V SA/Wa 909/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... maja 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; - oddala skargę - Wnioskiem z dnia ... marca 2008 r. (data wpływu) A. W. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w P. o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie ... zł. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że dochody z jego gospodarstwa są niskie, ma na utrzymaniu dwie studiujące córki i bezrobotną żonę, a jego budżet domowy obciążony jest dodatkowo zaciągniętym w 2006r. kredytem remontowym. Prezes KRUS, po rozpatrzeniu w/w wniosku strony decyzją z dnia ... kwietnia 2008r. znak ... odmówił A. W. umorzenia wnioskowanej należności za okres ... w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w gminie N. o powierzchni ... ha fizycznych, co stanowi ... ha przeliczeniowych, w którym prowadzi działalność rolniczą i z którego uzyskuje przychody. Jego córka J. W. zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy w Publicznym Gimnazjum Nr ... w N., za styczeń 2008r. osiągnęła dochód w wysokości ... zł. Podniesiono ponadto, że A. W. w 2007r. otrzymał dopłaty bezpośrednie z funduszy unijnych do prowadzonej działalności rolniczej na łączną kwotę ... zł, z której to pomocy korzystał również w latach poprzednich. Powołując art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i orzekając w sprawie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Prezes KRUS nie znalazł podstaw do umorzenia powstałego w sprawie zadłużenia. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z ... maja 2008 r. znak ... Prezes KRUS, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu ... kwietnia 2008 r. W jej uzasadnieniu podzielił argumentację organu I instancji i dodatkowo wyjaśnił, że utrata dodatkowego źródła dochodu z pracy zawodowej małżonki wnioskodawcy, przy jednoczesnym refundowaniu składek na ubezpieczenie przez Starostę Powiatu w N. nie jest argumentem zasadnym w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący A. W. stwierdził, że nie jest w stanie zapłacić powstałego zadłużenia w jakiejkolwiek formie a jego zła sytuacja finansowa powoduje narastanie kolejnych, nieuregulowanych składek. Dodał również, że jego żona nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych i nie pobiera żadnego świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2008r. Dodał ponadto, że organ rentowy poinformował skarżącego o możliwości skorzystania z dogodnej formy spłaty zadłużenia w postaci zawarcia układu ratalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Dokonując oceny należy ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy Prezes KRUS niniejszą sprawę rozpatrywał w oparciu o przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wymieniony przepis zakłada więc zbadanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy, rozważenia czy stanowią one uzasadniony i ważny interes dla tegoż wnioskodawcy, a nadto czy stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadnia uwzględnienie bądź odmowę uwzględnienia wniosku. Wyjaśnienia ponadto wymaga, iż poprzez przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w tym przepis art. 123 - przewidujący stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wobec tego decyzja Prezesa Kasy, orzekająca o odmowie umorzenia należności Kasy z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a. W celu wydania prawidłowego orzeczenia - zwłaszcza w sytuacji uznania administracyjnego- organ, prowadzący postępowanie dowodowe na podstawie k.p.a., obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis uznaniowy, wymaga więc od organu w szczególności poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego. Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia całości ciążących na nim zaległości, uzasadniał problemami finansowymi wynikającymi z utrzymywaniem dwóch uczących się córek oraz bezrobotnej żony. Nadto podniósł, że jest w trakcie spłaty kredytu remontowego, którego miesięczna rata wynosi ... zł. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia wnioskowanych należności. Prezes KRUS wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w gminie N. o powierzchni ... ha przeliczeniowych, w którym prowadzi działalność rolniczą i uzyskuje przychody. Dodatkowo za 2007r. otrzymał płatności do gruntów rolnych w wysokości ... zł oraz płatności ONW w wysokości ... zł. Jego starsza córka – J. W. – będąc zatrudnioną w niepełnym wymiarze czasu pracy w Publicznym Gimnazjum nr ... w N., za styczeń 2008r., osiągnęła dochód w wysokości ...zł. Zwrócono nadto uwagę, że bezrobotna małżonka skarżącego – M. W. - jest w okresie refundowania przez Starostę Powiatu w N. składek na ubezpieczenie w wysokości ... zł. Powyższe okoliczności potwierdzają, w ocenie Sądu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie powstałego zadłużenia, co zostało wykazane w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2008r. Sąd zwraca również uwagę, że należność główna, o umorzenie której ubiega się skarżący, wynosi wraz z odsetkami ... zł, zaś miesięczna rata zaciągniętego przez skarżącego kredytu remontowego w Banku P. (do 2020r.) to koszt rzędu ... zł, co potwierdza zawiadomienie o najbliższej spłacie kredytu/pożyczki (k-... akt administracyjnych). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych ma charakter priorytetowy w stosunku do innych niepublicznych zobowiązań skarżącego bowiem ochrona interesu prywatnego nie może mieścić się przed interesem publicznym tj. interesem innych osób ubezpieczonych, którzy dopełnili obowiązku zapłaty należności z tytułu składek. W tym kontekście prawidłowo Prezes KRUS dodatkowo podniósł, że koszty związane z rozbudową, czy remontem budynku mieszkalnego są obciążeniem dla każdej osoby będącej właścicielem domu i nie mogą stanowić podstawy do podjęcia pozytywnej decyzji w tej sprawie. W ocenie sądu, nie bez znaczenia jest także w sprawie okoliczność o nieskorzystaniu A. W. z form pomocy społecznej, co może świadczyć o braku konieczności udzielenia wnioskodawcy takiej pomocy (zaświadczenie MOPS, k-... akt administracyjnych). Również fakt ponoszenia wydatków na kształcenie dzieci nie może zostać uznany za znaczne obciążenie budżetu rodzinnego i uzasadniać umorzenie powstałego zadłużenia bowiem, jak zostało wykazane w decyzji organu odwoławczego z dnia ... maja 2008r, jedna z córek skarżącego uzyskuje dochód z pracy zawodowej i część wydatków związanych z własnym utrzymaniem ponosi samodzielnie. Dokonując zatem oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... maja 2008r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.