V SA/Wa 909/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy E. K. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż [...]. Strona przedstawiła zeznania podatkowe PIT-36 za lata 2016-2017, księgę przychodów i rozchodów za okres: styczeń-maj 2018 r., zaświadczenie urzędu skarbowego z 10.05.2018 r. o dochodach uzyskanych w okresie od 01.01.2017 r. do 31.12.2017 r., wyciągi z rachunków bankowych, dwie umowy pożyczki wraz z harmonogramami spłat, [...], zestawienie wydatków na leki i leczenie oraz kserokopie faktur potwierdzających wydatki. Skarżąca wyjaśniła, że [...]. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Mając na uwadze powyższe uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazać należy, że [...]. Nie negując prawa Strony do swobodnego dysponowania posiadanymi środkami pieniężnymi, a nawet zakładając konieczność ponoszenia określonych kategorii wydatków w związku z rodzajem prowadzonej działalności należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy nie przysługuje każdej osobie, która oświadcza, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale jedynie osobom znajdującym się w sytuacji na tyle trudnej, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zmuszałoby do ograniczenia podstawowych wydatków na utrzymanie. Przesłanką zwolnienia od koszów postępowania nie jest brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu i konieczność ograniczenia innych wydatków. Dlatego nie jest argumentem uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych brak oszczędności, a nawet brak możliwości ich zgromadzenia. Skarżąca posiada dwa źródła dochodu, już chociażby z tego względu możliwość zwolnienia jej z kosztów postępowania jest znacznie ograniczona. Pod uwagę wziąć ponadto należy, że Skarżąca [...]. Potencjalnie posiadany lokal mieszalny mógłby stanowić kolejne źródło dochodu, ale Strona nie czerpie z niego korzyści, ponieważ, zgodnie z wyjaśnieniem, przebywa w nim w czasie wolnym oraz w związku z odwiedzinami rodziny i przyjaciół. Zauważyć również należy, że miejsce prowadzenia działalności gospodarczej i adres zamieszkania Strony są takie same. Skarżąca nie złożyła w tym zakresie wyjaśnień, ale ocena materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że prowadzi biuro w tej samej nieruchomości, w której mieszka. Powyższe może oznaczać, że koszty ponoszone na utrzymanie domu, w tym np. koszty mediów stanowią przynajmniej w części koszty prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji zmniejszają uzyskiwany przychód z działalności, a równocześnie zmniejszają wydatki na niezbędne utrzymanie. Dodatkowo wskazać należy, że [...]. Reasumując, Strona nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Strona uzyskuje stały dochód, posiada majątek, ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.