V SA/Wa 897/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA – Krystyna Madalińska – Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.F. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W dniu 13 maja 2010 r. K.F. złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Wskazał, iż z tytułu emerytury otrzymuje łącznie z żoną kwotę 2040,69 zł. Jest właścicielem mieszkania o pow. 99 m2 . Wyjaśnił również, iż z powodu złego stanu zdrowia znaczną część emerytury wydaje na lekarstwa, lekarzy i rehabilitację. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2010 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. Ustosunkowując się do ww. wezwania skarżący w piśmie z dnia 21 czerwca 2010 r. wyjaśnił jak przedstawiają się jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem. Jednocześnie oświadczył, iż żadnych oszczędności i majątku ruchomego ani on ani jego żona nie posiadają. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2010 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do udzielenia informacji czy on sam bądź jego żona posiada rachunki bankowe oraz do złożenia wyciągów z takich rachunków z okresu ostatnich 3 miesięcy. Postanowieniem z 7 lipca 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 lipca 2010 r. (data wpływu do Sądu) skarżący nadesłał 2 egz. zaświadczeń dotyczących jego rachunku bankowego oraz rachunku bankowego żony. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżący w uzasadnieniu złożonego sprzeciwu wyjaśnił, iż złożył wymagane dokumenty w postaci wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Wskazał także na błędy w zakresie powoływanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Referendarza sądowego dat podejmowanych czynności. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Skarżący jest bowiem właścicielem znacznej wielkości mieszkania (100 m2) w K., co miesiąc uzyskuje wraz z żoną stały dochód z tytułu emerytury w kwocie 2040,69 zł, posiada bieżący rachunek bankowy z limitem kredytu obrotowego w wysokości 15.000 zł oraz prowadzi działalność gospodarczą na terenie K. Rozpoznając wniosek Sąd miał na względzie stan zdrowia zainteresowanego oraz związane z tym koszty, które jak ocenia wnioskodawca wynoszą około 145 zł m-nie, jak również pozostałe koszty utrzymania określane na łączną kwotę około 1030 zł m-nie. Mając na względzie, iż gospodarstwo domowe skarżącego składa się z 2 osób nie można uznać, iż uzyskiwane z tytułu emerytury stałe dochody nie pozwalają na opłacenie kwoty 100 zł tytułem kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania. Jak wynika bowiem z przedstawionych informacji skarżącemu po opłaceniu stałych kosztów pozostaje do rozdysponowania kwota około 800 zł miesięcznie. W ocenie Sądu kwota ta nie jest oczywiście znaczna, jednakże w kontekście dobrowolnego utrzymywania przez skarżącego bardzo dużego mieszkania na potrzeby dwuosobowej rodziny, uznać należy, iż wymagana w sprawie kwota nie będzie dla skarżącego niemożliwa do uzyskania i nie spowoduje znaczącego obniżenia standardu prowadzonego życia. Ponadto w ocenie Sądu dokonując oceny przedmiotowego wniosku należało mieć także na uwadze, iż zainteresowany poza wskazywanymi okolicznościami jest również pracodawcą w zakresie działalności handlowej firmy F.H. [...] K.F. Okoliczność ta pozwala na przypuszczenie, iż wykazywane środki pieniężne (które i tak zdaniem Sądu pozwalają na opłacenie kwoty 100 zł) nie stanowią jedynego źródła dochodu wnioskodawcy. Podkreślić tutaj także należy, iż jak wynika z dołączonego do wniosku zaświadczenia Banku [...] K. z dnia 8 lipca 2010 r., obroty na rachunku bankowym wnioskodawcy w okresie 01.04 – 30.06. 2010 r. wyniosły 41.787,39 zł (Wn), 47.590, 25 zł (Ma). Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący w krótkim okresie czasu operował dość dużymi kwotami w zakresie swoich działań, dlatego też nawet przy uwzględnieniu jedynie obrotu wskazanych środków (czyli przy założeniu braku zysku), nie można uznać kwoty 100 zł za przekraczającą możliwości finansowe skarżącego. Reasumując zatem, zdaniem Sądu wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję. Bieżące dochody jego gospodarstwa domowego oraz aktywne prowadzenie działalności gospodarczej wskazują, iż jest on w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny opłacić samodzielnie koszty sądowe (na obecnym etapie wynoszące 100 zł). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.