V SA/Wa 907/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-18

Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Izabella Janson, Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich rolnikowi z powodu stwierdzenia mniejszej powierzchni działek rolnych niż zadeklarowana we wniosku, w sytuacji gdy rolnik kwestionował sposób przeprowadzenia kontroli?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego. Kontrola przeprowadzona przez wyspecjalizowane jednostki ARiMR, wraz z dokumentacją fotograficzną, była wiarygodna. Stwierdzona różnica powierzchni przekroczyła dopuszczalny próg, co uzasadniało odmowę przyznania płatności. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez skarżącego nie znalazły potwierdzenia.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Po kontroli administracyjnej przyznano mu płatność, ale pomniejszoną z uwagi na stwierdzoną mniejszą powierzchnię niektórych działek. Po uchyleniu tej decyzji i ponownym postępowaniu, w tym kontroli terenowej, stwierdzono dalsze nieprawidłowości dotyczące powierzchni działek. W konsekwencji organ odmówił przyznania płatności, co zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym sposób przeprowadzenia kontroli.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę Przedmiotem skargi M. Z. (zwany dalej skarżącym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożył w dniu [...] maja 2011 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności JPO wyniosła 11,53 ha. W dniu 26 listopada 2011 r., po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] przyznał płatność JPO wysokości 7233,61 zł. Płatność została pomniejszona o kwotę wynoszącą 639,51 zł. z uwagi na stwierdzoną mniejszą powierzchnię działki rolnej B i D. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący. W dniu [...] lutego 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w dniu 22 maja 2012 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W trakcie kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: - W przypadku działki rolnej A powierzchnia stwierdzona wyniosła 4,82 ha wobec zadeklarowanej 5,36 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej B powierzchnia stwierdzona wyniosła 2,06 ha wobec zadeklarowanej 2,73 ha (kod DR13+), ponadto stwierdzono, że działka rolna jest niespójna - pomiaru powierzchni dokonano w trzech częściach, część 1 - 0,61 ha, część 2 - 0.96 ha, część 3 - 0,49 ha; - W przypadku działki rolnej C powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,80 ha wobec zadeklarowanej 0,64 ha (kod DR13-); - W przypadku działki rolnej D powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,24 ha wobec zadeklarowanej 1,46 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej E powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,16 ha wobec zadeklarowanej 0,40 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej F powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,25 ha wobec zadeklarowanej 0,50 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej G powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,23 ha wobec zadeklarowanej 0,30 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej H powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,08 ha wobec zadeklarowanej 0,14 ha (kod DR4) - stwierdzona powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni 0,1 ha. Po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych, pismem z dnia 4 lipca 2012 r. skarżący, wniósł zastrzeżenia do wyników kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r. Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego poinformowało skarżącego, że kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona została poprawnie i nie ma podstaw do uznania, iż w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Organ wskazał, iż skarżący zadeklarował większą powierzchnie działek (o 1,97 ha) niż została stwierdzona w wyniku kontroli i z tego względu odmówił mu przyznania płatności bezpośrednich na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie. do zasady wzajemnej zgodności, modułacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dła sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.). W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Organ odwolawczy podniósł, że z raportu z czynności kontrolnych wynika, iż powierzchnia działek rolnych A, B, D, E, F, G i H, ze względu na stwierdzony stan faktyczny jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Ponieważ zadeklarowane działki rolne znajdują się w różnych częściach działki ewidencyjnej nr [...] lokalizacji działek dokonano w oparciu o załącznik graficzny, na którym rolnik zaznaczył położenie i przebieg tych działek. Na tej również podstawie przeprowadzony został pomiar powierzchni działek rolnych z uwzględnieniem obszarów niekwaiifikujących się do przyznania płatności. Wskazał, że potwierdzeniem stwierdzonego stanu faktycznego jest szkic z pomiaru powierzchni, na którym kontrolerzy zaznaczyli stwierdzoną powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do przyznania płatności wraz ze wskazaniem miejsca i kierunku wykonanych zdjęć. W przypadku działki rolnej A powierzchnia stwierdzona uprawy wyniosła 4,82 ha i odpowiada obszarowi wskazanemu na załączniku graficznym. Odnośnie działki rolnej B, powierzchnia stwierdzona stanowi 2,06 ha. Z uwagi na niespójność działki, pomiar wykonany został w trzech częściach. Wskazał, iż niespójność działki rolnej B wynika z zadrzewień, występujących pomiędzy cz. 1 a cz. 2, widocznych na zdjęciach o nr 9363 i 9345. Natomiast na zdjęciach o nr 9347, 9348, 9349, 9354, 9353, 9352 widoczna jest powierzchnia niekwalifikująca się do przyznania płatności, znajdująca się pomiędzy cz. 1 i cz. 3 działki. Na wymienionych fotografiach widoczne są zakrzaczenia oraz silne zachwaszczenia wśród których nie występuje deklarowana uprawa jabłoni. W przypadku działek rolnych D, E, F, G i H inspektorzy terenowi stwierdzili deklarowaną uprawę jabłoni jednakże na mniejszych powierzchniach. Materiał dowodowy w postaci zdjęć z kontroli, m.in. o nr 4110, 4112, 4116, 4117, 4118, 4120, 4126, 4127, 9369, 9370, 9364, przedstawia stan faktyczny powyższych działek rolnych znajdujących się na działce ewidencyjnej o nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy w związku, z czym organ nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności. O poprawności przeprowadzonej kontroli świadczy przede wszystkim dokumentacja fotograficzna odzwierciedlająca stan faktyczny działek rolnych. Organ podkreślił, że zdjęcia wykonywane były w różnych miejscach i kierunkach, dzięki temu odzwierciedlają stan faktyczny istniejący na gruncie. Potwierdzają również fakt, że podczas kontroli na miejscu cała powierzchnia spornych gruntów została zmierzona. Na zdjęciach widoczne są m.in. silnie zachwaszczone młode drzewka jabłoni oraz występujące na powierzchni zadrzewienia i zakrzaczenia. Zdaniem organu o poprawności kontroli świadczy również fakt, iż na działce rolnej C inspektorzy terenowi stwierdzili powierzchnię 0,80 ha a więc nieco większą niż skarżący zadeklarował we wniosku. Organ wyjaśnił, że płatności bezpośrednie przyznawane są do użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Użytki rolne natomiast oznaczają całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone czy uprawy trwałe. Skarżący deklarując do płatności powierzchnię na której prowadzi uprawę jabłoni powinien był podać rzeczywistą powierzchnię zajętą pod tą uprawę. Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia czynność kontrolnych w sprawie za 2011 rok w roku 2012, organ odwolawczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie mogło dojść do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Wskazał, że zadeklarowany we wniosku o przyznanie płatności sad jabłoni nie jest uprawą jednoroczną, co oznacza, że powierzchnia gruntów zajęta pod taką uprawę nie powinna ulec zmianie chociażby przez kilka lat. Analizując zgromadzony materiał dowodowy oraz treść odwołania, w ocenie organu odwoławczego skarżący nie zna dokładnie powierzchni uprawianych działek rolnych bowiem w odwołaniu podniesiono, że zgłoszona powierzchnia wynika z przemnożenia ilości jabłoni przez zajmowaną przez nią powierzchnię i wynosi odpowiednio, m.in. dla działki D - 0,80 ha, E - 1,46 ha, F - 0,40 ha, podczas gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku na tych samych działkach rolnych stanowi odpowiednio 1,46 ha dla działki D, 0,40 ha dla działki E i 0,50 ha dla działki F, co oznacza iż nie pokrywa się z powierzchnią wskazaną podczas wyjaśnień. Odnosząc się do zgłaszanych przez skarżącego zastrzeżeń i uwag do raportu z czynności kontrolnych wskazał, że po dokonaniu weryfikacji dokumentacji pokontrolnej Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymało wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. Podniósł, że w pismie ww. organu z dnia 9 sierpnia 2012 roku wyjaśniono, że na działce ewidencyjnej nr [...] pomierzona została cała powierzchnia zajęta pod uprawę jabłoni domowej, z uwzględnieniem drzewek jabłoni oraz pasów brzeżnych. Natomiast z powierzchni kwalifikowanej odjęto obszary nieużytkowane rolniczo, zadrzewione i zakrzaczone. W związku z powyższym stwierdzono brak podstaw do uznania by w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Organ podkreslił, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który by potwierdzał, iż stan rzeczywisty na działkach rolnych jest inny niż stwierdzony w trakcie kontroli. Skargę do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego sprostowaną pismem procesowym z dnia 5 czerwca 2013 r. (data nadania) złożył M. Z. wnosząc o uchylenie zaskarzonej decyzji i porzedzajacej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. Przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) Art. 3 ust. 2 pkt. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 27 ust. 1, art. 30 i 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/07 w odniesieniu do wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, art.7, art.77 §1 i art.78 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, poprzez brak wcześniejszego powiadomienia skarżącego o planowanej kontroli, celem umożliwienia wzięcia skarżącemu w niej udziału, wyjaśnienia stanu faktycznego na gruncie i zajęcia stanowiska, w sytuacji, gdy powiadomienie nie zagroziłoby w żaden sposób celowi kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, błędnego zinterpretowania rzeczywistego obszaru gruntu rolnego i stanu na przedmiotowym gruncie; 2) art. 27 ust. 1, 30 i 31 art. 18 i 19 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/07 w odniesieniu do wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, art.7, art.77 §1 i art.78 k.p.a. , art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przepisu art. 124 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz przepisu art. 57 ust. 3 akapit pierwszy i art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez: a) przeprowadzenie kontroli na miejscu w niewłaściwy sposób polegający na nie wzięciu pod uwagę topografii terenu, sąsiedztwa wysokich drzew i lasu, które wpływają na zanik sygnału GPS na granicy działki, przy zastosowaniu w sposób niewłaściwy metody pomiaru GPS, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem w wyniku kontroli powierzchni działek skarżącego i błędnym wynikiem odbiegającym od danych zawartych we wniosku skarżącego; b) błędną wykładnię określenia "wykorzystywania przez skarżącego powierzchni użytków rolnych", co skutkowało niewłaściwym stwierdzeniem występowania terenów, które nie kwalifikują się do objęcia płatnościami, a następnie błędnym stwierdzeniem przedeklarowania powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności i błędnym obliczeniem powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (użytkowanej rolniczo w ramach działki ewidencyjnej), co skutkowało nie przyznaniem płatności w żądanej wysokości i wydaniem skarżonej decyzji, 3) art. 7, 8, 9, 11 i 107 kpa przez ich niezastosowanie skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych odnośnie powierzchni gruntu porośniętej sadem i wydaniem skarżonej decyzji; II. Przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 58 w związku z pkt. 75 preambuły i przepisu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) W 1122/2009 poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym i wykazał jakie dane służyły mu do wyliczenia zadeklarowanej powierzchni, i że nie ponosi winy za tak złożony wniosek. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 – z późn. zm.) dalej zwanej Ustawą. Zgodnie z art. 7 ust 1 Ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcie tą płatnością zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 (tj 1,00 ha). Z tym, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ust. 1a stanowi, iż jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 7 ust 4 ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z dnia 02.12.2009 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 02.12.2009 r. str. 27). Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku służą kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Art. 30 ust. 1 pkt 1 Ustawy stanowi: "Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32;" Zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności." Zasady przeprowadzanych kontroli regulują m.in. przepisy szczegółowe wynikające z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które mają pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi dotyczącymi postępowania administracyjnego, wynikającymi z Ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Jak wynika z art. 27 ust. 1 rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli, a więc organ przeprowadzający kontrolę może o tym fakcie powiadomić beneficjenta, jednak tego czynić nie musi. Brak obecności rolnika podczas prowadzonych czynności nie może wpływać na wynik kontroli. Kontrole na miejscu przeprowadza się w celu sprawdzenia i weryfikacji faktów stanowiących podstawę przyznania płatności, potwierdzenia zgodności danych i informacji zawartych we wnioskach pomocowych ze stanem faktycznym. Kontrole na miejscu polegają na dokonaniu pomiarów powierzchni działek rolnych uprawnionych do otrzymania płatności, zgłoszonych przez beneficjenta we wniosku oraz weryfikacji zadeklarowanych upraw kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Kontrole przeprowadzone mogą być tylko przez określone podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi i technicznymi. W myśl ust. 2 art. 30 Ustawy przeprowadzenie kontroli może być powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383). Zgodnie z przytoczonym artykułem, jednostki organizacyjne i osoby zatrudnione w niej m.in.: 1. posiadają wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa lub ogrodnictwa, lub wykształcenie średnie rolnicze lub ogrodnicze albo wykształcenie wyższe w zakresie geodezji i kartografii lub wykształcenie średnie geodezyjne – odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych, 2. posiadają uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt. 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), 3. zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone, w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom, 4. jednostki organizacyjne zapewniają: - sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie umożliwiającej sprawne wykonanie pomiarów geodezyjnych, - sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez ARiMR, - środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli. Jedynie kontrolom przeprowadzonym w gospodarstwach wnioskodawców przez upoważnionych inspektorów ARiMR, których obowiązkiem jest ustalenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności i sporządzenie szczegółowego protokołu z kontroli należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności – właśnie z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. Sygn. akt II GSK 492/07). W toku prowadzonego postępowania strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust.3 ustawy). W przedmiotowej sprawie, w związku z koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie prawidłowych powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, przeprowadzono w gospodarstwie wnioskodawcy czynności kontrolne podczas których zmierzone zostały powierzchnie działek rolnych A, B, C, D, E, F, G i H. W trakcie kontroli w dniu 22 maja 2012 r. (po złożonym odwołaniu) inspektorzy terenowi stwierdzili, że na gruntach rolnych położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] znajduje się mniejsza powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności niż zadeklarowano we wniosku. (kod DR 13+). Powierzchnie deklarowane we wniosku, jak zasadnie wskazał to organ, każdorazowo podlegają weryfikacji w oparciu o dostępną dokumentację. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania podstawą rozstrzygnięcia stały się wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej 22 maja 2012 r. Należy również zauważyć, że strona zgłaszała zastrzeżenia i uwagi do raportu z czynności kontrolnych. Po dokonaniu weryfikacji dokumentacji pokontrolnej Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymało wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. W odpowiedzi z dnia 9 sierpnia 2012 r. wyjaśniono, że na działce ewidencyjnej nr [...] pomierzona została cała powierzchnia zajęta pod uprawę jabłoni domowej, z uwzględnieniem drzewek jabłoni oraz pasów brzeżnych. Natomiast z powierzchni kwalifikowanej odjęto obszary nieużytkowe rolniczo, zadrzewione, i zakrzaczone. W związku z powyższym stwierdzono brak podstaw do uznania by w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję uwzględnił wyniki kontroli na miejscu. Z uwagi na stwierdzoną procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną (20,6067%), podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest zasadnie był art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w myśl którego, jeżeli jest różnica powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej wówczas nie przyznaje się pomocy w danym roku. Kontrole zaś z 2010 i 2011 r. dotyczyły płatności na rok 2010, a więc nie odnoszą się do wniosku z 2011 r. W konsekwencji, w ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanej płatności dla Skarżącego za 2011 rok. Podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się w sposób prawidłowy do wszystkich zarzutów. Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, co trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego zgodnie z art.3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1). W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej (ust.2): 1) stoi na sprawy praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3). Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, a jednocześnie umożliwiły skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych. Tym samym niezasadny jest więc również zarzut naruszenia pkt 75 preambuły i art. 73 ust.1 rozporządzenia 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 dot. wyjątków od stosowania obniżek i wykluczeń stanowiąc w ust.1, iż obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, zaś pkt 75 preambuły stanowi, iż obniżki i wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz szczególnych problemów związanych z przypadkami siły wyższej, jak również wyjątkowymi okolicznościami i przyczynami naturalnymi. W odniesieniu do obowiązków wynikających z zasady wzajemnej zgodności, obniżki oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania. Obniżki oraz wykluczenia powinny być stopniowane w zależności od wagi nieprawidłowości, włącznie z całkowitym wykluczeniem z jednego lub więcej systemów pomocy na określony czas. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności powinny one uwzględniać szczególny charakter różnych systemów pomocy, czego skarżący nie wykazał. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło