V SA/Wa 876/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-04
Skład orzekający: Beata Krajewska, Jarosław Stopczyński, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaoranie i ponowne obsianie trwałego użytku zielonego mieszanką traw i roślin pastewnych zielnych z rośliną osłonową (mieszanką zbożową) stanowi naruszenie definicji "trwałych użytków zielonych" w rozumieniu przepisów UE, a w szczególności wyroku TSUE w sprawie C-47/13, i czy rolnik miał obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu o takich pracach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że interpretacja organu odwoławczego dotycząca definicji "trwałych użytków zielonych" była błędna i zbyt wąska. Powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-47/13, sąd stwierdził, że zaoranie i ponowne obsianie gruntu trawami lub innymi pastewnymi roślinami zielnymi, nawet inną odmianą niż poprzednio, nie przerywa okresu użytkowania jako trwałego użytku zielonego, jeśli grunt nadal jest w ten sposób wykorzystywany. W związku z tym, rolnik nie miał obowiązku niezwłocznego powiadamiania organu o takich pracach, a organ naruszył prawo materialne i procesowe, nie odnosząc się do tej kwestii.Stan faktyczny
Skarżący B. S. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Organy ARiMR stwierdziły nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek rolnych, co skutkowało przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości i nałożeniem sankcji. Skarżący kwestionował te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sprawa dotyczyła m.in. interpretacji pojęcia "trwałych użytków zielonych" oraz obowiązku informowania organu o zmianach w uprawach.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi B. S. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... marca 2016r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik Biura lub organ I instancji) z ... listopada 2015r., nr ... o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z ... kwietnia 2013r. skarżący zwrócił się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. We wniosku strona zadeklarowała następująca powierzchnię działek w ramach pakietu 2 "Rolnictwo ekologiczne", wariant 2.2 "Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) – ... ha, wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) - ... ha, wariant 2.6 Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) -... ha, wariant 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - ... ha.
W dniu ... lipca 2013r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie "program rolnośrodowiskowy", oraz w zakresie kwalifikowalności powierzchni w oparciu o art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 2 grudnia 2009r., dalej: rozporządzenie 1122/2009). Na okoliczność w/w kontroli sporządzono raporty z czynności kontrolnych nr 9007-00000026071/13 oraz nr 214/OR07/0000062/13, do których rolnik nie wniósł żadnych uwag. W toku kontroli ustalono nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek rolnych, oraz niezachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i zastosowano kod O6. Ponadto inspektorzy terenowi stwierdzili, że w ramach wariantu 2.10 rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów i zastosowali kod E7.
W dniu ... września 2013r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono również kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.
Decyzją z ... maja 2014r. nr ... Kierownik Biura przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.
W wyniku rozpoznania odwołania organ odwoławczy decyzją z ... lipca 2014r., nr ... uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Biura decyzją z ... października 2014r., nr ... przyznał płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.
Dyrektor ARiMR rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania decyzją z ... stycznia 2015r., nr ... uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kierownik Biura decyzją z ... marca 2015r. nr ... ponownie przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi i następnie decyzja ta została uchylna przez organ II instancji decyzją z ... sierpnia 2015r., nr ... i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z ... listopada 2015r., o wskazanym wyżej numerze, przyznał płatności rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 2.6 Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) w wysokości ... złotych oraz odmówił przyznania płatności w ramach wariantów 2.2, 2.10 i 2.4 oraz nałożył sankcje wieloletnie.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją z ... marca 2016r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał podstawy prawne rozstrzygnięcia i wskazał, że organ I instancji dla wariantu 2.2 odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej z uwzględnieniem wyników z kontroli na miejscu wynosi ... ha, a nie jak deklarowano ... ha. Powierzchnia wynosząca ... ha została bowiem wykluczona z płatności i tym samym procentowa wielkość przedeklarowania powierzchni dla tego wariantu wyniosła 47,56 %. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku działek rolnych CA, CB i E wyłączono z płatności całą powierzchnię deklarowaną we wniosku - ... ha (... ha + ... ha + ... ha). Dyrektor ARiMR wskazał, że w stosunku do tych działek zastosowano kod DR6, który oznacza, że stwierdzona uprawa jest inna niż deklarowana we wniosku.
Organ II instancji podkreślił, że rolnik jest zobowiązany podać we wniosku o płatność roślinę uprawną. Niewystarczające jest podanie jedynie grupy upraw jak ma to miejsce w przypadku płatności bezpośrednich i ONW, co wynika z § 23 ust. 1 pkt 5 lit b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm., dalej: rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Wyjaśnił, że strona składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 wprawdzie podał roślinę uprawną w plonie głównym na działkach rolnych CA, CB i E jako: żyto ozime (działka CA) i mieszankę zbożową jarą (działki CB i E), jednakże na tych działkach stwierdzono inne rośliny i ponadto strona we wniosku nie wskazał żadnej rośliny uprawianej jako poplon (dotyczy działki CA).
W ocenie Dyrektora ARiMR jeśli zasianie rośliny poplonowej było konieczne, strona winna niezwłocznie - powiadomić organ o takiej okoliczności, tj. że stan faktyczny uległ zmianie i dotychczasowa deklaracja podana we wniosku jest nieaktualna. Ewentualnie rolnik winien niezwłocznie powiadomić organ, że zmieniono roślinę uprawną w plonie głównym. Skarżący powyższego nie uczynił. Organ podał, że z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nie wynika natomiast, aby rolnik realizujący wariant 2.2 był w obowiązku wsiewania poplonu.
Organ II instancji podkreślił, że w toku kontroli ustalono, że w przypadku działek CA, CB i E uprawą stwierdzoną jest mieszanka zbożowo-strączkowa, a nie żyto ozime i mieszanka zbożowa jara - jak deklarowano we wniosku. Za bezpodstawne uznał twierdzenia skarżącego wskazujące, w odniesieniu do działki rolnej CA, że ta mieszanka stanowi poplon. Wyjaśnił, że z ustaleń kontrolujących wynika, że występowanie żyta na działce rolnej CA stwierdzono na działce nr 8 w części wschodniej, na powierzchni ... ha. Natomiast na pozostałej części tej działki stwierdzono mieszankę zbożowo-strączkową (część środkowa), o czym świadczą stosowne zapisy na szkicu z kontroli, gdzie również wskazano granice tych upraw. Wyjaśnił, że obliczenia organu I instancji w zakresie wielkości przedeklarowania powierzchni w wariancie 2.2 były nieprecyzyjne, jednakże nie wpływa to na odmowę przyznania pomocy, gdyż w dalszym ciągu przedeklarowanie powierzchni dla wariantu 2.2 stanowi ponad 20 %, a dokładnie 34,43 %.
Zauważył, że na obszarze wyłączonym na działce CA (zdjęcia 27 - 29, 71 i 72) występuje uprawa mieszanki zbożowo- strączkowej, a nie jak deklarowano we wniosku - żyto. Uprawa tej mieszanki znacznie różni się od uprawy żyta, o czym świadczy inna struktura roślin i ich wybarwienie, charakterystyczne dla łubinu i owsa. Organ odwoławczy stanął na stanowisku - odnosząc się do oświadczenia skarżącego wskazującego, że w dniu ... maja 2013 r. zostało ścięte żyto na kiszonkę, a następnie została posiana mieszanka zbożowo-strączkowa – że to mieszanka zbożowo-strączkowa winna być uznana jako roślina występująca w plonie głównym, skoro występowała przez dłuższy czas w roku niż uprawa żyta. Jeśli natomiast uprawa deklarowana we wniosku (żyto) uległa zmianie na mieszankę zbożowo- strączkową rolnik winien jakkolwiek zawiadomić o tym fakcie organ, tudzież złożyć zmianę do wniosku - czego skarżący nie uczynił niezwłocznie. Powiadomienie organu o powyższym nastąpiło dopiero w dniu kontroli, kiedy to skarżący dowiedział się o wykryciu ww. nieprawidłowości. Tym samym skarżący nie mógł skorzystać z dobrodziejstwa art. 73 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009.
Odnosząc się również do twierdzeń skarżącego wskazujących, że powyższe nieprawidłowości wynikały z nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od rolnika, tj. prac związanych z naprawą melioracji, podczas których zniszczeniu uległa część uprawy wyjaśnił, iż nie kwestionuje, że zniszczenie upraw mogło nastąpić z powodu siły wyższej, okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od rolnika. Jednakże w jego ocenie w takiej sytuacji, skarżący zobowiązany był niezwłocznie powiadomić organ o powyższym, czego nie uczynił. Podkreślił również, że w odniesieniu do przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, żaden przepis prawa nie reguluje sytuacji, w której, w przypadku wystąpienia siły wyższej, możliwe byłoby odstąpienie od nałożenia sankcji.
Pozostałe wykluczenia w zakresie wariantu 2.2, tj. co do działek rolnych CB i E, w jego ocenie są trafne. Powyższe potwierdza materiał fotograficzny oraz szkice terenowe. Na działkach rolnych CB i E znajduje się mieszanka zbożowo-strączkowa, a nie jak deklarowano mieszanka zbożowa jara. Na działkach CA, CB i E rośliny strączkowe w uprawie zboża występują licznie, nie zaś sporadycznie jak to sugeruje strona, co potwierdzają wskazane w decyzji fotografie.
Organ nie zgodził się również z twierdzeniami skarżącego, że mieszanka zbożowa i mieszanka zbożowo-strączkowa należą do tej samej grupy płatności i z tego względu uprawa miałyby się kwalifikować do płatności niezależnie od poprawności deklaracji w tym zakresie. Ponownie powołał się na § 23 ust. 1 pkt 5 lit b) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który nakazuje ścisłe podanie uprawy.
W odniesieniu do wariantu 2.4 organ odwoławczy stwierdził, że skarżący w tym wariancie zadeklarował powierzchnię ... ha, zaś powierzchnia stwierdzona podczas kontroli wynosiła ... ha. Zatem powierzchnia wynosząca ... ha została wykluczona z płatności. Procentowa wielkość przedeklarowania wynosiła 52,38 %, co skutkuje odmową przyznania płatności. W odniesieniu do konkretnych działek rolnych zadeklarowanych w ramach tego wariantu organ wyjaśnił, że działka rolna D o deklarowanej powierzchni trwałych użytków zielonych (łąka trwała) ... ha w rzeczywistości posiadała powierzchnię ... ha, gdyż na pozostałej części tej działki znajdowała się uprawa mieszanki strączkowo-zbożowej (zdjęcie 71 – lewa strona), uprawa pszenżyta (zdjęcia nr 54, 57 59) i mieszanki traw wieloletnich i motylkowych ze zbożem (zdjęcia 31, 32, 66 i 67).
W odniesieniu do argumentacji skarżącego o konieczności przesiewu łąki trwałej i posiania zboża z trawą i koniczyną, organ wyjaśnił, że nie mogą one stanowić o prawie do otrzymania płatności, z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że w części uprawa deklarowana jako łąka trwała okazała się inną uprawą tj. mieszanką strączkowo-zbożową lub mieszanką traw wieloletnich i motylkowatych drobnonasiennych ze zbożem, co wyraźnie różni się od upraw kwalifikowanych jako łąka trwała, gdzie pokrój rośliny jest jednolity o równej strukturze charakterystyczny dla TUZ. Po drugie dlatego, że przesianie łąki trwałej spowodowało, że od tego momentu uprawa ta nie stanowiła TUZ. Zatem działka ta została wykluczona z płatności rolnośrodowiskowej.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1120/2009) definiujący trwałe użytki zielone, które oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 Dz. U. L 215 z 30.7.1992, s. 85, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 Dz. U. L 160 z 26.6.1999, s. 80 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 Dz. U. L 277 z 21.10.2005, s. 1. a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I.
Organ wyjaśnił, co rozumie się przez pojęcie "płodozmian" i w jego ocenie jeśli działka jest wykorzystywana pod tę samą uprawę przez pięć lub więcej lat bez usunięcia w tym czasie uprawy poprzedniej i wprowadzenia nowej, to nie jest uważana za grunty orne. Zatem jeśli działka była wykorzystywana pod tą samą uprawę, a uprawę poprzednią usunięto i wprowadzono nową, działka jest uznawana za grunt orny, a tym samym nie stanowi trwałego użytku zielonego. Fakt, że na działce rolnej D dokonano likwidacji TUZ, a następnie zasiano na niej ponownie uprawę, należy w ocenie organu odwoławczego uznać jako likwidację dotychczas istniejącej uprawy trwałego użytku zielonego i założenie nowej uprawy. Ponieważ założenie uprawy nie było wynikiem decyzji państwa członkowskiego, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009, nie można nowo założonej uprawy uznać za trwały użytek zielony zgodnie z definicją użytą w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009. Nie można zatem mówić w takim przypadku o ciągłości uprawy trwałego użytku zielonego.
W ocenie ARiMR coroczna likwidacja traw posadzonych na gruncie ornym spowoduje, że termin 5 lat konieczny do uznania obszaru za trwały użytek zielony, będzie liczony co roku od nowa. Podał, że o wykonanym zabiegu likwidacji trwałego użytku zielonego, organy ARiMR dowiedziały się w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych. W sytuacji natomiast, gdy trwały użytek zielony uległ degradacji w wyniku okoliczności niezależnych od rolnika, winien on o takim fakcie niezwłocznie poinformować organ rozpatrujący sprawę.
W zakresie wariantu 2.6 organ stwierdził, że płatność została pomniejszona o 20 %, tj. o kwotę ... zł (... zł x 20 %), co wynika z przepisu § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W odniesieniu do działki rolnej DC (wariant 2.4) powierzchnia uwzględniona w płatności wyniosła ... ha wobec deklarowanej ... ha. Powierzchnia ... ha wynika z powierzchni zmierzonej w kontroli na miejscu, która była podstawą do wyznaczenia w systemie informacji geograficznej, maksymalnego obszaru kwalifikowanego, ponad który płatność PRŚ nie może zostać przyznana. Pomiar powierzchni użytkowanej rolniczo wykonano ściśle do granic nieużytków (zadrzewień) widocznych na fotografii Nr 20 oraz do granic zagajnika widocznego na fot. Nr 21, ponieważ pod drzewami znajduje się powierzchnia z dziką roślinnością nieużytkowana rolniczo. Zabieg agrotechniczny wykonano tylko do granic nieużytku, co potwierdzają w/w fotografie.
W przypadku natomiast Wariantu 2.10 inspektorzy kontroli dokonali pomiaru działki rolnej A, w wyniku czego jej powierzchna wyniosła ... ha, a nie jak wnioskowano ... ha. Powyższe skutkowało zastosowaniem kodu DR4 oznaczającego, że stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (... ha). W związku z faktem, że działka rolna A o powierzchni stwierdzonej ... ha nie stanowi "działki rolnej", o której mowa w przywołanych przepisach - jej powierzchnia jest mniejsza niż ... ha - została w całości wykluczona z płatności w wariancie 2.10. Powyższe skutkowało w rezultacie odmową przyznania płatności oraz nałożeniem sankcji w tym wariancie na skutek przedeklarowania powierzchni. Organ stwierdził, że inspektorzy terenowi prawidłowo dokonali pomiaru, gdyż obejmuje on granice sadu w granicach deklaracji. Natomiast powierzchnia zakreślona jako sad w części okazała się inną uprawą, tj. żytem widocznym na fotografiach nr 62, 63, 68. Wyjaśnił, że drzewa owocowe widoczne na fot. 64 (prawa strona) i 58 (drugi plan) nie zostały zgłoszone przez rolnika na załączniku graficznym o tej płatności, gdyż granica sadu określona przez rolnika uwzględniała tylko powierzchnię do wysokości zabudowań i stanowi ona odmienną powierzchnię niż powierzchnia zgłoszona w 2014r.
Strona złożyła skargę na ww. rozstrzygnięcie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w kwocie odpowiadającej zgodnej ze złożonym wnioskiem.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia prawa:
1) materialnego, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji - art. 16 ust. 3 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, § 4 ust. 2 pkt 1, § 38 ust 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie odmowy wypłaty stronie płatności w ramach skarżącej decyzji.
2) proceduralnego, mającego istotny wpływ na treść wydanej decyzji, t.j: art. 8, 7, 10, 77 § 1, art. 80, 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania skarżącego do organów ARiMR, a to z uwagi na nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego, przyjęcie wniosków przeczących zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a nadto sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym i stanem faktycznym - art.21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r, Nr 64, poz.427 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez prowadzenie sprawy dotyczącej przyznania pomocy bez rozpoznania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i zgodnie ze stanem faktycznym.
W uzasadnieniu wskazał, że kontrola dniach ... sierpnia 2014r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Po przeanalizowaniu protokołów z kontroli 2013 i 2014 występują w nich rozbieżności w stosunku do działki rolnej A sad jabłoniowy, który ma zaliczoną powierzchnię ... ha i uznaną obsadę drzew, a w 2013 roku była tam tylko powierzchnia uznana ... ha i dodatkowo podczas wglądu do dokumentów w BP ARiMR w S. wstawiony kod E07, którego nie ma w jego protokole.
Podał także, że działka rolna CA o pow. ... ha została zmierzona jako ... ha. Została zmierzona z niej tylko część ta, na której pozostało żyto, gdyż wcześniej pozostałą część ... ha strona zebrała na zielonkę jako paszę dla bydła a pozostała część pozostała na zbiór ziarna. Na części zebranej wsiał on poplon w postaci łubinu z owsem i to nie zostało mu zaliczone. W plonie głównym było żyto a nie ma określenia czy musi być zebrane na ziarno czy na zielonkę, tylko aby plon był przeznaczony na paszę. Kolejna działka rolna która była, w jego ocenie, niewłaściwe pomierzona jest działka rolna D, której powierzchnia wynosi ... ha, a pomiar jej przez kontrolerów wyniósł ... ha. Dodatkowo na działkach rolnych CA, CB i E stwierdzono inną uprawę niż ta zadeklarowana we wniosku. W jego ocenie uprawy były zgodne z wnioskiem tylko podczas naprawy melioracji zostały zniszczone częściowo uprawy w tym i te wymienione na ww. działkach. Po dokonaniu naprawy przez spółkę wodną dokonał zasiewu na części pól. Podkreślił, że w rzeczywistości zasiał mieszankę zbożową jarą, gdyż ilość roślin strączkowych była znikoma aby zaliczyć ją do mieszanki strączkowo- zbożowej. Ponadto, w jego ocenie, nieuznanie tych działek do dopłat jest krzywdzące, gdyż działki te były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Dodał, że mieszanka zbożowo-strączkowa i mieszanka zbożowa należy do tego samego wariantu pakietu rolnictwo ekologiczne jakim są uprawy rolnicze z wariantu 2.2 i należy się mu taka sama płatność.
Podał, że powierzchnia TUZ została błędnie zmierzona, gdyż nie zmierzono całej powierzchni TUZ, a część przesiana była wynikiem siły wyższej tj. naprawy przez spółkę wodną i po tym zmuszony byłem dokonać naprawy uszkodzonych części TUZ. Po zweryfikowaniu wszystkich powierzchni ich przedeklarowanie będzie mniejsze niż 3 % i nie zostaną nałożone na mnie sankcje finansowe.
W jego ocenie w pakiecie rolnictwo ekologiczne nie ma obowiązku podawania we wniosku gdzie jest wysiewany polon gdyż on nie stanowi podstawy wypłaty środków pieniężnych do deklarowanego plonu - gdyż musi to być plon główny a nie poplon. Tak samo rolnik nie ma obowiązku zgłaszania w ciągu 10 dni do Kierownika BP ARiMR zmiany rośliny poplonowej w tym pakiecie gdyż nie ma to żadnego przełożenia na wymogi tego pakietu.
Powołał się także na wyrok TSUE z 2 października 2014 r., wg. którego definicję "trwałych użytków zielonych" zawartą w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1120/2009 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej inną niż uprawiana na nich poprzednio. I tak w jego przypadku zasadne było przesianie po rekultywacji związanej z naprawą urządzeń melioracyjnych TUZ roślinami pastewnymi zielnymi razem z rośliną osłonową tj. mieszanką zbożową.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż część zarzutów jest zasadna.
W ocenie sądu skarga podlega uwzględnieniu w części dotyczącej interpretacji pojęcia trwały użytek zielony.
Dyrektor ARiiMR twierdzi, że trwałe użytki zielone stanowią grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączonych do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej. Dofinansowanie związane jest z utrzymaniem trwałych użytków zielonych, a więc nie ich tworzeniem, zakładaniem, zmienianiem, ale tylko z utrzymaniem istniejących już trwałych użytków zielonych. Nadto przedmiotowy grunt służy produkcji rolnej polegającej na uprawie traw lub innych upraw zielnych. Chodzi więc o przeznaczenie gruntu, którego plonem głównym są zwykłe trawy.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w wariancie 2.4 m.in. część działki o powierzchni ... ha została zaorana (a następnie obsiana m.in. mieszanką traw wieloletnich i motylkowych drobnonasiennych ze zbożem oraz mieszanką strączkowo-zbożową), doszło, więc do zabiegów agrotechnicznych likwidujących deklarowany trwały użytek zielony. Wskazano także, że o powyższych zabiegach, mogących być wynikiem nadzwyczajnych okoliczności, skarżący nie poinformowała organu. Zdaniem organu zaoranie działki automatycznie powoduje że dana działka traci charakter trwałego użytku zielonego w rozumieniu przepisów o płatnościach.
Natomiast zdaniem skarżącego na tej części działki nie doszło do zabiegów agrotechnicznych likwidujących deklarowany trwały użytek zielony, doszło jedynie do rekultywacji, po pracach melioracyjnych i ponownego zasiania traw z roślinami pastewnymi zielnymi z rośliną osłonową (tj. mieszanką zbożową bo tak wymaga tego sztuka siewu roślin motylkowatych i traw). Zatem działka zachowała charakter deklarowanego trwałego użytku zielonego.
Rozpoznając powyższy spór zdaniem sądu rację w tym zakresie należy przyznać stronie skarżącej. W ocenie sądu błędne jest stanowisko organu wskazujące, że każde zaoranie działki kwalifikowanej, jako trwały użytek zielony jest nieprawidłowe. Słusznie w powyższym zakresie powoływał się skarżący na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 października 2014 r. w sprawie C-47/13. TSUE w tym orzeczeniu wprost wskazał, że definicję "trwałych użytków zielonych" zawartą w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1120/2009 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy, gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej inną niż uprawiana na nich poprzednio.
Zatem TSUE znacznie szerzej rozumie pojęcie trwałych użytków zielonych niż to przedstawił organ odwoławczy. Dopuszcza bowiem wykorzystywane tych gruntów pod uprawę traw lub innych pastewnych roślin zielnych również wtedy, gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane inną odmianą pastewnej rośliny zielnej niż odmiana uprawiana na nich poprzednio.
Bez znaczenia również pozostają twierdzenia organu wskazujące, że powyższe orzeczenie zapadło w innym stanie faktycznym i prawnym (powołano w nim także art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1120/2009) wskazującym, że dane państwo członkowskie ma problem z zachowaniem określonej procentowo powierzchni trwałych użytków zielonych (Niemcy), a Polska tego problemu nie posiada. Trzeba bowiem wyjaśnić, że mimo, iż TSUE orzekał w określonym stanie faktycznym, to jednoznacznie dokonał interpretacji definicji "trwałych użytków zielonych", która to definicja winna być odczytywana jednakowo niezależnie z jaką inną instytucją prawa jest związana. Przeciwna interpretacja prowadziłaby do chaosu prawnego. Niedopuszczalne jest twierdzenie, że dla przyznania płatności rolnośrodowiskowych definicję TUZ należy interpretować w sposób odmienny od tej, którą zaprezentował TSUE w ww. wyroku.
Z uzasadnienie wyroku, a także w szczególności opinii Rzecznika Generalnego E. S. przedstawionej w dniu 30 kwietnia 2014r. wynika, że oranie gruntu nie powoduje przerwania użytkowania go jako użytków zielonych, jeśli później nadal jest on użytkowany w takim charakterze. Wskazano, że przepis definiujący TUZ nie odnosi się do prac wykonywanych na gruncie, lecz do sposobu korzystania z niego. Poza tym wskazano, że zmiana sposobu wykorzystywania użytków zielonych nie powoduje przerwania okresu wykorzystywania użytków zielonych w tym charakterze. Tym samym błędnie organ odwoławczy interpretuje również pojęcie płodozmian. TSUE bowiem dokonał interpretacji tego pojęcia w odniesieniu do trwałych użytków zielonych i wskazał, że przepis art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1120/2009 przeciwstawia uprawę trawy lub innych upraw zielonych (pastewnych roślin zielnych) płodozmianowi i dlatego też uznał, że jeśli uprawiane są trawy lub inne pastewne rośliny zielne (nawet wymiennie), nie istnieje płodozmian. W motywie 33 wyroku wyjaśnił, że (...) definicja ta nie wprowadza żadnego rozróżnienia między trawą a określonymi pastewnymi roślinami zielnymi, wobec czego wszystkie trawy i wszystkie inne pastewne rośliny zielne należą do jednej i tej samej kategorii, która z kolei nie dzieli się na podkategorie. Ze sformułowania wyrażenia "upraw[a] traw lub innych pasz z roślin zielonych" zawartego w tej definicji wynika bowiem, że wszystkie odmiany pastewnych roślin zielnych są uważane za równoważne w świetle art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1120/2009 i że wybór konkretnej odmiany pastewnej rośliny zielnej uprawianej na danych gruntach jako taki nie ma wpływu na klasyfikację tych gruntów jako "trwałych użytków zielonych". Fakt, iż wspomniane sformułowanie łączy trawę i inne pastewne rośliny zielne, wskazuje zatem na to, że "płodozmian" w rozumieniu tego przepisu ma miejsce wyłącznie w przypadku uprawy rośliny uprawnej innej niż pastewna roślina zielna.
Tym samym w określonych wypadkach dokonanie orania na trwałym użytku zielonym i ponowny zasiew traw lub innych roślin zielnych będzie realizował cel przepisów, którym jest zachęcenie do utrzymania istniejących trwałych pastwisk, aby uniknąć ich masowego przekształcenia w grunty orne, ze względu na pozytywny wpływ trwałych pastwisk na środowisko (patrz motyw 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003).
Mając powyższe na względzie organ II instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1120/2009 i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżący dokonał określonych prac polowych na części gruntu i obsiał go m.in. mieszanką traw wieloletnich i motylkowych drobnonasiennych ze zbożem oraz mieszanką strączkowo-zbożową. Organ natomiast w wyniku nieprawidłowej wykładni pojęcia trwałych użytków zielonych w ogóle nie odniósł się do faktu, czy takie ponowne obsianie traw z roślinami pastewnymi zielnymi ze zbożem oraz mieszanką strączkowo-zbożową będzie wypełniało definicję trwałych użytków zielonych wyinterpretowaną przez TSUE w ww. wyroku. Skarżący bowiem w tym zakresie wyraźnie wskazał, że dokonał obsiania tego gruntu roślinami pastewnymi zielnymi razem z rośliną osłonową (patrz odwołanie) i w jego ocenie dodanie mieszanki zbożowej wymagała sztuka siewu roślin motylkowych i traw. Zatem, w jego ocenie, zachował TUZ. Organ odwoławczy natomiast zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do powyższego twierdzenia skarżącego. Tym samym organ naruszył również art. 80 k.p.a.
Reasumując w ocenie sądu w powyższym zakresie powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie prawa materialnego (nieprawidłowa wykładnia przepisu) oraz prawa procesowego (nie odniesienie się na bazie zgromadzonego materiału, czy obsianie powyższymi roślinami z rośliną "osłonową" (mieszanka zbożowa) powoduje zachowanie trwałych użytków zielonych). Z racji tego, że w wypadku uznania prawidłowości dokonywanych przez stronę zabiegów na części działki rolnej D, wielkość zmniejszeń w wariancie 2.4 nie będzie przekraczała 20 %, to tym samym ma to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Na marginesie należy również wskazać, że skoro TSUE jednoznacznie zajął stanowisko odnośnie pojęcia trwałych użytków zielonych, to konsekwentnie - w wypadku hipotetycznego uznania, że na tej powierzchni zachował trwałe użytki zielone - to trzeba wskazać, że skarżący nie miał obowiązku informowania organu o dokonanych pracach polowych. Istotny jest bowiem sam fakt zachowania trwałych użytków zielonych, tj. sposób korzystania, a nie wykonane prace na tym gruncie, o czym szerzej wskazywał rzecznik generalny w swojej opinii.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy odwoławczy uwzględni ww. ocenę prawną, a w szczególności dokonaną wykładnię pojęcia "trwałe użytki zielone" i ustali na podstawie znajdujących się w aktach dowodów (analiza zdjęć i dokumentów kontroli za 2013 r. tego obszaru), czy zabiegi rekultywacyjne lub agrotechniczne działki spowodowały albo nie likwidację trwałego użytku zielonego.
Wskazać również należy, że w przypadku działki rolnej DC (wariant 2.4) prawidłowo uwzględniono powierzchnię do płatności w wysokości ... ha, zamiast deklarowanej ... ha. Powierzchnia ta wynika z powierzchni zmierzonej w kontroli na miejscu, która była podstawą do wyznaczenia w systemie informacji geograficznej, maksymalnego obszaru kwalifikowanego, ponad który płatność PRŚ nie może zostać przyznana - stosownie do § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Pomiar powierzchni użytkowanej rolniczo wykonano ściśle do granic nieużytków (zadrzewień) widocznych na fotografii nr 20 oraz do granic zagajnika widocznego na fot. nr 21, gdyż jak zauważono pod drzewami znajduje się powierzchnia z dziką roślinnością nieużytkowana rolniczo.
Analizując dalej sprawę trzeba także wyjaśnić, że w myśl § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.
Dlatego też, w wypadku gdyby okazało się, że taki fakt miał miejsce – co wymagać będzie od organu podjęcia wskazanych wyżej czynności - to biorąc pod uwagę powyższe, płatność w wariancie 2.6 przyznana do powierzchni wnioskowanej w początkowej kwocie ... zł prawidłowo będzie musiała zostać pomniejszona o 20 %. W przeciwnym wypadku nie będzie do tego podstaw.
Odnosząc się do ustaleń organów ARiMR w zakresie wariantu 2.10 trzeba wskazać, że podstawą do podjętego rozstrzygnięcia były wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2013r. Dlatego też powoływanie się przez skarżącego na wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonych w innych latach (w tym w roku 2014 dla działki rolnej A) nie mogło być wiążące dla organu rozpoznającego sprawę. Zapadłe rozstrzygnięcie w sprawach o przyznanie płatności za lata kolejne nie może stanowić dowodu w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia za rok 2013, gdyż wnioski o przyznanie płatności składane są co roku, a organ administracji mając na uwadze obowiązujące przepisy zobowiązany jest do weryfikacji spełnienia przez producenta warunków do przyznania płatności na dany rok (tutaj 2013 r.).
W ocenie sądu Dyrektor ARiMR prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji, że w zakresie działki rolnej A deklaracja producenta na rok 2014 podana na załączniku graficznym będącym integralną częścią wniosku była zupełnie inna niż w roku 2013. Rolnik w sposób odmienny obrysował granice działki rolnej A i tym samym zgłosił do płatności różną powierzchnię. Dlatego też organ nie mógł na podstawie deklaracji z roku 2014 rozstrzygać w sprawie za rok 2013. Sąd dokonując kontroli decyzji potwierdza wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji odmienności w deklaracjach strony i nie przywołując ich w wyroku stwierdza, że wynikają one ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentach, w tym ze wskazanych w decyzji zdjęć. Skarżący natomiast mimo wskazywania nieprawidłowości, w żaden sposób do nich się nie odniósł, gołosłownie twierdząc, że organ dokonał nieprawidłowych ustaleń.
Prawidłowo zauważono, że stwierdzona w kontroli na miejscu z 23 lipca 2013 r. powierzchnia działki rolnej A w roku 2013 wyniosła ... ha i tym samym słusznie uznano, że działka ta nie stanowi "działki rolnej" w rozumieniu art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 807 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, gdyż jej powierzchnia jest mniejsza niż ... ha
W związku z powyższym organ stosując art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, zasadnie odmówił przyznania płatności oraz naliczył sankcję wieloletnią, gdyż przedeklarowanie powierzchni wyniosło 100 %. Słusznie także organ II instancji wyjaśnił, że wskazana przez organ I instancji nieprawidłowość oznaczona jako E7 (rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego - 125 szt. na 1 ha) nie ma znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia, gdyż przyjmując nawet zachowanie na spornej działce rolnej minimalnej obsady, to i tak działka ta ze względu na jej powierzchnię 0,09 ha nie kwalifikuje się do płatności.
Sąd również za zasadne uważa wyłączenie przez Dyrektora ARiMR z płatności, w ramach wariantu 2.2. powierzchni działek rolnych CA (ustalona przez organ odwoławczy w wysokości ... ha) i CB (... ha). Za podstawę takiego rozstrzygnięcia prawidłowo przyjęto wyniki kontroli, która na tych działkach stwierdziła uprawę inna niż deklarowana we wniosku (kod nieprawidłowości DR6).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", m.in. jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Stosownie natomiast do § 6 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik może dokonać zmiany uprawianej rośliny tylko wprowadzając ją w planie działalności rolnośrodowiskowej i zgłaszając zmianę kierownikowi biura powiatowego ARiMR wraz z wnioskiem o przyznanie płatności za rok dotyczący zmiany. W myśl § 23 ust. 1 pkt 5 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego wniosek o przyznanie płatności wymaga złożenia oświadczenia między innymi o sposobie wykorzystywania działek rolnych, w szczególności, co wymaga podkreślenia, z podaniem rośliny uprawnej.
Z przepisów tych wynika, co też wyżej wyjaśniono, obowiązek prowadzenia upraw zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, co w przypadku skarżącego oznaczało obowiązek uprawy określonych roślin w określonych latach, na określonych działkach. Niewywiązanie się z tego obowiązku w drugim roku realizacji programu, w odniesieniu do działek rolnych CA i CB oznaczało, że w tym zakresie skarżący nie realizował programu rolnośrodowiskowego. Działki te nie mogły zostać uznane za obszar zatwierdzony. Trzeba bowiem wskazać, że z planu działalności rolnośrodowiskowej, a także wniosku o przyznanie płatności jednoznacznie wynikało, że strona w rok 2013 winna uprawiać żyto ozime (działka rolna CA) oraz mieszankę zbożową jarą (działka CB). Z dokumentów tych nie wynikało natomiast, że strona deklarować będzie roślinę uprawianą jako poplon. Ponieważ, jak wyżej wyjaśniono, skarżący był zobowiązany, w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego, do uprawy roślin konkretnie określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej, a nie dowolnie wybranych roślin z grupy roślin, ustalenie czy zadeklarowana przez skarżącego roślina należy do tego samego rodzaju (np. żyto ozime) co roślina zasiana (np. mieszanka zbożowa) pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, w związku z czym zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie tej okoliczności jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
W tym miejscu sąd wskazuje, że oddzielnie omówi zagadnienie związane ze stwierdzonymi nieprawidłowościami na działce rolnej E.
Powracając de meritum należy zauważyć, że na części działki rolnej CA nie stwierdzono uprawy deklarowanego żyta ozimego, tylko stwierdzono mieszankę zbożowo-strączkową. Z raportu z kontroli wynika, że żyto występuje na tej działce rolnej w części wschodniej, na powierzchni ... ha. Natomiast na pozostałej części tej działki stwierdzono mieszankę zbożowo-strączkową (część środkowa), o czym świadczą stosowne zapisy na szkicu z kontroli, gdzie również wskazano granice tych upraw.
Strona w odniesieniu do powyższego wyjaśniła, że na tej części działki w dniu ... maja 2013r. zostało ścięte żyto na kiszonkę, a następnie została posiana mieszanka zbożowo-strączkowa.
W ocenie sądu zasadnie organ zauważył, że z przepisów rozporządzenia, nie wynika, aby rolnik realizujący wariant 2.2 był w obowiązku wsiewania poplonu i jeśli zasianie rośliny poplonowej było konieczne, winien on niezwłocznie powiadomić organ administracji o takiej okoliczności, tj. że stan faktyczny uległ zmianie i dotychczasowa deklaracja podana we wniosku jest nieaktualna. Ewentualnie rolnik winien niezwłocznie powiadomić organ, że zmieniono roślinę uprawną w plonie głównym. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący zaniedbał swoim obowiązkom i niezwłocznie nie poinformował organu o wysianiu mieszanki zbożowo-strączkowej. Zgodnie z tym co zostało już wyżej wyjaśnione, skarżący był zobowiązany, w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego, do uprawy roślin konkretnie określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej, a nie dowolnie wybranych roślin z grupy roślin.
Zatem trzeba wskazać, że rolnik nie realizował w tym zakresie planu rolnośrodowiskowego i co równie istotne nie poinformował on organu o dokonanej zmianie. Nie ma również w tym wypadku żadnego znaczenia, czy żyto ozime uznamy za plon główny, jak chce skarżący, czy też za ten plon uznamy mieszankę zbożowo-strączkową ze względu na względu długość występowania w roku 2013 (uprawę żyta deklarowaną w dniu ... kwietnia 2013 r. rolnik prowadził tylko do dnia ... maja 2013 r.), skarżący bowiem miał obowiązek zawiadomić o tym fakcie organ. Sąd jednakże w tym zakresie przychyla się do stanowiska organu orzekającego i nie powtarzając jego argumentów uznaje je za zasadne. Zgodnie z art. 73 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009 (stosowanego na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8 ze zm.), zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.
Wobec powyższego zasadne było uznanie, że powierzchnia stwierdzona na działce rolnej CA stanowi ... ha (żyto), a powierzchnię na które występowała mieszanka zbożowo-strączkowa wynosząca 0,77 ha należało wykluczyć z wnioskowanej płatności. Nie ma przy tym znaczenia, że powyższe mogło wynikać z nadzwyczajnych okoliczności spowodowanych pracami melioracyjnymi, gdyż skarżący nie zawiadomił organu o tym fakcie.
Prawidłowo Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w odniesieniu do przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, żaden przepis prawa nie reguluje sytuacji, w której, w przypadku wystąpienia siły wyższej, możliwe byłoby odstąpienie od nałożenia sankcji. Jedynie § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przewidują sytuacje, w których zwrot pomocy nie jest wymagany. Jednakże nie mają one zastosowania w tym postepowaniu. Zatem brak jest podstaw prawnych do otrzymania pomocy w danym roku czy też do odstąpienia od nałożenia sankcji.
Z powyższych względów zasadne także organy ARiMR wykluczyły z płatności działkę rolną CB, na której skarżący deklarował uprawę mieszanki zbożowej jarej, a w wyniku kontroli stwierdzono zupełnie inną roślinę tj. mieszankę zbożowo-strączkową, co zostało potwierdzone materiałem fotograficznym. Rośliny strączkowe w uprawie zboża, wbrew twierdzeniom strony, występują licznie, nie zaś sporadycznie jak to sugeruje strona. Potwierdzają to numery zdjęć przywołane w zaskarżonej decyzji. Tym samym zasadnie uznano, że deklaracja na tej działce nie była zgodna ze stanem faktycznym na gruncie. Ponownie sąd wskazuje, że istotna jest konkretna roślina uprawiana przez rolnika, a nie fakt, że strona uprawia inną roślinę, ale należącą do tej samej grupy płatności (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2016r., II GSK 93/15). Deklaracja podana we wniosku, a wcześniej w planie działalności rolnośrodowiskowej okazała się błędna, co skutkowało wykluczeniem z płatności części gruntów.
Odmienna, od ww. sytuacja dotyczy działki rolnej E. Na tej działce rolnej skarżący miał uprawiać zgodnie z wnioskiem mieszankę zbożową jarą. Natomiast z planu działalności rolnośrodowiskowej wynika, że w tym okresie (2013r.) strona miała uprawiać mieszankę strączkowo-zbożową, a więc roślinę stwierdzoną podczas kontroli (stwierdzono mieszankę zbożowo-strączkową). Zgodnie z tym co zostało, już wskazane wyżej rolnik ma obowiązek realizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Tym samym ma obowiązek prowadzenia upraw zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, co w przypadku skarżącego oznaczało obowiązek uprawy mieszanki strączkowo-zbożowej, a więc takiej jak stwierdzono podczas kontroli. Trzeba bowiem wskazać, że zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej i zmianę tę zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe (§ 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Skarżący, jak wynika z akt nie dokonał zmiany plany działalności rolnośrodowiskowej.
W tym miejscu trzeba wskazać, że w sprawie występuje rozbieżność między planem działalności rolnośrodowiskowej i deklaracją strony we wniosku o przyznanie płatności, która to sprzeczność należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Trzeba bowiem wskazać, że realizował on zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie z obowiązującym go planem rolnośrodowiskowym, a więc nie ma podstaw do wykluczenia tej działki rolnej z płatności, a nieprawidłowość w deklaracji uprawy rośliny trzeba traktować jako omyłkę, która nie powinna wpływać na odmowę przyznania płatności, gdyż organ nie powołał żadnej podstawy prawnej, która powodowałaby konieczność odmowy przyznania płatności w wypadku realizowania planu działalności rolnośrodowiskowej i jednoczesnego nierealizowania deklaracji z wniosku o przyznanie płatności.
Mając powyższe na względzie Dyrektor ARiMR ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną dokonana przez sąd i wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.
Z tych też względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło