V SA/Wa 880/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi H. T. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium RP 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz H. T. P. kwotę 557,00 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi z 29 kwietnia 2009 r. wniesionej przez pełnomocnika H. T. P. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 14 dni od daty odbioru decyzji. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] lutego 2007 r. Nr [...] Komendant Straży Granicznej w [...], zobowiązał skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 26 lutego 2007 r. i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawę faktyczną tej decyzji stanowiło ustalenie, że w dniu 21 lutego 2007 r. H. T. P. w ramach kontroli legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...] przy współpracy inspektorów Wydziału Polityki Społecznej Oddziału Kontroli Legalności Zatrudnienia [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Organ I instancji ustalił, że zatrzymany obywatel W. przebywa w Polsce od 1991 r., w 2004 r. otrzymał kartę pobytu, a po otrzymaniu zezwolenia na pobyt rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej - handel odzieżą w pawilonie [...] w K. Zatrzymanie nastąpiło natomiast na placu targowym [...] w dniu 21 lutego 2007 r. w trakcie wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 101 z późn.zm.) – dalej: ustawa o promocji zatrudnienia (...) i ta okoliczność stanowiła podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do opuszczenia terytorium RP. Wojewoda [...] zmienił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu opuszczenia terytorium RP, wyznaczając nowy termin - 7 dni od dnia otrzymania decyzji oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art. 97 w zw. z art. "88 ust. 1 pkt 1" oraz art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tj. Dz.U z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) – dalej: ustawa o cudzoziemcach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 stycznia 2008 r. Sygn. akt III SA/Kr 766/07uchylił obie decyzje. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż rozpatrzenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, którego celem było zobowiązanie skarżącego w trybie art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do opuszczenia terytorium RP, wymagało dokładnego ustalenia przesłanek takiej decyzji, tj. ustalenia, że skarżący wykonywał pracę niezgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia (...) (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) - gdyż na taką podstawę powołują się organy w uzasadnieniach decyzji - oraz ustalenia i wskazania, na podstawie jakich okoliczności sprawy organ powziął przypuszczenie, że skarżący dobrowolnie opuści terytorium RP w ciągu 7 dni. W ocenie Sądu żadna z tych przesłanek nie została w wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy stopniu ustalona. Niezależnie od wyżej wskazanych uchybień natury proceduralnej Sąd podniósł, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszyły przepis prawa materialnego - art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przez błędną wykładnię pojęcia wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...), co miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, przewidziana art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przesłanka wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...) jako podstawa decyzji o wydaleniu względnie zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, może być spełniona tylko wówczas gdy świadczenie pracy lub inne zatrudnienie ma charakter zarobkowy. W myśl bowiem przepisu art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), ustawa ma zastosowanie do cudzoziemców poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Ta okoliczność nie była natomiast przedmiotem ustaleń faktycznych organów, które za wystarczające do przyjęcia, że spełniona została przewidziana art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przesłanka wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia (...) uznały ustalenie, że skarżący "prowadził handel" bez wykazania, iż czynność ta miała charakter zarobkowy, którego brak skarżący zresztą podkreślał. Pismem z dnia 13 października 2008 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydalenie cudzoziemca z terytorium RP. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. orzekł o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) zaskarżoną decyzją z [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy przyjął, iż zainteresowany H. T. P. wykonywał pracę bez stosownego zezwolenia w kiosku handlowym [...] na targowisku [...] w [...]. Właścicielka firmy – Pani N. T. T. - została ukarana za powierzenie pracy osobie nie posiadającej wymaganego zezwolenia na pracę karą grzywny. Szef Urzędu podniósł, iż organy orzekające w sprawach wydalenia nie są uprawnione do samodzielnej oceny, czy cudzoziemcy naruszyli przepisy ustawy o promocji zatrudnienia, niezależnej od oceny wyrażonej przez organy upoważnione do kontroli w tym zakresie. Organy orzekające są zobligowane uwzględnić wynik kontroli – jeśli kontrola legalności zatrudnienia została dokonana prawidłowo. W przedmiotowej sprawie dokumentacja sporządzona przez organy kontrolne była podstawą do wydania wyroku, w którym Sąd Rejonowy ustalił m.in., iż Pani N. T. T. powierzyła wykonywanie pracy cudzoziemcowi P. H. T. nie posiadającemu wymaganego pozwolenia na pracę. Art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje kompetentne organy do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca w przypadkach określonych w tym przepisie, tak więc ustalenia kontroli obligowały organy orzekające do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca. W skardze na powyższą decyzję postawiono zarzut naruszenia prawa, a w szczególności: - błędną wykładnię przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach - sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W skardze podniesiono, iż organy orzekające nie ustosunkowały się do zarzutów skarżącego, że czynności wykonywane przez niego nie miały charakteru pracy zarobkowej, a tylko taka praca – zgodnie z przepisem art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia (...) może być podstawą do podjęcia decyzji o wydaleniu na podst. art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W toku postępowania odwoławczego skarżący podnosił, iż Pani N. T. T. jest jego kuzynką i on pomagał jej jedynie przy pilnowaniu kiosku z odzieżą podczas nieobecności jej męża, który wyjechał do W. Organy orzekające nie ustosunkowały się także do faktu, iż skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą i to z niej uzyskiwał dochody. Ponadto podniesiono, iż fakt uznania N. T. T. winną wykroczenia nie zwalnia organów w postępowaniu o wydalenie z obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, gdyż wyrok w sprawie o wykroczenie nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 27 marca 2009 r., w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach Sąd uznał, iż decyzja ta nie może się ostać. Zaskarżona decyzja wykazuje zasadnicze braki w zakresie materiału dowodowego, niezbędnego dla oceny zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organy obydwu instancji przyjęły, iż skarżący wykonywał pracę bez stosownego zezwolenia w kiosku handlowym [...] na targowisku [...] w [...] w firmie Pani N. T. T. Właścicielka firmy została ukarana za powierzenie pracy osobie nie posiadającej wymaganego zezwolenia na pracę karą grzywny. W ocenie organów orzekających, ustalenia w przedmiocie wykonywania przez cudzoziemca pracy bez stosownego zezwolenia, dokonane przez uprawniony do tego organ kontroli, są wiążące dla organów orzekających w sprawie o wydalenie. Organy te są zobligowane uwzględnić wynik kontroli. W ocenie Sądu, przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi obligatoryjną - nie pozostawiającą organowi żadnego wyboru co do rozstrzygnięcia - podstawę do wydania wobec cudzoziemca decyzji o wydaleniu, przy zaistnieniu okoliczności faktycznych ustalonych w oparciu o przepisy ustawy o promocji zatrudnienia (...), tj. przy bezspornym ustaleniu, iż cudzoziemiec wykonywał pracę z naruszeniem przepisów tej ustawy. Do stwierdzenia powyższego niezbędne są zaś wyniki kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców, przeprowadzonej przez uprawnione do tego organy i w ramach ich kompetencji. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wyniki te nie powinny stanowić jedynego materiału dowodowego w sprawie o wydalenie, w sytuacji, gdy strona kwestionuje ten materiał dowodowy i podnosi inne ważne dla niej okoliczności na potwierdzenie swojego stanowiska. Dowody zgromadzone w trakcie kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców, winny więc być poddane ocenie, skonfrontowane z wyjaśnieniami i twierdzeniami strony postępowania, a w razie konieczności uzupełnione o nowe dowody: dokumenty czy zeznania świadków, a w sytuacjach ostatecznych - także o wyjaśnienia samej strony (art. 86 k.p.a.). Orzekając w niniejszej sprawie organ odwoławczy dysponował protokołem z kontroli legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP z 21 lutego 2007 r. sporządzonym przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...] przy współpracy inspektorów Wydziału Polityki Społecznej Oddziału Kontroli Legalności Zatrudnienia [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], protokołem przesłuchania strony z 7 listopada 2008 r. a także dokumentami przedstawionymi przez pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik reprezentujący skarżącego zawarł w treści odwołania wyjaśnienia i zgłosił nowe okoliczności mogące mieć - w jego ocenie - niewątpliwy wpływ na sytuację cudzoziemca i wynik tej sprawy. Wskazał m.in. na fakt, iż właścicielka firmy - Pani N. T. T. jest kuzynką skarżącego, na dowód czego załączono do odwołania akt małżeństwa Pani N. T. T. i że jego obecność na stoisku była spowodowana potrzebą pomocy rodzinie. Takie argumenty podnosił także skarżący w trakcie przesłuchania w dniu 7 listopada 2008 r. Podniesiono także, że skarżący prowadził w czasie kontroli własną działalność gospodarczą – sprzedaż detaliczna towarów na straganach i targowiskach na obszarze całego kraju, a organ orzekający nie ustalił, czy asortyment sprzedawany na stoisku na [...] nie był oferowany w ramach działalności gospodarczej przez skarżącego. Do odwołania załączono dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego. Źródłem utrzymania skarżącego w okresie styczeń – luty 2007r. była wyłącznie własna działalność gospodarcza, tak więc pomoc kuzynce nie miała charakteru zarobkowego, a tylko takie świadczenie pracy - w celach zarobkowych - może być podstawą wydalenia cudzoziemca. Uzasadniając decyzję Szef Urzędu nie ustosunkował się wyjaśnień skarżącego złożonych w dniu 7 listopada 2008 r. oraz do dokumentów załączonych do odwołania. Organ nie wskazał na ich znaczenie dowodowe w sprawie, a w szczególności na okoliczności z nich wynikające. Organ orzekający nie ustosunkował się do podnoszonych w odwołaniu okoliczności, zarzutów i wyjaśnień. Argumenty strony pozostały bez odzewu organu odwoławczego. Konkludując, orzekając w niniejszej sprawie Szef Urzędu - pomijając dowody zgromadzone w toku postępowania, w tym pochodzące od strony- naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a., co zaś musiało skutkować uchyleniem skarżonej decyzji jako wydanej w wyniku wadliwie przeprowadzonego przez ten organ postępowania dowodowego. W tej sytuacji należało też uznać, iż uzasadnienie decyzji wydanej przez Szefa Urzędu nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to nie zawiera bowiem w ogóle odniesienia się do okoliczności istotnych dla strony tego postępowania, która to -zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami ogólnymi uregulowanymi w k.p.a.- ma prawo wpływać na jego kształt. Orzekając ponownie organ odwoławczy obowiązany jest przeprowadzić w sposób dokładny i rzetelny analizę zgromadzonego i ewentualnie uzupełnionego materiału dowodowego, kierując się przy tym dyspozycją art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. i pamiętać o tym, iż uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.