V SA/Wa 924/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w R. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia ... marca 2017r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 26 lipca 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Spółka z o.o. Spółka Komandytowa En. z siedzibą w R. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 5.157 zł wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 2.301.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 172.196,00 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 14.382,18 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy na którym zgromadzono środki pieniężne w wysokości 749,20 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż w związku z niemożliwością realizowania projektu, do jakiego Spółka została powołana, od ponad dwóch lat nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych dochodów, wobec czego nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazano także, iż na majątek Spółki składa się przede wszystkim nabyta instalacja (niekompletna), która nie przedstawia znaczącej wartości rynkowej, a także uzbrojona działka, na której miała być prowadzona działalność Spółki. Postanowieniem z 26 lipca 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, iż z przedłożonego bilansu wynika, iż na koniec roku 2016, jak również na koniec kwietnia 2017 r. skarżąca dysponowała majątkiem trwałym o wartości 1.421.078,46 zł, w tym środkami trwałymi w postaci gruntów o wartości 172.196,00 zł, zatem o wartości wielokrotnie przewyższającej wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego (5.157 zł). W jego ocenie spółka nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość przewyższa wysokość wymaganego wpisu. Autor postanowienia odmówił też zasadności stanowisku skarżącej, że z uwagi na zobowiązanie do zwrotu kwoty dofinansowania nie jest w stanie kontynuować projektu, do realizacji którego została powołana, a co za tym idzie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów. Nie może być tak, jak wyjaśnił referendarz sądowy by osoba prawna uzasadniała konieczność udzielenia jej prawa pomocy tylko tym, że została utworzona celem realizacji projektu finansowanego ze środków budżetowych (zarówno krajowych, jak i unijnych), jednakże dofinansowania takiego nie otrzymała, czy też, że wprawdzie otrzymała ale całą dotację wydała już na realizację projektu, bądź też tym, że z uwagi na niezrealizowanie projektu i żądanie zwrotu dofinansowania zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i w związku z tym nie posiada środków na opłacenie kosztów ewentualnych sporów sądowych. Ponadto, jak podkreślił referendarz sądowy w znajdującym się w aktach sądowych odpisie pełnym z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 20.10.2016 r. – nie ma wpisów w rubrykach dotyczących zaległości, likwidacji, postępowania naprawczego, układowego czy upadłościowego czy też informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącej jest również okoliczność, iż jest ona spółką komandytową, a w sytuacji braku środków w majątku spółki komandytowej, jej wspólnicy winni ją wspierać finansowo w granicach wytyczonych przepisami Kodeksu spółek handlowych, zwłaszcza w sytuacji obowiązku ponoszenia niewysokich kosztów sądowych. Wskazał również na możliwość pozyskania przez komplementariusza – będącego spółką z o.o. – środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Komplementariuszem skarżącej jest Spółka z o.o. E., która – jak wynika z odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 20.10.2016r. – również nie posiada zaległości, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego i nadal prowadzi działalność gospodarczą, wobec braku wpisów o jej zawieszeniu. W sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wyjaśniono, zaskarżone postanowienie nie przystaje do sytuacji prawnej i faktycznej Skarżącej oraz nie uwzględnia jej stanu majątkowego i kondycji finansowej, a w szeregu miejscach jest wynikiem braku wiedzy spowodowanej zaniechaniem analizy znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Zwłaszcza uwagi autora postanowienia dotyczące straty z działalności gospodarczej czy możliwości dopłat w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, referendarz sądowy nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego sprawy ale oparł się na domniemaniach i przypuszczeniach, bez oparcia się na rzetelnych danych. Jednocześnie odwołując się w sposób wybiórczy do orzecznictwa sądów administracyjnych, całkowicie pomijając jakąkolwiek analizę stanów faktycznych będących przedmiotem rozpoznawanych przez poszczególne składy orzekające spraw. Powołane przez autora postanowienia orzecznictwo, jak podkreśliła Skarżąca nawet w najmniejszej mierze nie przystaje do sytuacji spółki, jest całkowicie nieadekwatne i nie odzwierciedla specyfiki i odmienności sytuacji Skarżącej. Podmioty powołane w orzeczeniach, a wnoszące o przyznanie prawa pomocy prowadziły działalność gospodarczą i uzyskiwały przychody tudzież zyski z tej działalności albo ukrywały część informacji o swojej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej. Podczas gdy – co podkreślił autor sprzeciwu – Skarżąca została utworzona jako spółka celowa, której jedynym przedmiotem działalności miało być wybudowanie i eksploatacja instalacji wysokosprawnej kogeneracji z odzyskiem CO2 na bazie gazu ziemnego, a następnie sprzedaż tak uzyskanej energii. Nieuprawnione jest zatem w jej ocenie twierdzenie referendarza sądowego jakoby Skarżąca realizowała inwestycję i finansowała działalność wyłącznie w oparciu o środki zewnętrzne, gdyż zaangażowała ona w projekt znaczne środki własne przekraczające kwotę dofinansowania, ale także majątek trwały w postaci nieruchomości, na której miała być docelowo uruchomiona przedmiotowa instalacja. Po uruchomieniu instalacji wsparcie miało być realizowane w formie świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji tzw. "żółte certyfikaty". Zatem nieprzedłużenie, jak podkreślono funkcjonowania "żółtych certyfikatów" wiąże się z brakiem opłacalności realizacji projektu, wobec czego Skarżąca zmuszona została wstrzymać jego realizację. Spółka tym samym nie będzie w stanie odzyskać zainwestowanych środków własnych i dodatkowo może być obciążona zwrotem otrzymanego dofinansowania. Skarżąca, co podkreśliła pomimo normalnego funkcjonowania (nie zawiesiła działalności, nie rozpoczęła procesu likwidacji) faktycznie nie działała i nie działa jako podmiot realizujący cele gospodarcze ukierunkowane na uzyskiwanie przychodów (zysków), nie realizuje żadnych dostaw czy usług. Zatem spółka nie była w stanie w toku prowadzonej działalności zabezpieczyć środków na ewentualne prowadzenie sporów sądowych, gdyż cała dotychczasowa działalność skupiona była na budowie instalacji (która z przyczyn niezależnych od spółki nie została ukończona), a w rzeczywistości nie rozpoczęła działalności gospodarczej w postaci sprzedaży wytwarzanej energii. A przyznane dofinansowanie mogło być przeznaczone na wydatki związane z budową instalacji, bez możliwości zabezpieczenia rezerwy na wpis sądowy. Do sprzeciwu dołączono umowę spółki z [...] czerwca 2010r. Rep. A nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą można wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy rodzaj dokumentów stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste, aktualne możliwości finansowe, tj. dostęp do tzw. "żywej gotówki". Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, odzwierciedlają w sposób bezpośredni obrót pieniężny (wpływy i wypływy spółki). W ocenie Sądu zgodzić się należało z referendarzem, że Spółka wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych nie wykazała, aby znajdowała się w tak trudnej sytuacji finansowej, że nie jest w stanie wygospodarować wpisu od skargi. Spółka, zgodnie z załączonym wyciągiem bankowym za okres od 1 lutego do 29 maja 2017r. nie posiada zadłużenia, lecz regularnie pokrywa wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłaty na rzecz kontrahenta: Biura Doradców Podatkowych T. R. Sp. z o.o. kwoty 1230,00 zł w dniu 12 kwietnia 2017r., kwoty 4 305,00 zł w dniu 21 lutego 2017r.), jak i publicznoprawnym (np. wpłata na rzecz Urzędu Gminy w K. kwoty 711,60 zł tytułem podatku od nieruchomości). Podkreślić należy, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Spółka posiada – według przedłożonego bilansu - znaczne aktywa, których wartość przekracza 1 mln złotych, posiada kapitały (fundusze) własne w kwocie ponad 2 mln zł. Niewątpliwie w sprawie nie zostało wykazane, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że Skarżąca została utworzona jako spółka celowa skupiona na projekcie budowy i eksploatacji instalacji wysokosprawnej kogeneracji z odzyskiem CO2 oraz sprzedaży tak uzyskanej energii, gdyż nie ma to wpływu na ocenę wniosku Spółki w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Podobnie należy ocenić argumentację wskazującą na przejściowe problemy związane z realizacją projektu, które powodują, że spółka nie będzie w stanie odzyskać zainwestowanych środków własnych i dodatkowo może być obciążona zwrotem otrzymanego dofinansowania. Argumentacja taka nie może przesądzać sama w sobie o potrzebie i konieczności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać również należy, że już w 24 listopada 2015r. (data wszczęcia postępowania przed organem) Skarżąca – jako profesjonalny podmiot gospodarczy – zobowiązana była uwzględnić, że jest prowadzone wobec niej postępowanie administracyjne i jego wynikiem może być wydanie decyzji nakazującej zwrot środków finansowych, a w konsekwencji Spółka podejmie decyzję o wszczęciu postępowania sądowego, którego prowadzenie wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych. Pomimo tego Spółka, jak wskazano w treści sprzeciwu nie zabezpieczyła środków pieniężnych na koszty prawdopodobnych postępowań sądowych. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy procesowej, orzeczono jak w sentencji.