V SA/Wa 911/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant - sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi H. O. F. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie przekazania wnioskodawcy do innego państwa i umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata T. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi z 3 kwietnia 2012 r. wniesionej przez H. O. F. M. (dalej: "skarżący") jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2012 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o przekazaniu cudzoziemca do W. i umorzeniu postępowania o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Polski. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący będący obywatelem P., deklarujący narodowość p., po zatrzymaniu w związku z nielegalnym pobytem na terytorium RP, w dniu [...] października 2011 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP. Po ustaleniu, że cudzoziemiec przybył do Polski z W., gdzie wcześniej przebywał legalnie na podstawie wizy [...], Wydział Postępowań Dublińskich skierował wniosek do władz [...] o przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku złożonego przez cudzoziemca na podstawie art. 16 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Rady (WE) nr 343/2003. W dniu 14 grudnia 2011 r. władze [...] wyraziły zgodę na przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku cudzoziemca. Wobec tego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. postanowił na podstawie rozporządzenia Rady WE nr [...] przekazać cudzoziemca władzom [...] do dnia [...] czerwca 2012 r. oraz umorzyć postępowanie o nadanie statusu uchodźcy w RP. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. Podniósł w nim, iż jego wniosek o nadanie statusu uchodźcy powinien zostać rozpatrzony w Polsce, a nie w W. Podkreślił, że w W. nie będzie bezpieczny, ponieważ przybywa tam wiele osób, które go znają. W oświadczeniach dołączonych do odwołania cudzoziemiec skoncentrował się na wykazaniu, że wyjechał z kraju pochodzenia z powodu zagrożeń ze strony członków islamskiej organizacji eksternistycznej T. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Rada powołała się na treść art. 19 ust. 1 rozporządzenia Rady WE nr 343/2003, zgodnie z którym w przypadku gdy Państwo Członkowskie, któremu złożono wniosek, zgadza się na przejęcie osoby ubiegającej się o azyl, Państwo Członkowskie, w którym złożony został wniosek o udzielenie azylu, powiadamia wnioskodawcę o decyzji dotyczącej nierozpatrywania wniosku oraz o obowiązku przeniesienia wnioskodawcy do odpowiedzialnego Państwa Członkowskiego Wobec tego, iż władze [...] wyraziły zgodę na przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku azylowego złożonego przez cudzoziemca na podstawie art. 16 ust. 1 lit. e rozporządzenia, postępowanie statusowe toczące się przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców stało się więc bezprzedmiotowe i zostało słusznie umorzone na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc zarzuty: - naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 41 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, - istotnego naruszenia przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a. Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady WE nr 343/2003, w drodze odstępstwa każde Państwo Członkowskie może rozpatrzyć wniosek o udzielenie azylu wniesiony do niego przez obywatela państwa trzeciego, nawet jeżeli za takie rozpatrzenie nie jest odpowiedzialne na podstawie kryteriów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. W przypadku skarżącego za zastosowaniem ww. odstępstwa przemawiają okoliczności, ze względu na które zdecydował sie na występowanie z wnioskiem o status uchodźcy. Chodzi tu o obawę przed prześladowaniem ze strony członków islamskiej organizacji T.. Osoby powiązane z tą organizacją przebywają bowiem na terytorium W., a wiele z nich pochodzi z tego samego regionu P. co skarżący. Osoby te znają go i wiedzą o jego problemach z ww. organizacją. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rada zwróciła uwagę na art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady WE nr 343/2003, zgodnie z którym każde Państwo Członkowskie zachowuje prawo, wynikające z przepisów krajowych do odesłania osoby ubiegającej się o azyl do kraju trzeciego zgodnie z przepisami Konwencji Genewskiej. Wobec tego przepis art. 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania w przypadku skarżącego, gdzie podstawą dla wydania decyzji o przekazaniu jest prawo krajowe, tj. art. 41 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto Rada uznała, że podniesione przez skarżącego obawy przed przekazaniem do W. są całkowicie bezpodstawne i niewiarygodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Rady do Spraw Uchodźców doszedł do przekonania, że przy wydaniu kwestionowanej decyzji doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) - dalej: k.p.a., w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Na wstępie podniesienia wymaga – co nie budzi wątpliwości tak w doktrynie, jak i ugruntowanym już orzecznictwie – że organ odwoławczy rozpoznając środek zaskarżenia winien przeprowadzić ponownie postępowanie zmierzające do wnikliwego i kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zatem nie może się ograniczyć tylko do samej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, ignorując zarzuty odwołania. Zadaniem organu drugiej instancji jest rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, przy zastosowaniu wszystkich reguł postępowania przed organem administracji publicznej. Na organie odwoławczym ciąży, bowiem obowiązek dokonania wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także zbadanie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się przy tym tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zobowiązany jest, bowiem stosownie do art. 80 k.p.a. do dokonania oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Od oceny takiej organ odwoławczy uchylił się , nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów podnoszonych przez cudzoziemca w odwołaniu. Ślad takiej oceny zarzutów znalazł się dopiero w odpowiedzi na skargę, która jednak nie może zastąpić prawidłowego uzasadnienia wydanej przez organ odwoławczy decyzji. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że do uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Nieodzowne jest również, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągniecie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. nie można zatem rozumieć w sposób formalny (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95 – lex nr 27873, oraz z dnia 12 listopada 1992 r. sygn. akt V SA/WA 721/92 – lex nr 10341). Identyczne stanowisko prezentuje także nauka prawa jednoznacznie wskazując, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji (por. m.in. komentarz do art. 138 k.p.a. pod redakcją, B. Adamiak i J. Borkowskiego). Wyraźnie podkreślić też trzeba, że sąd administracyjny jedynie kontroluje prawidłowość działań organów administracji a postępowanie przed nim nie jest kontynuacją sprawy administracyjnej. Z tych względów brak jest podstaw do dokonania przez sąd ocen o charakterze materialnoprawnym i rozstrzygania podnoszonych w skardze kwestii skoro w postępowaniu administracyjnym wystąpiły uchybienia procesowe wymagające ponownego wydania decyzji administracyjnej przez organ odwoławczy. Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie uwzględnić wskazane przez Sąd reguły postępowania administracyjnego oraz podjąć rozstrzygnięcie, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które następnie winien uzasadnić w sposób określony w art. 107 k.p.a., w szczególności zawierać rozważenie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm).