V SA/Wa 896/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; W dniu 17 lutego 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką, nie posiada domu, korzysta w ramach służebności z dwóch pokoi, łazienki i korytarza. Posiada nieruchomość rolną o pow. 19,15 ha. Dochody skarżącego z chowu cieląt wynoszą 250 zł miesięcznie, a dochody matki ze świadczenia emerytalnego 680 zł miesięcznie. Skarżący i jego matka ponoszą wydatki na leczenie. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych – w roku 2007 – 7318,25 zł, w roku 2008 – 7739,89 zł, w roku 2009 – 16 180 zł. Skarżący ponosi następujące koszty: ubranie dla dwóch osób: 1000 zł rocznie, wyżywienie roczne: 10 000 zł, olej napędowy do ciągnika na cały rok: 8000 zł, usługi SKR- Kombajn itp. 4000 zł, węgiel: 2000 zł, leki dla dwóch osób: 2000 zł rocznie, benzyna do samochodu: 2000 zł, składka KRUS : 1 osoba 1200 zł rocznie, energia: 1000 zł rocznie, nawozy sztuczne: 3000 zł, części zamienne do ciągnika i maszyn: ok. 2000 zł, środki ochrony roślin: 500 zł, gaz: 500 zł rocznie, ubezpieczenie budynków i OC: 600 zł rocznie. Ponadto skarżący wskazał, iż dorywczo zatrudnia pracownika do pomocy w gospodarstwie. Nie posiada wpływów za mleko, od 2006 ponosił dodatkowe koszty na wysiew poplonów, na który nie uzyskuje pomocy finansowej. Nie posiada również żadnych lokat dewizowych ani oszczędności w banku. Postanowieniem z 31 maja 2010r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in., iż złożonego przez stronę oświadczenia nie można uznać za wiarygodne i rzetelne, co powoduje, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego posiadania wnioskodawcy. Roczne obciążenie gospodarstwa domowego skarżącego związane z utrzymaniem własnym i matki oraz nakładami dotyczącymi produkcji rolnej wynosi - zgodnie z oświadczeniem - około 38 290 zł tj. 3190 zł miesięcznie, dochody roczne natomiast wynoszą około 28 000 zł tj. 2333 zł miesięcznie (płatności do gruntów rolnych, emerytura matki i dochody z chowu cieląt). W związku z tym wskazano, iż skarżący posiada jeszcze dodatkowe źródło utrzymania, którego nie ujawnił. Podkreślono, że to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Pismem z 22 czerwca 2010r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Oświadczył, iż nie posiada innego źródła utrzymania oprócz gospodarstwa rolnego. Wyjaśnił, iż w ostatnich dwóch latach zmuszony był sprzedać kilka sztuk młodego bydła z powodu braku środków finansowych. Wskazał, że posiada samochód marki F. [...] o wartości 700 złotych, który głównie służy mu do załatwiania różnych spraw urzędowych i np. wizyt u lekarzy. Do sprzeciwu skarżący załączył kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu oraz kserokopię faktury za zakupione nawozy sztuczne. Zarządzeniem z 14 lipca 2010r. wezwano skarżącego do udzielenia informacji z jakich środków finansowych dokonał zakupu w dniu 22 czerwca 2010r. nawozów sztucznych za kwotę 4050 złotych, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał, iż posiada jakiekolwiek zasoby pieniężne. W odpowiedzi na powyższe pismem z 28 lipca 2010r. skarżący poinformował, iż powyższą kwotę pożyczył od brata, który oprócz prowadzenia gospodarstwa rolnego dodatkowo pracuje. Wskazał, iż obecnie posiada tylko dwie krowy i jedno cielę oraz że jest zadłużony na kwotę 841 złotych w Spółdzielni Kółek Rolniczych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.). Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę oświadczenia o stanie majątkowym znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy, dodatkowych oświadczeniach oraz sprzeciwie i porównując je z obciążeniami wynikającymi z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę sytuację majątkową oraz dochody. Dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego oraz niewielkiej emerytury matki, po uwzględnieniu koniecznych wydatków ponoszonych zarówno na utrzymanie rodziny jak i gospodarstwa rolnego, pozwalają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.