V SA/Wa 907/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu na postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 907/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie omówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 14 listopada 2017 r. (potwierdzenie na k. 81 akt sądowych). Pismem z dnia 24 listopada 2017 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek przyznał, iż postanowienie referendarza sądowego otrzymał w dniu 14 listopada 2017 r., jednakże następnego dnia "zmuszony" był wyjechać do N. "w bardzo ważnych sprawach rodzinnych". Zdaniem skarżącego, wyjazd był sytuacją nagłą, której nie mógł zaplanować. Wyjaśnił także, iż do P. wrócił wieczorem w dniu, w którym upływał termin do złożenia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z literalnym brzmieniem cytowanego przepisu oraz jednolitą linią orzecznictwa, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 139/04, chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić jednakże należy, iż przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, zaś o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżący nie wskazał istnienia takich okoliczności, które świadczyły by o tym, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Co więcej, w ocenie Sądu, w sprawie mamy do czynienia z oczywistym niedbalstwem w dbaniu o własne sprawy. Zauważyć przede wszystkim należy, iż skarżący odebrał odpis postanowienia referendarza sądowego osobiście. Pouczony o terminie wniesienia środka zaskarżenia miał zatem świadomość o jego upływie w dniu 21 listopada 2017 r., czego zresztą nie kwestionuje w uzasadnieniu wniosku. Mimo tego skarżący wyjechał w dniu następnym za granicę, nie zabezpieczając w sposób należy swoich interesów. Zdaniem Sądu, skoro przepis art. 259 § 1 p.p.s.a. nie wymaga by sprzeciw został przez stronę uzasadniony, to skarżący nie był pozbawiony możliwości jego sporządzenia w dniu, w którym go otrzymał, nie wymagało to również – w ocenie Sądu – szczególnego wysiłku ani wiedzy prawniczej. Z uzasadnienia wniosku nie wynika natomiast, by skarżący był pozbawiony możliwości posłużenia się inną osobą w celu przesłania korespondencji obejmującej sprzeciw do Sądu, czy też ustanowienia pełnomocnika procesowego, którym stosowanie do treści art. 35 § 1 p.p.s.a., mogą być rodzice, rodzeństwo, czy małżonek strony. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż podnoszona przez skarżącego okoliczność "nagłego" wyjazdu za granicę "w bardzo ważnych sprawach rodzinnych" nie mogła zostać uznana za okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt II GZ 820/14, nieobecność w kraju stanowi przeszkodę usuwalną, w związku z czym nie można stwierdzić, że uchybienie terminu miało charakter niezawiniony. W ocenie NSA, sama okoliczność pobytu strony za granicą nie uprawdopodobnia braku zawinienia w niedochowaniu terminu. Przeszkoda uniemożliwiająca stronie dokonanie określonej czynności procesowej w terminie ustawowym musi mieć bowiem charakter obiektywny, nieusuwalny i niezależny tzn. taki na który strona nie miała żadnego wpływu. Podzielając powyższy pogląd, Sąd stwierdza, iż skarżący nie wykazał by wyjazd "w bardzo ważnych sprawach rodzinnych" miał charakter przymusowy, czy też taki, który można by nazwać "niezależnym" od skarżącego przy zastosowaniu zasad obiektywizmu. Niezależnie od tego, iż skarżący nie wyjaśnił na czym miałyby polegać podnoszone "ważne sprawy rodzinne", dodać trzeba, iż to co dla skarżącego stanowi wyjazd "przymusowy" nie musi mieć takiego charakteru przy zastosowaniu miernika obiektywnego, który Sąd jest zobowiązany przyjąć przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarżąca strona nie wykazała braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do złożenia sprzeciwu i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.