V SA/Wa 908/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-18

Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Izabella Janson, Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest zasadna, gdy stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działek rolnych jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku, a różnica przekracza 20%?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest zasadna, gdy stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działek rolnych jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku, a różnica przekracza 20% (lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej). Pomoc przyznawana jest do faktycznie użytkowanych rolniczo gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, a nie tylko na podstawie tytułu prawnego do posiadania działek.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Kontrola wykazała, że powierzchnia niektórych działek rolnych była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, powołując się na przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, które przewidują odmowę przyznania pomocy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując sposób przeprowadzenia kontroli i błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Przedmiotem skargi M. Z. (zwany dalej skarżącym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożył w dniu 16 maja 2011 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. W dniu [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie zgromadzonej dokumentacji wydał Decyzję Nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący. W dniu [...] listopada 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w dniu 22 maja 2012 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W trakcie kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: - W przypadku działki rolnej A powierzchnia stwierdzona wyniosła 4,82 ha wobec zadeklarowanej 5,36 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej B powierzchnia stwierdzona wyniosła 2,06 ha wobec zadeklarowanej 2,73 ha (kod DR13+), ponadto stwierdzono, że działka rolna jest niespójna - pomiaru powierzchni dokonano w trzech częściach, część 1 - 0,61 ha, część 2 - 0.96 ha, część 3 - 0,49 ha; - W przypadku działki rolnej C powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,80 ha wobec zadeklarowanej 0,64 ha (kod DR13-); - W przypadku działki rolnej D powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,24 ha wobec zadeklarowanej 1,46 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej E powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,16 ha wobec zadeklarowanej 0,40 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej F powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,25 ha wobec zadeklarowanej 0,50 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej G powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,23 ha wobec zadeklarowanej 0,30 ha (kod DR13+); - W przypadku działki rolnej H powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,08 ha wobec zadeklarowanej 0,14 ha (kod DR4) - stwierdzona powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni 0,1 ha. Po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych, pismem z dnia 4 lipca 2012 r. skarżący, wniósł zastrzeżenia do wyników kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r. Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego poinformowało skarżącego, że kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona została poprawnie i nie ma podstaw do uznania, iż w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ wskazał, iż skarżący zadeklarował większą powierzchnię działek (o 1,97 ha) niż została stwierdzona w wyniku kontroli i z tego względu odmówił mu przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na podstawie art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8). W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Organ odwolawczy podniósł, że z raportu z czynności kontrolnych wynika, iż powierzchnia działek rolnych A, B, D, E, F, G i H, ze względu na stwierdzony stan faktyczny jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Ponieważ zadeklarowane działki rolne znajdują się w różnych częściach działki ewidencyjnej nr [...] lokalizacji działek dokonano w oparciu o załącznik graficzny, na którym rolnik zaznaczył położenie i przebieg tych działek. Na tej również podstawie przeprowadzony został pomiar powierzchni działek rolnych z uwzględnieniem obszarów niekwaiifikujących się do przyznania płatności. Wskazał, że potwierdzeniem stwierdzonego stanu faktycznego jest szkic z pomiaru powierzchni, na którym kontrolerzy zaznaczyli stwierdzoną powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do przyznania płatności wraz ze wskazaniem miejsca i kierunku wykonanych zdjęć. W przypadku działki rolnej A powierzchnia stwierdzona uprawy wyniosła 4,82 ha i odpowiada obszarowi wskazanemu na załączniku graficznym. Odnośnie działki rolnej B, powierzchnia stwierdzona stanowi 2,06 ha. Z uwagi na niespójność działki, pomiar wykonany został w trzech częściach. Wskazał, iż niespójność działki rolnej B wynika z zadrzewień, występujących pomiędzy cz. 1 a cz. 2, widocznych na zdjęciach o nr 9363 i 9345. Natomiast na zdjęciach o nr 9347, 9348, 9349, 9354, 9353, 9352 widoczna jest powierzchnia niekwalifikująca się do przyznania płatności, znajdująca się pomiędzy cz. 1 i cz. 3 działki. Na wymienionych fotografiach widoczne są zakrzaczenia oraz silne zachwaszczenia wśród których nie występuje deklarowana uprawa jabłoni. W przypadku działek rolnych D, E, F, G i H inspektorzy terenowi stwierdzili deklarowaną uprawę jabłoni jednakże na mniejszych powierzchniach. Materiał dowodowy w postaci zdjęć z kontroli, m.in. o nr 4110, 4112, 4116, 4117, 4118, 4120, 4126, 4127, 9369, 9370, 9364 przedstawia stan faktyczny powyższych działek rolnych znajdujących się na działce ewidencyjnej o nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy w związku, z czym organ nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności. O poprawności przeprowadzonej kontroli świadczy przede wszystkim dokumentacja fotograficzna odzwierciedlająca stan faktyczny działek rolnych. Organ podkreślił, że zdjęcia wykonywane były w różnych miejscach i kierunkach, dzięki temu odzwierciedlają stan faktyczny istniejący na gruncie. Potwierdzają również fakt, że podczas kontroli na miejscu cała powierzchnia spornych gruntów została zmierzona. Na zdjęciach widoczne są m.in. silnie zachwaszczone młode drzewka jabłoni oraz występujące na powierzchni zadrzewienia i zakrzaczenia. Zdaniem organu o poprawności kontroli świadczy również fakt, iż na działce rolnej C inspektorzy terenowi stwierdzili powierzchnię 0,80 ha a więc nieco większą niż skarżący zadeklarował we wniosku. Organ wyjaśnił, że płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznawane są do użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Użytki rolne natomiast oznaczają całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone czy uprawy trwałe. Skarżący deklarując do płatności powierzchnię na której prowadzi uprawę jabłoni powinien był podać rzeczywistą powierzchnię zajętą pod tą uprawę. Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia czynność kontrolnych w sprawie za 2011 rok w roku 2012, organ odwolawczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie mogło dojść do błędnego ustalenia stanu faktycznego. Wskazał. że zadeklarowany we wniosku o przyznanie płatności sad jabłoni nie jest uprawą jednoroczną, co oznacza, że powierzchnia gruntów zajęta pod taką uprawę nie powinna ulec zmianie chociażby przez kilka lat. Analizując zgromadzony materiał dowodowy oraz treść odwołania, w ocenie organu odwoławczego skarżący nie zna dokładnie powierzchni uprawianych działek rolnych bowiem w odwołaniu podniesiono, że zgłoszona powierzchnia wynika z przemnożenia ilości jabłoni przez zajmowaną przez nią powierzchnię i wynosi odpowiednio, m.in. dla działki D - 0,80 ha, E - 1,46 ha, F - 0,40 ha, podczas gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku na tych samych działkach rolnych stanowi odpowiednio 1,46 ha dla działki D, 0,40 ha dla działki E i 0,50 ha dla działki F, co oznacza iż nie pokrywa się z powierzchnią wskazaną podczas wyjaśnień. Odnosząc się do zgłaszanych przez skarżącego zastrzeżeń i uwag do raportu z czynności kontrolnych wskazał, że po dokonaniu weryfikacji dokumentacji pokontrolnej Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymało wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. Podniósł, że w pismie ww. organu z dnia 9 sierpnia 2012 roku wyjaśniono, że na działce ewidencyjnej nr [...] pomierzona została cała powierzchnia zajęta pod uprawę jabłoni domowej, z uwzględnieniem drzewek jabłoni oraz pasów brzeżnych. Natomiast z powierzchni kwalifikowanej odjęto obszary nieużytkowane rolniczo, zadrzewione i zakrzaczone. W związku z powyższym stwierdzono brak podstaw do uznania by w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Organ podkreslił, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który by potwierdzał, iż stan rzeczywisty na działkach rolnych jest inny niż stwierdzony w trakcie kontroli. Skargę do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego sprostowaną pismem z dnia 5 czerwca 2013r. (data nadania) złożył M. Z. wnosząc o uchylenie zaskarzonej decyzji i porzedzajacej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. Przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) Art. 3 ust. 2 pkt. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 27 ust. 1, 30 i 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i 78 § 1 kpa w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, poprzez brak wcześniejszego powiadomienia skarżącego o planowanej kontroli, celem umożliwienia wzięcia skarżącemu w niej udziału, wyjaśnienia stanu faktycznego na gruncie i zajęcia stanowiska, w sytuacji, gdy powiadomienie nie zagroziłoby w żaden sposób celowi kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, błędnego zinterpretowania rzeczywistego obszaru gruntu rolnego i stanu na przedmiotowym gruncie; 2) art. 27 ust. 1, 30 i 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, art.7 ust.1 i 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przepisu art. 124 ust.1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz przepisu art. 57 ust.3 akapit pierwszy i art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 poprzez a) przeprowadzenie kontroli na miejscu w niewłaściwy sposób polegający na nie wzięciu pod uwagę topografii terenu, sąsiedztwa wysokich drzew i lasu, które wpływają na zanik sygnału GPS na granicy działki, przy zastosowaniu w sposób niewłaściwy metody pomiaru GPS, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem w wyniku kontroli powierzchni działek skarżącego i błędnym wynikiem odbiegającym od danych zawartych we wniosku skarżącego; b) błędną wykładnię określenia "wykorzystywania przez skarżącego powierzchni użytków rolnych", co skutkowało niewłaściwym stwierdzeniem występowania terenów, które nie kwalifikują się do objęcia płatnościami, a następnie błędnym stwierdzeniem przedeklarowania powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności i błędnym obliczeniem powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (użytkowanej rolniczo w ramach działki ewidencyjnej), co skutkowało nie przyznaniem płatności w żądanej wysokości i wydaniem skarżonej decyzji, 3) art. 7, 8, 9, 11 i 107 kpa przez ich niezastosowanie skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych odnośnie powierzchni gruntu porośniętej sadem i wydaniem skarżonej decyzji; II. Przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 58 w związku z pkt. 75 preambuły i przepisu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym i wykazał jakie dane służyły mu do wyliczenia zadeklarowanej powierzchni, i że nie ponosi winy za tak złożony wniosek. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działalności organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Tryb składania wniosków o przyznanie płatności ONW reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z §2 rozporządzenia ONW - płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.). Mając na uwadze cytowane przepisy należy zgodzić się interpretacją organu przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 1034/10 z 18 października 2011 r. wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć (pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazał też, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślić należy, że istotą płatności do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1062/10 z 16 listopada 2010 r. pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy. § 5 ust. 2 rozporządzenia stanowi, iż płatność ONW jest przyznawana na wniosek rolnika, natomiast wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z postanowieniem § 3 ust. 1 Rozporządzenia ONW i jest to iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większe jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemności zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemności zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009", określony w systemie identyfikacji działek rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do które ubiega się o przyznanie płatności ONW na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Podane przez stronę w treści wniosku informacje poddawane są kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. Art. 30 ust. 1 Ustawy o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi, iż "agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu. Zasady przeprowadzanych kontroli regulują m.in. przepisy szczegółowe wynikające z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które mają pierwszeństwo nad przepisami ogólnymi dotyczącymi postępowania administracyjnego, wynikającymi z Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia "Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności". Jak wynika z art. 27 ust. 1 rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli, a więc organ przeprowadzający kontrolę może o tym fakcie powiadomić beneficjenta, jednak tego czynić nie musi. Brak obecności rolnika podczas prowadzonych czynności nie może wpływać na wynik kontroli. Kontrole na miejscu przeprowadza się w celu sprawdzenia i weryfikacji faktów stanowiących podstawę przyznania płatności, potwierdzenie zgodności danych i informacji zawartych we wnioskach pomocowych ze stanem faktycznym. Kontrole na miejscu polegają na dokonaniu pomiarów powierzchni działek rolnych uprawnionych do otrzymania płatności, zgłoszonych przez beneficjenta we wniosku oraz weryfikacji zadeklarowanych upraw kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Kontrole przeprowadzone mogą być tylko przez określone podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi i technicznymi. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przeprowadzenie kontroli mogą być powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Czynności w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej (art. 31 ust.1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełnić jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych na ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 Nr 183, poz. 1138), jednostki organizacyjne i osoby zatrudnione w niej m.in.: 1. Posiadają wykształcenie wyższe lub średnie oraz doświadczenie zawodowe odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych; 2. Posiadają uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art., 43 pkt. 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.); 3. Zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone, w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom; 4. Jednostki organizacyjne zapewniają: - sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie zapewniającej sprawne wykonanie pomiarów geodezyjnych - sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodne z systemem informatycznym posiadanym przez ARiMR - środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli W toku prowadzonego postępowania strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodne z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRROW). W przedmiotowej sprawie, w związku z koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie prawidłowych powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, przeprowadzono w gospodarstwie wnioskodawcy czynności kontrolne podczas których zmierzone zostały powierzchnie działek rolnych A, B, C, D, E, F, G, H. W tracie kontroli w dniu 22 maja 2012 r. (po złożonym odwołaniu) inspektorzy terenowi stwierdzili, że na gruntach rolnych położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] znajduje się mniejsza powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności ONW niż zadeklarowano we wniosku ( kod DR 13+ ) Powierzchnie deklarowane we wniosku jak zasadnie wskazał to organ każdorazowo podlegają weryfikacji w oparciu o dostępną dokumentację. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania podstawą rozstrzygnięcia stały się wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej 22 maja 2012 r. Należy również zauważyć, że strona zgłaszała zastrzeżenia i uwagi do raportu z czynności kontrolnych. Po dokonaniu weryfikacji dokumentacji pokontrolnej Biuro Kontroli na Miejscu Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymało wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych. W odpowiedzi z dnia 9 sierpnia 2012 r. wyjaśniono, że na działce ewidencyjnej nr [...] pomierzona została cała powierzchnia zajęta pod uprawę jabłoni domowej, z uwzględnieniem drzewek jabłoni oraz pasów brzeżnych. Natomiast z powierzchni kwalifikowanej odjęto obszary nieużytkowe rolniczo, zadrzewione, i zakrzaczone. W związku z powyższym stwierdzono brak podstaw do uznania by w trakcie kontroli popełniono błąd skutkujący koniecznością zmiany wyników. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję uwzględnił wyniki kontroli na miejscu. Z uwagi na stwierdzoną procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji zasadnie był art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011, w myśl którego, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW, w powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej wówczas nie przyznaje się pomocy w danym roku. Kontrole zaś z 2010 i 2011 roku dotyczyły płatności na rok 2010, a więc nie odnoszą się do wniosku na rok 2011. W konsekwencji w ocenie Sądu zabrany materiał dowodowy uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanej płatności ONW przez skarżącego za 2011 r. Podkreślić też należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się w sposób prawidłowy do wszystkich zarzutów odwołania. Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7 i 77 §1 i 78 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, co trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ONW, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – z zastrzeżenie zasad i warunków w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 – w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodne z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3 ). Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a wskazuje, że w art. 3 ust 2 pkt 2 ww. ustawy, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, jednocześnie umożliwiły skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 75 preambuły i art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dot. wyjątków od stosowania obniżek i wykluczeń stanowiąc w ust 1, iż obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, zaś w pkt. 75 preambuły, iż obniżki i wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz szczególny problemów związanych z przypadkami siły wyższej, jak również wyjątkowymi okolicznościami i przyczynami naturalnymi. W odniesieniu do obowiązków wynikających z zasady wzajemnej zgodności, obniżki oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania. Obniżki oraz wykluczenia powinny być stopniowane w zależności od wagi nieprawidłowości, włącznie z całkowitym wykluczeniem z jednego lub więcej systemów pomocy na określony czas. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności powinny one uwzględniać szczególny charakter różnych systemów pomoc – czego skarżący nie wykazał. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło