V SA/Wa 888/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w P. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie Skarżący P. Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości w P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. Po otrzymaniu wezwania o uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący wykazał stratę w wysokości 146 014,21 zł, środki w kasie w wysokości 290,96 zł oraz dochód w wysokości 138,01 zł. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych: a) statut stowarzyszenia i sprawozdanie finansowe za 2016-2017 r.; b) odpisy rocznych zeznań podatkowych za 2017 r. złożonych przez stowarzyszenie oraz miesięcznych od stycznia do lipca 2018 r.; c) oświadczenie o uzyskanych przychodach i poniesionych wydatkach przez stowarzyszenie w 2017 i 2018 r.; d) uchwała określająca wysokość składek członkowskich; e) informacja o liczbie członków stowarzyszenia wraz z informacją o wysokości uiszczonych składek; f) oświadczenie o aktualnym stanie środków finansowych w kasie stowarzyszenia; g) oświadczenie jaki był stan środków finansowych w kasie na koniec każdego miesiąca w okresie ostatnich sześciu miesięcy; h) pełne wyciągi z posiadanych przez stowarzyszenie wszystkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 6 miesięcy lub dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie, zajęcie bądź blokada rachunku wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach (wysokość, cel zadłużenia, termin spłaty, czy są terminowo spłacane), informację o zajęciach komorniczych; i) dokument wskazujący złożenie oświadczenia wyjaśniającego jakie działania podejmuje stowarzyszenie w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w statucie; j) oświadczenie czy stowarzyszenie zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia; k) oświadczenie w jakiej wysokości i z jakich środków stowarzyszenie ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, gaz, energia elektryczna, telefony, Internet, abonament RTV, inne koszty), koszty obsługi księgowej i obsługi prawnej; l) wyjaśnienie odnośnie zawartego w formularzu wniosku oświadczenia, że stowarzyszenie nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem a reprezentowanie stowarzyszenia w niniejszej przez pełnomocnika z wyboru. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, które zostało doręczone (...) sierpnia 2018 r. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykonał skierowanego do niego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Nie przedstawiła żadnego z żądanych dokumentów. Uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego i dochodów, skarżący uniemożliwił dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na skarżącym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano również uwagę, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (postanowienie NSA z 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 607/17). Ponadto osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi wykazać także, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09). Wobec powyższego, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.