V SA/Wa 917/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata H. K. wnosząc skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2012r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 14 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe ze skargi H. K. Sąd wskazał, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w postanowieniu z 11 kwietnia 2012r. wydanym na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 Nr 270), zwanej dalej p.p.s.a. w całości uwzględnił żądanie skarżącej. W związku z ww. postanowieniem zarządzeniem z 14 maja 2012r. zwrócono się do skarżącej z zapytaniem, czy podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 8 czerwca 2012r. skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małoletnią córką, utrzymuje się z pieniędzy rodziny. Wyjaśniła, że obecnie studiuje na [...] roku i nigdzie nie pracuje, ze względu na brak karty pobytu. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie posiada nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych oraz że małoletnia córka posiada nieruchomość otrzymaną w spadku po mężu. W dodatkowym oświadczeniu z 3 lipca 2012 r. wskazała, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: wyżywienie – 800 złotych, prowadzenie domu - 600 złotych. Ponadto wyjaśniła, że posiada rachunek bankowy, którego stan wynosi 0 złotych i obecnie nie rejestruje on żadnych przychodów. Odnośnie posiadanych środków finansowych wskazała, że przeznaczyła je na następujące cele: gaz – 1.063,86 złotych, woda - 577,40 złotych, energia elektryczna – 1.212,79 złotych, wywóz śmieci – 363,18, szambo – 1.120 złotych, telewizja -975,92 złotych, przedszkole córki – 4.590 złotych, uczelnia wyższa – 3.000 złotych, sprawy prawne – 4.200 złotych, pozostałe środki przeznaczyła na spłatę kredytu za dom. Wnioskodawczyni podała, że córka posiada część domu typu "bliźniak", w którym obie mieszkają i nie czerpią w związku z tym żadnych dochodów. Oświadczyła, że uzyskuje pomoc finansową od rodziny oraz, że w terminie 3 dni złoży wyciągi z posiadanego rachunku bankowego. W związku ze złożoną skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 czerwca 2012r. odrzucił tę skargę. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wykonała należycie zarządzenia z 23 czerwca 2012 r., którym została wezwana m.in. do nadesłania wyciągów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z 3 lipca 2012 r. (data nadania) skarżąca oświadczył jedynie, iż posiada rachunek ze stanem 0 złotych, a wyciągi z tego rachunku prześle w terminie 3 dni. W związku z upływem terminu do którego wnioskodawczyni zobowiązała się nadesłać wyciągi z rachunku, stwierdzić należy, iż nie przedstawiła ona istotnych dla oceny wniosku oświadczeń i dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczym. Skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością czasową i finansową. Zasadą bowiem jest, że każdy posiadacz rachunku uzyskuje co najmniej raz w miesiącu wyciąg z tego rachunku. Skarżąca mimo wezwania nie załączył dokumentu potwierdzającego jej twierdzenia, że na posiadanym rachunku brak jest jakichkolwiek obrotów. Do jej obowiązku należało załączenie dokumentu, a nie złożenie kolejnego oświadczenia. Tym bardziej, że wcześniej na tym rachunku zgromadzono znaczne środki finansowe, a skarżąca mimo jej oświadczenia nigdzie nie pracuje i ponosi koszty utrzymania w wysokości ponad 1400 złotych miesięcznie. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Reasumując brak załączenia wyciągów z rachunku bankowego bądź innych dokumentów wskazujących na brak obrotów na posiadanym rachunku powoduje, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.