V SA/Wa 924/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Asesor WSA - Bożena Dąbkowska-Mastalerek, Protokolant - spec. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 stycznia 2024 r. nr DIH-3.3.2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu niewypełnienia obowiązków o informowaniu o cenach towarów i usług oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. w W. (dalej: skarżąca, spółka, strona) jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKIK, organ) z 12 stycznia 2024 r. nr DIH-3.3.2024 uchylająca decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] (dalej: [...] WIIH) z 9 października 2023 r. nr NU.35.2023 w całości i orzekająca o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z przepisów o informowaniu o cenach. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem z 30 czerwca 2023 r. [...] WIIH, działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm.), zawiadomił skarżącą o zamiarze wszczęcia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 168, dalej: "ustawa o cenach") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 grudnia 2022 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 2776 dalej: "rozporządzenie w sprawie uwidaczniania cen"). W dniach 21, 24 i 28 lipca 2023 r. w sklepie [...] przy ul. [...] w [...], należącym do spółki, została przeprowadzona kontrola, podczas której sprawdzono prawidłowość informowania o cenach oraz przekazywania informacji o cenach towarów oferowanych po cenach obniżonych. Kontrolą objęto 10 rodzajów produktów znajdujących się w ofercie. W toku kontroli stwierdzono, że: wywieszki uwidocznione przy kontrolowanych produktach zawierały informację o najniższej cenie obowiązującej w okresie 30 dni - z użyciem niepełnego sformułowania o treści "Najniższa cena obowiązująca w okresie ostatnich 30 dni", tj. bez wskazania okresu przed wprowadzeniem obniżki; w przypadku produktu żelki - ZOZOLE Rainbowy MIESZKO na wywieszce uwidocznione były dwie gramatury 75g i 100g, a cena jednostkowa została podana wyłącznie w odniesieniu do produktów o gramaturze 100g, brak było natomiast ceny jednostkowej żelków o masie 75g; przez co spółka nie dopełniła obowiązku uwidaczniania cen w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, naruszając tym samym art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o cenach. Powyższe ustalenia udokumentowano w protokole kontroli nr NU.8361.154.2023 z 28 lipca 2023 r. Strona pismem z 3 sierpnia 2023 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oświadczając, że nieprawidłowości w zakresie uwidaczniania cen były spowodowane zmianą gramatury przez producenta (Żelki). Strona podniosła przy tym, że przepisy ustawy o cenach nie wskazują, jak powinna brzmieć informacja o cenie najniższej w okresie 30 dni przed obniżką. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami [...] WIIH, pismem z 8 września 2023 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o cenach, w związku z niewykonaniem obowiązku w zakresie uwidaczniania cen wynikającego z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cenach. W toku postępowania spółka pismem z 20 września 2023 r. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, [...] WIIH decyzją nr NU.35.2023 z 9 października 2023 r. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 1500 zł w związku z niewykonaniem obowiązków w zakresie uwidaczniania cen, wynikających z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cenach polegających na: podaniu cen produktów w sposób niejednoznaczny i budzący wątpliwości - bez wskazania, że podana cena jest ceną przed wprowadzeniem obniżki; nieuwidocznienia w miejscu sprzedaży ceny jednostkowej żelków; Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Prezes UOKiK decyzją nr DIH-3.3.2024 z 12 stycznia 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty wymierzając karę pieniężną w wysokości 1500 zł w związku z niewykonaniem obowiązków w zakresie uwidaczniania cen, wynikających z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cenach polegających na: podaniu cen produktów w sposób niejednoznaczny i budzący wątpliwości - bez wskazania, że podana cena jest najniższą ceną produktu, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki; nieuwidocznienia w miejscu sprzedaży ceny jednostkowej żelków. W uzasadnieniu decyzji Prezes UOKIK podkreślił, że w rozpoznawanym przypadku z całą pewnością doszło do naruszenia przepisów o informowaniu o cenach. Uchybienia dotyczyły wymogu uwidocznienia cen w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, na skutek użycia sformułowania o treści "Najniższa cena obowiązująca w okresie ostatnich 30 dni" bez wskazania, że podana najniższa cena dotyczy okresu przed wprowadzeniem obniżki oraz nie podaniu ceny jednostkowej dla jednego produktu. Organ podkreślił, że użyte przez stronę sformułowanie nie zawiera wprost informacji, że podawana cena jest związana z obniżeniem ceny. Brak określenia wskazującego konkretny termin, w odniesieniu do którego wylicza się cenę najniższą w okresie 30 dni powoduje, że konsument może mieć wątpliwości co do faktycznej treści takiej informacji oraz może ją zrozumieć w różny sposób - np. odnosząc ją wyłącznie do ostatnich 30 dni. Z kolei brak ceny jednostkowej wpływa bezpośrednio na podjęcie decyzji o zawarciu konkretnej umowy, ponieważ pozbawia konsumenta podstawowej informacji o produkcie, który chce on kupić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Spółka zarzuciła: naruszenie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cenach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wywieszki cenowe naruszają ww. przepis, podczas gdy wywieszki cenowe zawierały wszystkie wymagane i niezbędne elementy, a cena produktów podana była w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości; Naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a.") poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w sytuacji, gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona skorygowała widniejące informacje zgodnie z wytycznymi organu. W odpowiedzi na skargę Prezes UOKIK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o cenach, w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru (usługi) w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy o cenach wskazuje natomiast, że w każdym przypadku informowania o obniżeniu ceny towaru lub usługi obok informacji o obniżonej cenie uwidacznia się również informację o najniższej cenie tego towaru lub tej usługi, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie uwidaczniania cen, cenę uwidacznia się w miejscu ogólnodostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów, na danym towarze, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru, którego dotyczy. Cenę oraz cenę jednostkową uwidacznia się w szczególności: (1) na wywieszce, (2) w cenniku, (3) w katalogu, (4) na obwolucie, (5) w postaci nadruku lub napisu na towarze lub opakowaniu (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie uwidaczniania cen). Cena jednostkowa (§ 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie uwidaczniania cen) dotyczy odpowiednio ceny za: litr lub metr sześcienny - dla towarów przeznaczonych do sprzedaży według objętości, kilogram lub tonę - dla towarów przeznaczonych do sprzedaży według masy, metr lub metr kwadratowy - dla towarów sprzedawanych według długości lub powierzchni, sztukę - dla towarów sprzedawanych na sztuki. Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o cenach jeżeli przedsiębiorca nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 4, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada na niego, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 20.000 złotych (ust. 1). Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnia się stopień naruszenia obowiązków oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy, a także wielkość jego obrotów i przychodu (ust. 2). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawa o cenach nie zawiera regulacji, która zwalniałaby przedsiębiorcę z obowiązku uwidaczniania cen zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podobnie takiej regulacji nie zawiera rozporządzenie w sprawie uwidoczniania cen. Co prawda, § 7 tego rozporządzenia zawiera katalog wyjątków od generalnego nakazu uwidaczniania cen, jednakże nie obejmuje on sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, tj. niepowiadomienia przedsiębiorcy o zmianie gramatury produktu przez producenta. Tym samym, w razie niedopełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku w zakresie uwidaczniania cen, to przedsiębiorca będzie ponosił odpowiedzialność za to naruszenie. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o cenach nie zawiera rozwiązań umożliwiających zwolnienie się z odpowiedzialności za to naruszenie. Z powyższych względów, przytoczone przez skarżącą w skardze takie okoliczności, jak niezwłoczne usunięcie uchybienia, czy działania podejmowane na przyszłość, są prawnie obojętne dla kwestii odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie przepisów ustawy o cenach. Faktem jest, że art. 4 ust. 2 ustawy o cenach nie wskazuje, jak powinna brzmieć informacja o najniższej cenie z ostatnich 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Jednakże nie sposób zgodzić się twierdzeniem Strony, że "(...) przedsiębiorca może w dowolny sposób sformułować jej treść (...)." Powołany przepis należy bowiem interpretować w powiązaniu z art. 4 ust. 1 ustawy o cenach formułującym generalny wymóg, że cena powinna być uwidoczniona w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. W przypadku zatem art. 4 ust. 2 ustawy o cenach, realizacja tego wymogu będzie przejawiać się poprzez wskazanie okresu obowiązywania ceny najniższej przed wprowadzeniem obniżki, a więc musi być określona cezura czasowa wskazująca moment, od którego można liczyć ten 30 dniowy termin. Wyraźnie na to wskazuje treść art. 4 ust. 2, która zawiera sformułowanie "w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki". W informacji o najniższej cenie jaka została zamieszczona przez Stronę nie wskazano tego momentu, informacja jest bowiem sformułowana w następujący sposób "Najniższa cena obowiązująca w okresie ostatnich 30 dni" - konsument ma zatem wiedzę o cenie obowiązującej w bliżej niesprecyzowanym okresie "ostatnich 30 dni." Taki zaś sposób informowania o cenie najniższej nie można uznać za prawidłowy, bowiem powołany przepis wyraźnie wskazuje, że chodzi o okres 30 dni poprzedzających obniżkę. Stąd też prawidłowe jest stanowisko organu, za którym przemawia zamysł prawodawcy. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy o cenach został bowiem wprowadzony art. 6 ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw z dnia 1 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2581), w związku z implementacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2161 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniającą dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 98/6/WE, 2005/29/WE oraz 2011/83/UE w odniesieniu do lepszego egzekwowania i unowocześnienia unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumenta z dnia 27 listopada 2019 r (Dz. Urz. UE L Nr 328 str. 7). Jak wynika z Wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących wykładni i stosowania art. 6a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom "Nowym art. 6a dyrektywy w sprawie podawania cen uregulowano kwestię przejrzystości obniżek cen, wprowadzając przepisy szczegółowe mające zapewnić, aby obniżki rzeczywiście miały miejsce. Art. 6a ma zapobiec sztucznemu zawyżaniu ceny odniesienia przez podmioty gospodarcze lub wprowadzaniu konsumentów w błąd, jeżeli chodzi o wysokość obniżki. Zwiększa on przejrzystość i gwarantuje, że po ogłoszeniu obniżki ceny konsumenci faktycznie płacą za towary mniej. Nowy przepis w sprawie obniżek cen umożliwia ponadto organom egzekwującym prawo i organom nadzoru rynku łatwiejsze kontrolowanie uczciwości obniżek cen, ponieważ określa jasne zasady dotyczące "wcześniejszej" ceny odniesienia, która musi być podstawą ogłaszanej obniżki. Wspomniany art. 6a ust. 2 dyrektywy 98/6/WE stanowi, że wcześniejsza cena oznacza najniższą cenę stosowaną przez podmiot gospodarczy w okresie, który nie może być krótszy niż 30 dni przed zastosowaniem obniżki ceny. Z kolei art. 6a ust. 1 stanowi, że w każdym ogłoszeniu o obniżce ceny podaje się wcześniejszą cenę stosowaną przez podmiot gospodarczy przez określony okres przed zastosowaniem obniżki ceny. Powyższe oznacza więc, że konsument powinien być świadomy jaka jest najniższa cena z 30 dni poprzedzających obniżkę, co można zapewnić tylko poprzez jednoznaczną informację, jakiego to okresu ta najniższa cena dotyczy. Reasumując, nie sposób zgodzić się z zarzutem niewłaściwego zastosowania przez organ art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o cenach, ponieważ ustalony stan faktyczny wskazuje, że sposób zamieszczenia informacji o cenie najniższej z 30 dni poprzedzających obniżkę naruszał wymóg uwidaczniania cen w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Przechodząc natomiast do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wyjaśnić należy, że przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Unormowanie w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. umożliwia odstąpienie od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki - waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa. A zatem, warunkiem sine qua non zastosowania cyt. przepisu jest łączne spełnienie obydwu wymienionych w nim przesłanek. Sąd zgadza się z organem, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszania prawa została przez stronę spełniona, jednakże nie została spełniona przesłanka znikomej wagi naruszenia. Jak trafnie podkreślił to organ, w trakcie kontroli ustalono, że skarżąca użyła sformułowania o treści: "Najniższa cena obowiązująca w okresie ostatnich 30 dni" bez wskazania, że podana najniższa cena dotyczy okresu przed wprowadzeniem obniżki dla wszystkich 10 skontrolowanych produktów oraz, że nie podano ceny jednostkowej dla jednego z nich. Tym samym uwidoczniono ceny w sposób niejednoznaczny i budzący wątpliwości przy 10 rodzajach towarów na 10 skontrolowanych, co stanowi 100% wszystkich skontrolowanych. Stąd też wagi naruszenia nie można było uznać za znikomą. Należy przy tym zauważyć, że informacja o cenie najniższej z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki ma znaczenie o tyle ważne, że niweczy zjawisko tzw. fałszywych obniżek, a zmiana polegająca na wprowadzeniu do ustawy o cenach przepisu art. 6 ust. 2 miało w zamyśle ustawodawcy przeciwdziałać takim praktykom ze strony przedsiębiorców. Wiedza o najniższej cenie jaka obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki pozwala bowiem konsumentowi ocenić, czy taka obniżka faktycznie miała miejsce, czy też jest to praktyka przedsiębiorcy polegająca na podwyższeniu ceny po to, by ją następnie obniżyć do wysokości pierwotnej, stwarzając fałszywe wrażenie, że ma się do czynienia z obniżką. Strona posługując się niejednoznacznymi informacjami nie dawała konsumentom należytej informacji na temat najniższej ceny obowiązującej w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki, przy czym nieprawidłowości te dotyczyły 100 % skontrolowanych produktów. Za prawidłowe zatem należy uznać stanowisko organu, że przesłanka znikomej wagi naruszenia nie została spełniona. Reasumując, w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom strony, wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązujących przepisów prawa materialnego. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej, wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Nakładając karę pieniężną organ uwzględnił przesłanki nałożenia kary określone treścią art. 6 ust. 3 ustawy o cenach. Organ wziął pod uwagę stopień naruszenia obowiązku; fakt, że przepis prawny dotyczący omawianego zagadnienia obowiązuje od 1 stycznia 2023 r., a więc stosunkowo niedługo oraz wielkość obrotów i przychody strony w 2022 r. W ocenie Sądu, nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1500 złotych w stosunku do przewidzianej w ustawie kary maksymalnej (20 000 złotych) jest w pełni uzasadnione, a ponadto spełnia cele wyrażone w art. 8 dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.Urz. WE L 80 z 18.3.1998 r., s. 27), czyli jest skuteczna i proporcjonalna, i odstraszająca. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.