V SA/Wa 887/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. K. kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi z dnia 10 marca 2010 r. wniesionej przez A. K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z ... lutego 2010 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję własną ... z ... lipca 2009 r. wydaną w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu ... stycznia 2006 r., strona złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Postanowieniem z ... lutego 2006 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik Biura) stwierdził, iż wnioskodawca spełnia wstępne warunki wymagane do uzyskania renty strukturalnej. ... marca 2006 r., do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął Akt Notarialny z ... marca 2006 r., (Repertorium A nr ...) zatytułowany "umowa dzierżawy (celem uzyskania renty strukturalnej)", na mocy którego A. K. oraz B. K. wydzierżawili J. T. swoje udziały w nieruchomościach rolnych stanowiących przedmiot powyższego wniosku z ... stycznia 2006 r. Decyzją z ... marca 2006 r. nr ... Kierownik Biura przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości ... zł na okres od marca 2006 roku do lutego 2016 r., przy czym wysokość przyznanej renty strukturalnej została zwiększona z tytułu trwałego przekazania gospodarstwa rolnego o kwotę ... zł. Pismem z ... sierpnia 2008 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. (dalej: Dyrektor Oddziału) zawiadomił zainteresowanego o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura z dnia ... marca 2006 r., o przyznaniu renty strukturalnej w związku z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowości popełnionych w trakcie rozpatrywania wniosku o przyznanie renty. Decyzją z ... września 2008 r. nr ... Dyrektor Oddziału stwierdził nieważność decyzji ostatecznej nr ... z dnia ... marca 2006 r., o przyznaniu renty strukturalnej, z uwagi fakt, iż beneficjent otrzymał zawyżoną płatność o dodatek z tytułu przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych. Wysokość renty strukturalnej powinna zatem wynosić 210 % najniższej emerytury, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). Decyzją z ... września 2008 r. Kierownik Biura przyznał stronie rentę strukturalną w wysokości ... zł z datą wsteczną od marca 2006 r. W dniu ... października 2008 r. Kierownik Biura zmienił stronie od marca 2008 r. wysokość pobieranej renty strukturalnej o ... zł i ustalił jej wysokość na kwotę ... zł. W dniu ... czerwca 2009 r. Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych beneficjentowi z tytułu renty strukturalnej. W dniu ... czerwca 2009 r. w Oddziale Regionalnym w T. stawił się zainteresowany. Podniósł, iż winę za złe obliczenie wysokości renty strukturalnej ponosi osoba wydająca decyzję, gdyż akt notarialny jasno określał formę przekazania gospodarstwa. Decyzją z ... lipca 2009 r., nr ... Prezes ARiMR ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej na kwotę ... zł. wraz z odsetkami. Wskazał, że w sprawie nie nastąpiło przeniesienie użytków rolnych w sposób trwały, gdyż grunty zostały oddane w dzierżawę, w związku z czym Kierownik Biura dopuścił się rażącego naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją nr ... z ... lutego 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia ... lipca 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż określona w zaskarżonej decyzji kwota nadmiernie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej jest prawidłowa. Stwierdził, iż zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają bez wpływu na ustalenia organu odwoławczego i należy je uznać za bezzasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie następujących przepisów: 1. art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 [Dz.Urz. UEL z 327 z 12.12.2001] poprzez nie uwzględnienie treści przepisu 49 ust. 4 powołanego rozporządzenia, albowiem płatność została dokonana na skutek pomyłki organu ją przyznającego, błąd nie mógł być wykryty przez rolnika, a powiadomienie o błędzie nastąpiło po 12 miesiącach od przyznania płatności. 2. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. 3. art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków oraz narażenie strony na negatywne konsekwencje jej nieznajomości prawa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoją argumentację zawartą w decyzjach. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania oraz w skardze że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu ją przyznającego Prezes ARiMR stwierdził, że skarżący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć pomyłkę organu w zakresie ustalenia wysokości świadczenia i poinformować o tym organ, w związku z powyższym uznał zarzuty za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Bezspornym w sprawie jest, iż skarżący otrzymał nienależne świadczenie z tytułu renty strukturalnej ustalonej w nieprawidłowej wysokości. W związku z powyższym Prezes ARiMR wydał decyzje, mocą których zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie ... zł wraz z odsetkami. W swoich decyzjach organ powołał się m.in. na przepisy art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz UE L 141 z 30.04.2004r.) zgodnie z którym w przypadku dokonania nadmiernej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. W decyzji powołano także przepis art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE L 153 z 30.04.2004), zgodnie z którym w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, rolnik jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001r. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004, ma jednakże zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2005 r. Przepisy art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 a także art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001, są tożsame w swej istocie. Należy zauważyć, iż Skarżący nie kwestionował faktu, iż wysokość renty strukturalnej została błędnie wyliczona przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., jednak od początku postępowania toczącego się w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych z tytułu renty strukturalnej podnosił, iż w żaden sposób nie przyczynił się do powstania pomyłki i w dobrej wierze przyjął świadczenie w wysokości mu naliczonej. Powoływał się na konkretne unormowania prawne, zgodnie z którymi obowiązek zwrotu płatności pobranej w nadmiernej wysokości nie istnieje, jeżeli płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeżeli błąd nie mógł być wykryty przez rolnika. Pomimo iż argumenty tego rodzaju zostały podniesione przez skarżącego już w trakcie wyjaśnień złożonych przed organem w toku postępowania przed wydaniem pierwszej decyzji (protokół z wyjaśnień z ... czerwca 2009 r., – k. 29 akt admin) a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ w żadnej z podjętych w sprawie decyzji nie odniósł się do zarzutów skarżącego. Należy podkreślić, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na treść przepisu art. 73 ust.4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który zawiera regulacje zwalniające beneficjenta od zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jeżeli płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika a o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Próbę ustosunkowania się do zarzutów skarżącego organ podjął dopiero w odpowiedzi na skargę. Na str. 4 odpowiedzi na skargę znalazło się gołosłowne stwierdzenie, iż "skarżący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć pomyłkę organu w zakresie ustalenia wysokości świadczenia i poinformować o tym organ". Powyższego jednakże nie można uznać za prawidłowe. Przede wszystkim wskazać należy, iż próba uzasadnienia rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych w zakresie podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności sprawy (art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a.) W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), celem prowadzonego przed sądem administracyjnym postępowania nie jest kolejne rozpoznanie sprawy, lecz jedynie kontrola prawidłowości wydanych w sprawie decyzji pod kątem ich zgodności z prawem, mając przy tym na względzie stan faktyczny i prawny występujący w sprawie w dniu ich podjęcia. Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR z ... lutego 2010 r., oraz decyzja ją poprzedzająca, zatem Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w treści wskazanych decyzji. Biorąc zatem pod uwagę, że odpowiedź na skargę nie stanowi dokumentu, który podlega kontroli przez Sąd, stanowisko w nim zawarte nie może zostać poddane ocenie Sądu. Przy ponownym rozpoznaniu organ rozważy możliwość zastosowania w stosunku do skarżącego przepisów zezwalających na odstąpienie od żądania zwrotu nadmiernej płatności, w szczególności przepisów § 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 bądź też przepisu art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001; z decyzji nie wynika jasno, który z przepisów w ocenie organu winien znaleźć zastosowanie. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.