V SA/Wa 912/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego D. B. (dalej jako wnioskodawca lub skarżący) pismem z dnia 9 maja 2013 r. złożył do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 14 czerwca 2013 r. wniosek ten został uzupełniony poprzez złożenie wypełnionego formularza PPF. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z synem, jak również płaci on na dziecko alimenty w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Do dochodów (brutto) zaliczył wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 2.600 zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał żadnego majątku (nieruchomości, zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe). Do kosztów miesięcznego utrzymania, oprócz świadczenia alimentacyjnego zaliczył wydatki na wynajem mieszkania i opłaty w wysokości 800 zł oraz spłatę kredytu (miesięczne raty – 500 zł). Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, pismem z 19 lipca 2013 r. skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi skarżący przedstawił umowy kredytowe i wyciągi bankowe od dnia 1 kwietnia 2013 r. do 12 sierpnia 2013 r. Wyjaśnił również, że alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie płaci dobrowolnie na podstawie umowy z matką dziecka. Dodał, że wynajmuje mieszkanie oraz ponosi koszty jego utrzymania w kwocie 500 zł. Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 19 lipca 2013 r. Referendarz uznał, oświadczenia skarżącego za nierzetelne, budzące wątpliwości i w konsekwencji niewiarygodne. Dodał, iż treść złożonego przez skarżącego wniosku uniemożliwia porównanie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym z możliwościami płatniczymi strony. W związku z czym nie było podstaw do pozytywnej oceny jego wniosku. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Wskazał, iż Sąd błędnie przyjął, że mieszka on wspólnie z synem, który pozostaje na jego utrzymaniu. Dodał, że "poprzez płacone alimenty dziecko jest na utrzymaniu ojca i zamieszkuje z nim w czasie, gdy nie może mieszkać ze swoją matką z uwagi na jej sprawy zawodowe". Wnioskodawca nie załączył do sprzeciwu nowych dokumentów dot. jego sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity z późn. zm – dalej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie treść wniosku, uzupełnionego oświadczeniami zawartymi w formularzu PPF była niewystarczająca do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na prawidłową ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika podkreślić należy, że ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że nie przedstawił on wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z 19 lipca 2013 r. Skarżący nie nadesłał deklaracji podatkowych, co pozwoliłoby ustalić uzyskiwane dochody roczne, nie udokumentował wydatków składających się na bieżące utrzymanie, w tym opłat za wynajem mieszkania i media. Nie uprawdopodobnił również, że świadczy dobrowolne alimenty na rzecz dziecka w wysokości 1.000 zł miesięcznie, co mógłby uczynić przedstawiając oświadczenie w tym zakresie złożone przez matkę dziecka. Skarżący nie wyjaśnił dostatecznie ile wynoszą koszty jego miesięcznego utrzymania oraz nie przedstawił w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Z treści złożonego w sprawie formularza PPF wynika, że koszty te wynoszą 800 zł (w tym czynsz za wynajem mieszkania), jednakże w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów wnioskodawca wskazał, że koszty te wynoszą 500 zł. Skarżący nie udokumentował również, że miesięczne koszty obsługi zaciągniętych kredytów wynoszą 500 zł (oświadczenie złożone na formularzu PPF). Analiza złożonych wyciągów bankowych pozwala stwierdzić, że wnioskodawca co miesiąc uiszcza kwotę około 250 zł tytułem spłaty zaciągniętych kredytów. Skarżący przedstawił umowę o kredyt gotówkowy podpisany 1 lipca 2013 r. z Bankiem Pocztowym SA, ale nie przedstawił wyciągów bankowych, które zgodnie z zapisami umowy powinien posiadać w tym banku. Analizując przedstawione wyciągi bankowe można również zwrócić uwagę na regularne zakupy na stacjach benzynowych, pomimo, że skarżący nie wskazał, że posiada jakikolwiek pojazd. Z załączonych wyciągów bankowych wynika ponadto, że wnioskodawca z tytułu pracy zawodowej uzyskuje co miesiąc stały dochód w wysokości ok. 2.600 zł netto, nie zaś jak zostało wskazane w formularzu PPF – 2.600 zł brutto. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o przedłożenie których skarżący został wezwany przez referendarza sądowego są niezbędne do oceny jego możliwości finansowych. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia zaś dokonanie oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 (niepubl.), uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej skarżącego, mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że złożony przez niego wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.