V SA/Wa 896/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A. M. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 2 maja 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną (rubryka 6 i 8 formularza PPF), utrzymuje się z dochodów ze świadczenia rentowego w wysokości 707,74 złotych oraz z dochodów żony z tytułu zasiłku opiekuńczego w wysokości 153 złotych. Ponadto wskazał, iż w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym zdarzyło się wiele klęsk żywiołowych w tym: 1) powódź tysiąclecia - zalanych zostało 514 ha zbóż (straty wyceniono na [...] złotych), 2) dwadzieścia osiem pożarów -straty [...] złotych, 3) wymarznięcia łącznie 100 ha zbóż - straty [...] złotych. Wyjaśnił, iż na leki miesięcznie wydaje 400 złotych. Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 30 m2, natomiast dom i działkę zajął Komornik Sądowy. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Ponadto stwierdził w rubryce 8 formularza PPF, że żona nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 14 maja 2008 r. wezwano zainteresowanego do złożenia dokumentów oraz dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 29 maja 2008 r. skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż gospodarstwo rolne prowadził na gruntach, które były wydzierżawiane do 5 września 2001r. natomiast na nieruchomościach gruntowych żony skarżącego, z którą wnioskodawca posiada rozdzielność majątkową, ZUS dokonał wpisów hipoteki. Oświadczył również, iż ciągniki, samochody, przyczepy, które posiadał zostały okradzione, na dowód czego załączył kserokopię pisma do Prokuratury. Obecnie skarżący nie posiada żadnych nieruchomości gruntowych i w związku z tym nie otrzymuje dopłat do gruntów. Wskazał, że za mieszkanie nie płaci czynszu, gdyż jest zwolniony z powodu renty inwalidzkiej (mieszkanie po PGR-owskie) - zajmowane mieszkanie ma odciętą energię elektryczną z powodu zadłużenia. Stwierdził, iż na leki wydaje 400 złotych miesięcznie oraz 70 złotych raz na dwa miesiące za wizytę u lekarza [...]. Ponadto skarżący wskazał, iż mieszka sam. Do pisma załączył min. zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, umowę majątkową małżeńską. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku i dodatkowym oświadczeniu okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2008 r. ponownie wezwano zainteresowanego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 17 czerwca 2008r. skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym stwierdził, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe, z żoną żyje w separacji od 2 października 1997r. (data umowy majątkowej małżeńskiej - dopisek referendarza). Wnioskodawca oświadczył, iż żona według jego wiedzy nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, posiada natomiast - budynku mieszkalnego oraz 2 ha łąki i nigdy nie otrzymywała dopłat do gruntów, ani innej pomocy z ARiMR oraz ARR. Wyjaśnił również, że nieruchomości żony są zajęte przez wierzycieli. Do pisma załączył wyciąg z rachunku bankowego żony z saldem minus 61,23 złotych, pismo Prezesa Sądu Rejonowego z którego wynika, iż wobec skarżącego i jego żony toczy się 86 postępowań egzekucyjnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi A. M. była decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody. Łączny dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę pozwala wyłącznie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym uznać należy, iż skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przytoczonych okolicznościach skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.