V SA/Wa 914/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA – Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2006 r. znak [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata. W dniu 22 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]. W dniu 29 stycznia 2008 r. doręczono skarżącemu odpis ww. wyroku wydanego w sprawie wraz z jego uzasadnieniem. W dniu 31 stycznia 2008 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem działki rolnej o powierzchni 600 m 2 . Oświadczył, że jego miesięczne dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą 2000 złotych oraz, że posiada zasoby pieniężne w wysokości 6.407,69 złotych. Postanowieniem z 5 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia. Skarżący w piśmie z dnia 6 marca 2008 r. oświadczył, iż urzędowy formularz PPF nie daje możliwości wykazania, jaki poziom kosztów życia w rzeczywistości skarżący ponosi. Wskazał, iż z otrzymywanego wynagrodzenie m.in. płacić musi alimenty, które w istotny sposób uszczuplają jego bieżące dochody. Podniósł także, iż w przypadku przegrania sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym poniósłby niepowetowaną stratę, której nie poniosłaby osoba wykazująca brak dochodów, co w jego ocenie jest w oczywisty sposób niesprawiedliwe. Odnosząc się do motywów oddalenia jego wniosku postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r., wyjaśnił, iż koszt profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie wynosi od 600 zł do ponad 1.000 zł, co obejmuje ponad 10 % jego oszczędności i w jego ocenie oznacza istotny uszczerbek dla jego stanu majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Skarżący posiada bowiem znaczne oszczędności tj. 6.407,69 zł, co miesiąc uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w kwocie 2000 zł (netto) oraz jest współwłaścicielem działki rolnej o powierzchni 600 m 2 . Skarżący powołuje co prawda, iż znaczną część swojego miesięcznego wynagrodzenia przeznacza na alimenty, jednakże jak sam wskazał w złożonym sprzeciwie, zobowiązanie to w sposób znaczny uszczupla jedynie jego bieżące dochody. Skoro zatem jak wynika z kontekstu oświadczenia skarżącego, jego największe zobowiązanie majątkowe tj. świadczenie alimentacyjne, uszczupla znacznie jedynie jego bieżące dochody, uznać należy, iż środki finansowe znajdujące się w dyspozycji skarżącego (oszczędności w kwocie 6.407,69 zł) nie są w żadnym stopniu pożytkowane na niezbędne wydatki (tj. wydatki bieżące, konieczne). W ocenie Sądu nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż przeznaczenie nawet całości oszczędności pieniężnych na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Podkreślić tutaj należy, iż wnioskodawca zadaje się utożsamiać ustawowe pojecie; "uszczerbku koniecznego dla utrzymania", z powoływanym przez niego pojęciem; "uszczerbku na majątku", co ze względu na istotę prawa pomocy jest twierdzeniem błędnym. Wskazać tutaj należy, iż w postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję. Jego bieżące dochody oraz oszczędności z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania wskazują, iż jest on w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść samodzielnie koszty wynagrodzenia adwokata. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.