V SA/Wa 884/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Kudiura, Sędziowie:, Sędzia WSA Beata Krajewska, Asesor WSA Danuta Dopierała [spr.], Protokolant Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i nakazania powtórnego wywozu pojazdu za granicę; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez J. G. za pośrednictwem Agencji Celnej W., według dokumentu SAD z dnia [...] lutego 2000 r. Nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Holandii samochód do transportu towarowego marki FORD TRANSIT ESS diesel nr fabryczny podwozia [...]. Po wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury jaką został objęty w/w samochód i postanowił odstąpić od wydania nakazu zniszczenia ww. pojazdu pod warunkiem dokonania powrotnego wywozu za granicę w ciągu 14 dni od daty otrzymania decyzji. Organ pierwszej instancji ustalił, iż pojazd zgłoszony do odprawy celnej w dniu [...] lutego 2000 r. w Posterunku Celnym w G. został wprowadzony na polski obszar celny z naruszeniem §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz.U. 158, poz. 1053 ze zm.). Wymieniony przepis zakazywał w dacie dopuszczenia do obrotu ww. samochodu przywozu pojazdów samochodowych do transportu towarowego, w przypadku których od roku następnego po roku produkcji upłynęło co najmniej 6 lat. Powołany w zgłoszeniu celnym rok produkcji przedmiotowego samochodu -1994 - był niezgodny ze stanem faktycznym ustalonym przez organy celne na 1992 r. Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, w wyniku przeprowadzonych w trybie art. 83 §1 Kodeksu celnego działań kontrolnych dotyczących legalności wprowadzenia na polski obszar celny omawianego samochodu organ celny stwierdził, że przyjęty z przedstawionych do odprawy celnej dokumentów, rok produkcji auta jest niezgodny ze stanem faktycznym. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] wszczął w stosunku do J. G. postępowanie w sprawie ww. samochodu. Konsultacja z firmą [...] Spółka z o.o. w W. i rozkodowanie numeru podwozia w systemie Auto VIN pozwoliło na ustalenie, iż samochód został wyprodukowany w 1992 r., a nie jak podano w zgłoszeniu celnym w 1994 r. Z informacji przekazanych przez Europejski Rejestr Pojazdów wynikało, że pojazd ten nie figuruje w systemie informacyjnym jako utracony na terenie Niemiec do dnia 12 lutego 2002 r. i że został wyeksportowany z terenu Niemiec na numerach wywozowych [...] i wymeldowany w dniu [...] stycznia 2000 r. Dowody te jako wiarygodne dały podstawę do ustaleń faktycznych obu organów. Tak ustalony stan faktyczny stanowił podstawę zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, powtarzając za organem pierwszej instancji, wskazał podstawę prawną wydanej decyzji jako art. 186 § 4 w zw. z art. 58 i art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. 75 z 2001 r. poz. 802 ze zm.). Dyrektor Izby Celnej uzasadnił, że orzeczony nakaz wywozu pojazdu wywołany jest istniejącym w dacie zgłoszenia celnego zakazem przywozu samochodów ciężarowych umieszczonym w cytowanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. Zgodnie z treścią art. 58 §1 Kodeksu celnego, jeżeli umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne zakazują posiadania, rozpowszechniania lub obrotu towarami, organ celny cofa natychmiast towar za granicę lub na polski obszar celny, chyba że umowy międzynarodowe lub przepisy odrębne przewidują jego przepadek albo inny sposób postępowania. Natomiast w myśl przepisu §1a, jeżeli cofniecie towaru o którym mowa w §1 jest niemożliwe lub niedopuszczalne, organ celny może nakazać zniszczenie towaru. Nakaz zniszczenia towaru może być poprzedzony nakazem powrotnego wywozu towaru (art. 186 §4 zdanie drugie Kodeksu celnego). Biorąc zatem powyższe pod uwagę organ celny I instancji prawidłowo uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury dopuszczenia do obrotu samochodu objętego zakazem przywozu. Jednocześnie nadał towarowi przeznaczenie celne powrotnego wywozu, odstępując warunkowo od nakazu zniszczenia. Organ odwoławczy nie uznał zarzutu J. G., iż wywiezienie przedmiotowego pojazdu obecnie nie jest możliwe, ponieważ został on sprzedany w dniu [...] sierpnia 2001 r. na rzecz K. G., zam. P., [...] S., oraz że z kupującym nie posiada żadnego kontaktu. Nadto za bezpodstawny uznał organ odwoławczy zarzut, że w trakcie odprawy celnej i rejestracji samochodu nikt nie kwestionował widniejącego w dokumentach roku 1994 jako daty produkcji pojazdu. W ocenie organu celnego II instancji fakt sprzedania pojazdu osobie trzeciej nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. ponieważ w art. 58 §2 Kodeksu celnego stwierdzono, że koszty cofnięcia towaru, sprzedaży, zniszczenia lub likwidacji w inny sposób ponoszą solidarnie: osoba która wprowadziła bądź wyprowadza towary o których mowa w §1, osoba, która przejęła odpowiedzialność za przewóz tych towarów, bądź każda inna osoba, w której posiadaniu towar się znajduje. Z tego powodu uzasadnione było zdaniem organu odwoławczego, utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. G. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004 r. i uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe zarzucając: - nieuwzględnienie przez organy celne faktu, że Skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dobrej wierze; - wydanie decyzji nakazującej powrotny wywóz ww. pojazdu pomimo jego sprzedaży osobie trzeciej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 65 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.) organ celny niezwłocznie przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli zgłoszenie celne odpowiada wymogom określonym w art. 64 cyt. ustawy i wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną, i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, chyba że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. W myśl art. 65 § 4 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części, rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego, określa kwotę wynikającą z długu celnego lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne, niż określone w lit. "a" i "b". Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W niniejszej sprawie kwestią sporną jest treść zgłoszenia celnego dokonanego przez Skarżącego, według dokumentu SAD z dnia [...] lutego 2000 r. Nr [...], stanowiącego podstawę do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu, sprowadzony z Holandii, samochód do transportu towarowego marki FORD TRANSIT ESS diesel nr fabryczny podwozia [...]. Organ celny, w wyniku działań kontrolnych przeprowadzonych w trybie art. 83 §1 Kodeksu celnego, zakwestionował legalność wprowadzenia na polski obszar celny ww. pojazdu stwierdzając, że przyjęty z przedstawionych do odprawy celnej dokumentów rok produkcji samochodu - 1994 - jest niezgodny ze stanem faktycznym (samochód został wyprodukowany w roku 1992 r.). Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na względzie fakt, iż przedmiotowy pojazd został wprowadzony na polski obszar celny z naruszeniem §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz.U. 158, poz. 1053 ze zm.), organ celny uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury dopuszczenia do obrotu przedmiotowego samochodu i nadał towarowi przeznaczenie celne powrotnego wywozu, odstępując warunkowo od nakazu zniszczenia. Natomiast zdaniem skarżącego, przedmiotowy pojazd, według dokumentacji przedstawionej przy zgłoszeniu celnym, został wyprodukowany w roku 1994 i nie podlegał zakazowi wprowadzania na polski obszar celny. Jako towar nabyty przez Skarżącego w dobrej wierze, ww. samochód został wprowadzony do obrotu krajowego (zbyty na rzecz osoby trzeciej w dniu [...] sierpnia 2001 r.), co zdaniem Skarżącego powoduje, że nie może on ponosić konsekwencji w postaci nakazu powrotnego wywozu ww. pojazdu. Na tym tle w niniejszej sprawie istotna jest kwestia czy decyzja wydana przez organ II instancji realizuje zasadniczy cel postępowania jakim jest rozstrzygniecie sprawy celnej co do jej istoty poprzez konkretyzację przepisów prawa materialnego i procesowego wyznaczonych przedmiotem sprawy. Nie zawsze bowiem jest możliwe osiągniecie tego celu z powodu wystąpienia okoliczności, które stanowią trwałą i nieusuwalną przeszkodę uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania, bądź też powodują, że dalszy bieg postępowania byłby niecelowy - bezprzedmiotowy. W przypadku gdy przedmiotowe okoliczności powstają dopiero w toku postępowania, stanowiąc przyczynę bezpośrednią lub pośrednią bezprzedmiotowości postępowania, można mówić o bezprzedmiotowości wtórnej (Komentarz do art. 208 ustawy Ordynacja Podatkowa, rok 2002, prof. B. Brzeziński; Komentarz Ordynacja Podatkowa; rok 2003, B. Adamiak). W ocenie Sądu, orzekając w niniejszej sprawie organ II instancji powinien rozważyć, czy nie wystąpiły przyczyny bezprzedmiotowości wtórnej postępowania, stanowiące w myśl art. 208 Ordynacji podatkowej przesłanki umorzenia postępowania, dotyczące: - prawotwórczych elementów stanu faktycznego; - strony postępowania celnego; - podstawy prawnej załatwienia sprawy co do jej istoty. W tym kontekście organ odwoławczy powinien odnieść się do faktów bezspornych, tj. do okoliczności, że przedmiotowy pojazd został w dniu [...] lutego 2000 r. objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i zwolniony do dyspozycji zgłaszającego, przez co stał się wówczas towarem krajowym. W szczególności organ celny II instancji winien rozważyć okoliczność, że jako towar krajowy, przedmiotowy pojazd stał się przedmiotem obrotu cywilno-prawnego na 4 miesiące wcześniej, niż wszczęto postępowanie w sprawie i na 15 miesięcy wcześniej, niż wydano decyzję w pierwszej instancji. Zbycie pojazdu prawidłowo zarejestrowanego w Polsce nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2001 r., o czym Skarżący poinformował organ celny II instancji składając umowę kupna-sprzedaży jako załącznik do pisma z dnia 12 lutego 2003 r. (k. 34 i 35 akt administracyjnych), a więc przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej. Podkreślić należy, że Skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie w dniu 10 stycznia 2002 r. (k. 18 akt administracyjnych). Wobec powyższego w ocenie Sądu rozważenia i pogłębienia ustaleń organu celnego wymaga zmiana stanu faktycznego w czasie zawisłości sprawy (zawarcie przez Skarżącego umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu), która dotyczyła faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy co do jej istoty. W konsekwencji organ celny powinien rozważyć kwestię adresata zaskarżonej decyzji, w szczególności czy Skarżący w obecnym stanie faktycznym i prawnym posiada legitymację do udziału w postępowaniu i może być adresatem decyzji nakazującej powrotny wywóz za granicę przedmiotowego pojazdu, czy też nie posiada takiej legitymacji co powoduje bezprzedmiotowość wtórną postępowania z uwagi na niemożność zrealizowania jego celu zasadniczego. W ocenie Sądu za niezasadne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym fakt sprzedania pojazdu osobie trzeciej nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji organu I instancji, ponieważ w art. 58 §2 Kodeksu celnego stwierdzono, że koszty cofnięcia towaru, sprzedaży, zniszczenia lub likwidacji w inny sposób ponoszą solidarnie: osoba, która wprowadziła bądź wyprowadza towary o których mowa w §1, osoba, która przejęła odpowiedzialność za przewóz tych towarów, bądź każda inna osoba, w której posiadaniu towar się znajduje. Należy podkreślić, że przepis art. 58 §2 Kodeksu celnego przewiduje solidarną odpowiedzialność m.in. posiadacza towaru tylko w zakresie pokrycia kosztów cofnięcia towarów. Nie można tej dyspozycji rozciągnąć na kwestię nieuregulowaną w cytowanym przepisie - upatrywać w niej źródła obowiązku cofnięcia za granicę towaru ciążącego na posiadaczu samochodu (Wyrok NSA z dnia 13 września 2001 r., Sygn. akt V SA 3761/00, M. Podat.). Dodatkowo, organ odwoławczy powinien rozważyć czy w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego usuwająca podstawę prawną załatwienia sprawy, która czyniłaby postępowanie bezprzedmiotowym. Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów (Dz.U. 158, poz. 1053), które stanowiło podstawę prawną zakwestionowania legalności wprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego samochodu, zakaz przywozu towarów, o których mowa w pkt 1-3 §1 tego rozporządzenia, obowiązywał do dnia 31 grudnia 2001 r., co było podyktowane realizacją założeń polityki gospodarczej państwa w latach 1998 - 2001. Należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] stycznia 2002 r. W konkluzji należy stwierdzić, że wskazane błędy organu celnego II instancji w ustaleniu istotnych okoliczności faktycznych i ich oceny w aspekcie wymienionych przepisów materialnych ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny i przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, powodują konieczność dokonania ponownej analizy podnoszonych przez Skarżącego okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzję organu II instancji.