucyjnego powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny, słusznie zdaniem Sądu przyjął, że najmniej uciążliwa dla zobowiązanego jest egzekucja z pieniędzy i zastosował w pierwszej kolejności egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji, zobowiązana zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązana może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Sąd nie dopatrzył się zakłóceń w przebiegu zaskarżonej czynności egzekucyjnej, podstawę wystawienia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego stanowiły ww. tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS [...] Oddział w W., których odpisy zostały pełnomocnikowi zobowiązanej doręczone wraz z zajęciem rachunku bankowego w dniu [...].07.2012 r. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu doręczono również dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. [...]. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, należy wskazać, że zarzutu tego nie można uznać za uzasadniony. Przepis art. 27 cytowanej ustawy wskazuje jakie elementy obligatoryjnie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Z powołanego powyżej przepisu nie wynika, jak uznaje pełnomocnik skarżącej, iż obowiązkiem wierzyciela jest wykazywanie w tytule wykonawczym imion rodziców zobowiązanej. Stąd też niewypełnienie rubryki w poz. 11 tytułu, jakkolwiek stanowi uchybienie, to jednak nie ma istotnego wpływu na prawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych w zakresie identyfikacji zobowiązanej i nie podważa ich poprawności (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.12.2008r. sygn. akt. I SA/G1 206/08). W tytułach wykonawczych poprawnie wskazano informacje dotyczące zobowiązanej, tj: NIP i PESEL i te dane poza danymi osobowymi, w pełni i w sposób nie budzący wątpliwości identyfikują osobę zobowiązaną. Adres wskazany w w/w tytułach wykonawczym jest adresem zgłoszonym do ZUS, pod którym zobowiązana rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą, a zatem tytuły spełniają wymóg, określony w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Adres, pod którym strona rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą - miejsce jej pracy, może zostać wskazany w tytule wykonawczym, a także pod tym adresem można było dokonywać doręczeń. Tym niemniej mimo tak określonego adresu w tytułach wykonawczych, w istocie wszystkie przesyłki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, były doręczone stronie na adres zamieszkania czyli na ulicę [...]. Podkreślić trzeba, że organ prawidłowo zinterpretował treść art., 42 § 1 k.p.a. w zakresie doręczeń i Sąd to stanowisko podziela. Należy wskazać także w tym miejscu, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. konieczne jest wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada tę informację. Należy podkreślić, że podanie wskazanych danych zmierza do jak najlepszej identyfikacji zobowiązanego i ma na celu eliminację sytuacji, której dotyczy zarzut jaki przewidziany jest w treści art. 33 pkt 4 u.p.e.a. Należy przypomnieć, że I. F. prowadząc działalność gospodarczą była zobowiązana na podstawie art. 17 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11 poz. 74 ze zm.) do obliczenia i przekazywania co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące w latach 2011- 2012., czego skarżąca nie wykonała i co legło u podstaw konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270) orzeczono jak w sentencji.